ona tili imlosi va uning asosiy tamoyillari

DOCX 17 стр. 36,8 КБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 36,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi chirchiq davlat pedagogika universiteti boshlangʻich fakultetini mustaqil ish mavzu: ona tili imlosi va uning asosiy tamoyillari o'quvchi: toʻychiyeva nafisa 2024-2025-o'quv yili reja: 1. kirill alifbosi va lotin alifbosiga o'tish 2. o'zbek tili imlosidagi asosiy qoidalar 3. o'zbek tilida urg'u qoida va turlari 1. kirill alifbosi va lotin alifbosiga o'tish 1929-yilda, o'zbekiston ssrda lotin yozuviga asoslangan yangi o'zbek alifbosi joriy qilindi. bu alifbo 1920-yillarning oxiri va 1930-yillarning boshlarida sobiq sovet ittifoqi hududida yashayotgan turkiy xalqlar uchun umumiy yozuv tizimini yaratish maqsadida amalga oshirilgan islohotning bir qismi edi. sovet davrida joriy etilgan lotin alifbosi "yangil ot" deb nomlangan bo'lib, o'zbek tiliga lotin grafikasini qo'llash jarayonida ko'plab yangi qoidalar kiritildi. lotin yozuviga o'tish asosiy maqsadlardan biri o'sha davrda arablardan meros bo'lib qolgan arab yozuvli alifbodan xalos bo'lish va turkiston mintaqasidagi turkiy tillarning umumiy birligini ta'minlash edi. 1929-yil lotin alifbosiga o'tish bilan bog'liq ko'plab kampaniyalar tashkil …

2 / 17

angi lotin yozuvi 1995-yilda amaliyotga kiritilish boshlanishi kerak edi, ammo bu jarayon bir qancha sabablar bilan cho'zildi. 1995-yildan keyin bosqichma-bosqich lotin yozuviga o'tish nazarda tutilgan edi, ammo amalda bu uzoq muddat davom etdi va jarayon 2021-yilda tekinga uzaytirildi. 2021-yildan boshlab, o'zbekiston hukumati tomonidan kiril va lotin yozuvlarini beton qilish bo'yicha katta kuch-g'ayrat sarf etilmoqda va o'zbek tilida asosiy yozuv sifatida lotin alifbosiga to'liq o'tish qarori qabul qilingan. ayni paytda, o'zbekiston respublikasi hukumati, 2021-yildan boshlab deyarli barcha rasmiy hujjatlar va ta'lim jarayonlarida lotin yozuvini qo'llashini kuchaytirayotganini ko'rsatmoqda. o'zbekiston yozuv tizimidagi o'zgarishlar juda ko'p omillar bilan bog'liq bo'lib, davon tildagi ta'lim, ommaviy axborot vositalari, nashriyot, davlat va rasmiy hujjatlardan tortib xalqaro aloqalar va axborot texnologiyalariga qo'llashgacha kiritilgan masalalarni qamrab oladi. umuman, kiril va lotin alifbolari o'rtasida yozuv tizimi yanada takomillashtirilmoqda. alifbodagi bu o'zgarishlar o'zbek tilining rivoji va umummilliy farovonlik yo'lidagi qadamlar sifatida e'tibor qaratilmoqda. lotin alifbosiga to'liq o'tish bilan bog'liq jarayonda mamlakatda …

3 / 17

, q, r, s, t, v, x, z, ch, sh, gʻ kabi harflar bilan ifodalanadi. ulardagi ba'zi tovushlar oʻziga xos tarzda yoziladi, masalan, "ch" va "sh" birikmalari. 3. **soʻzning asl shaklini saqlash**: soʻzlar imkon qadar asl koʻrinishda yoziladi. agar oʻzbek tiliga boshqa tillardan oʻzlashtirilgan soʻzlar boʻlsa, ular asosan o'z tilidagi asosiy shaklini saqlaydi. masalan, "telefon", "kompyuter". 4. **qoʻsh undoshlar**: agar soʻz ichida yoki oxirida ikki undosh o'zaro mos kelib kelib qolganda, ular ajratilmay qoʻsh holda yoziladi, masalan, "manzil", "savdo". 5. **boʻgʻinlarda ajratish qoidalari**: soʻzlarning boʻgʻinlarga ajratilishi qoidaga koʻra amalga oshiriladi. birdan ortiq undoshlar boʻgʻin oxirida qolishi mumkin emas. masalan, "oʻrta", "kitob". 6. **boshlang'ich unli**: agar soʻz boshida ikki unli tovush kelib qolsa, ulardan biri albatta burungi boʻlishi yoki ular oʻzaro ajratilishi kerak, masalan, "ayette", "ism". 7. **tovush tushishi**: soʻzlar birlashtirilganda yoki qisqartirganda, unli va undosh tovushlari tushib qolishi mumkin bo'ladi. bu qoidalarni yaxshi oʻzlashtirish imlo uchun muhimdir. masalan, "bo'ldi" ("bo'lishdi" …

4 / 17

yozuvda oʻzgarishlar koʻrilishi kerak bo'ladi. 13. **qoʻshiluvchi tovush**: ayrim tovushlar boshqa tovushlarga birikib, oʻzgaradi. masalan, "kitobxon", "to'yxon". 14. **murakkab soʻzlar**: murakkab yoki qo'shma soʻzlarda, tasdiqlangan qoidalarga binoan, alohida ko‘rib chiqiladi. masalan, "biofizika", "poytaxt". 15. **turli xil soʻzlar o'rtasidagi belgilar**: ayniqsa soʻzlarni ajratishda yoki birlashtirishda, maxsus belgilardan, jumladan, vergullardan foydalaniladi. bu imloning bir qismi hisoblanadi. oʻzbek tili imlo qoidalari tilni oʻrgangan va milliy yozuvni amalda toʻgʻri qoʻllamoqchi boʻlgan har bir kishi uchun foydali qo'llanma hisoblanadi. til jarayonidagi oʻzgarishlar va oʻsish bilan birga, har qanday yangi oʻzgarishlarni oʻz ichiga olishini unutmang. 3. o'zbek tilida urg'u qoida va turlari o‘zbek tilidagi urg‘u qoidalari va turlari haqida batafsil ma'lumot berishdan avval, urg‘u tushunchasini qisqacha tushuntirib o‘tsak maqsadga muvofiq bo‘ladi. urg‘u — so‘zdagi yoki gapdagi biror bir bo‘g‘in yoki so‘zning boshqa bo‘g‘inlardan yoki so‘zlardan ko‘ra kuchliroq talaffuz qilinishi hodisasidir. urg‘u ona tilining talaffuzini aniqlashdagi muhim element sanaladi va unga alohida ahamiyat beriladi. o‘zbek tilida urg‘u …

5 / 17

: "oláman" (yozaman), "bíradi" (beradi). shuningdek, qaytimli fe'llarda urg‘u so‘zning oxirgi bo‘g‘inida saqlanib qoladi, masalan "olína" (oling‘lar). 3. **ibora yoki tuzilma urg‘usi**. o‘zbek tilida iboralar yoki tuzilmalarda urg‘u aynan so‘zdagi ma'noni ta'kidlash yoki kayfiyatni ifodalash uchun qo‘llanilishi mumkin. ba’zi hollarda urg‘u biror iboraning aniq elementiga ketadi va shu orqali iboraning ma’no markazi aniqlanadi. 4. **ton urg‘usi**. o‘zbek tilida gapirdi urg‘u orqali turli emotsionallik va stilistik ranglar kiritilib, intonatsiya orqali mazmun o‘zgartirilishi mumkin. misol uchun, bir xil gap tuzilmasi turli urg‘ular bilan aytilganida, uning ma’nosi yoki ohang netural ma’no yohud buyuruv ko‘rinishini olishi mumkin. 5. **shakl-shamoyil urg‘usi**. ba’zi morfologik modifikatsiyalar yoki qiyoslamalarda urg‘ulari turlicha qo‘llanadi. masalan, sifatdosh shakllarida urg‘u - "bór"da bo‘lishi mumkin: "kórgan" (ko‘rgan). o‘quvchilarning og‘zaki nutqida urg‘uga ko‘proq e'tibor beriladi, chunki bu shaxsning ma'ruzasi eshitilganda yoki nutqi tushunarli bo‘lishiga katta ta'sir ko‘rsatadi. o‘zbek madaniyatida bunday fonetik xususiyatlar jonli muloqotda, shuningdek, rasmiy nutqlarda katta ahamiyatga ega. bundan tashqari, o‘zbek tilidagi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ona tili imlosi va uning asosiy tamoyillari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi chirchiq davlat pedagogika universiteti boshlangʻich fakultetini mustaqil ish mavzu: ona tili imlosi va uning asosiy tamoyillari o'quvchi: toʻychiyeva nafisa 2024-2025-o'quv yili reja: 1. kirill alifbosi va lotin alifbosiga o'tish 2. o'zbek tili imlosidagi asosiy qoidalar 3. o'zbek tilida urg'u qoida va turlari 1. kirill alifbosi va lotin alifbosiga o'tish 1929-yilda, o'zbekiston ssrda lotin yozuviga asoslangan yangi o'zbek alifbosi joriy qilindi. bu alifbo 1920-yillarning oxiri va 1930-yillarning boshlarida sobiq sovet ittifoqi hududida yashayotgan turkiy xalqlar uchun umumiy yozuv tizimini yaratish maqsadida amalga oshirilgan islohotning bir qismi edi. sovet davrida joriy etilgan lotin alifbosi "yangil ot" deb nomlangan bo...

Этот файл содержит 17 стр. в формате DOCX (36,8 КБ). Чтобы скачать "ona tili imlosi va uning asosiy tamoyillari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ona tili imlosi va uning asosiy… DOCX 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram