genomni tahrirlash

PPTX 25 pages 3.3 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.3 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

prezentatsiya powerpoint “genlarni tahrirlash” mavzusida tayyorlangan taqdimot reja genomni tahrirlash nima? transgenez antisens 4. genomni tahrirlash tizimlarining asosiy yo'nalishlari. yangi avlod texnologiyalari: zinc finger, talen, crispr. 5. genom muxandisligida talen va crispr/cas qo'llanilishi. genomni tahrirlash – bu gen injeneriyasining bir turi bo'lib, unda maxsus endonukleazalar yoki “molekulyar qaychi” yordamida organizm genomiga dnk bo'laklarini kiritish, olib tashlash yoki almashtirish ishlari amalga oshiriladi. maxsus endonukleazalar genomning ma'lum bir uchastkasidagi dnk qo'sh zanjirida maxsus uzilishlarni – saytlarni hosil qiladi. indutsirlangan 2 zanjirli uzilishlar rekombinatsiya jarayonida tiklanadi, bu esa yo'naltirilgan mutatsiyalarni olish imkonini beradi. genomni tahrirlashda 4 turdagi nukleazalardan foydalaniladi: megenukleazalar tsink barmoqli nukleazalar (rux barmoqchalari - zinc fingers) talen nukleazalari crispr-cas tizimi nukleazalari 2011 yilda genomni tahrirlash usuli “yil usuli” deb topildi. 2017 yil noyabrida kaliforniya (aqsh) da dunyoda birinchi marta katta yoshli odam genomini uning tanasi ichida “tahrirlash” bo'yicha davolash tadbirlari bo'lib o'tdi. bemor ii turdagi mukopolisaxaridoz sindromi bilan og'rigan edi. 2019 …

2 / 25

ntisens nukleotidlar (antisens oligonukleotidlar) mrnk ga bog'lanib, unda dupleks uchastkalarni shakllantirishi hisobiga oqsil sintezini bloklashga qodir va ribosomalar ishiga xalaqit beradi. antisens-oligonukleotidlar onkologiyada o'sma oqsillarining sintezini to'xtatishda foydalaniladi. shuningdek, antisens oligonukleotidlar birlamchi mrnk (pre-mrnk) ning splaysingini bloklashda qo'llaniladi. antisens oligonukleotidlar organizmga kiritilganda ularni parchalanishdan himoya qilish uchun kimyoviy modifikatsiya qilish usullari ishlab chiqilgan. o'simliklar, hayvonlar va odam genomining to'liq sekvenirlanishi natijasida olingan ma'lumotlar bioinformatika usullari orqali biotexnologiya, molekulyar biologiya, qishloq xo'jaligi va tibbiyot sohalarida keng miqyosda qo'llash uchun katta imkoniyatlar ochib bermoqda. biroq genomning alohida elementlarining funktsional o'zaro bog'liqlarini va ularning fenotipik belgilarini hamda alohida kasalliklarning patogenezi shakllanishidagi rolini tushunish uchun genomlarning faqatgina nukleotid ketma-ketliklari to'g'risidagi ma'lumotlar etarli emas. so'nggi bir necha yillar ichida genomlarni tahrirlash uchun talen, zinc finger va crispr/cas9 (inglizcha crispr - clustered regularly interspaced short palindromic repeats, o'zbek tilida - muntazam guruxlarda joylashgan qisqa palindromik takrorlar) kabi yangi texnologiyalar vujudga keldi. 10 ushbu yaqinda paydo bo'lgan …

3 / 25

tsion aloqalar orqali bog'langan, bir yoki ikkita tsink ionlari bilan stabillashtirilgan oqsilning unchalik katta bo'lmagan motiv strukturasi. tsink barmoqchalari o'rtacha 20 ta aminokislotani o'z ichiga olib, tsink ioni 2 ta gistidin va 2 ta tsisteinni bog'laydi. tsink barmoqchalari dnk va rnk molekulalarini boshqa oqsillar yoki kichik molekulalar bilan o'zaro ta'sirlarini modulirlovchi oqsillar hisoblanadi. tsink barmoqchalarining asosiy guruh oqsillari transkriptsiyaning dnk-bog'lovchi oqsillari, shuningdek, rux barmog'ining dnk- uzuvchi nukleaza domeni va dnk-bog'lovchi domenini birlashtirish natijasida olingan restriktsiyaning sun'iy fermentlaridir. rux barmog'i domeni kerakli dnk ketma-ketligini tanib olish va bog'lanish uchun mo'ljallangan. zinc-finger texnologiyasi.fok i – endonukleazalar domeni bilan bog'langan oqsil domenning “rux barmoqchalari” tipi sayt-spetsifik nukleaza sifatida faol bo'lib dnkni in vitro sharoitida qat'iy belgilangan uchastkalarini o'ta aniqlikda qirqishi allaqachon 1996 yilda birinchi marta ko'rsatib berilgan edi. shu kabi ximerik oqsillar modulli strukturaga ega bo'lib har bir “rux barmoqchalari” domeni bir nukleotid tripletini taniydi (zinc-finger nuclease, zfn). bu kulturalanadigan xujayralar jumladan, plyuripotent …

4 / 25

ucleases, ya'ni transkriptsiyani faolllashtiruvchilarga o'xshash effektor nukleazalar) va crispr/cas9 (clustered regularly interspaced short palindromic repeats, ya'ni - muntazam bir-biridan bir xil uzoqlikda joylashgan qisqa palindromik guruxlar takrorlari). ushbu tizimlar odam, o'simliklar va hayvonlar xujayrasida yuqori samarali ishlarni amalga oshirish va ular uchun konstruktsiyalar tuzishning nisbatan soddaligi bilan farq qiladi. bu kabi texnologiyalar genomlar ustida turli xil manipulyatsiyalarni amalga oshirishda faol qo'llanilmoqda va bu orqali transgen va mutant hayvon va o'simliklar yaratish hamda kulturalanadigan odam plyuripotent xujayralari asosida kasalliklar modelini yaratish va tadqiq etish kabi bir qator murakkab muammolarni hal etish uchun imkon yaratadi. bundan tashqari epigenomikasini o'rganish va xromosoma lokuslarini xujayra tsiklida o'tkazish uchun talen dnk- bog'lovchi domenlari asosidagi ximerik oqsillar va faoliyati to'xtatilgan (inaktivatsiya) cas9 nukleazalaridan genlar transkriptsiyasini boshqarish bo'yicha olib borilgan tajribalarda foydalanilgan. 2011 yilda genomlarni yuqori darajadagi aniqlikda tahrirlash imkonini beruvchi usullar qatorida talen tizimi ham nufuzli “nature methods” halqaro jurnali tomonidan yil texnologiyasi deb tan olindi. …

5 / 25

iya omillarini takrorlab dnk bilan bog'lana olish va o'zlarining gen-nishonlarining ekspressiyasini faollashtirish qobiliyatiga ega ekanligi aniqlandi. tale oqsillari dnkga bog'lanishi, domen va yadroda joylashish signali hamda maqsaddagi genning transkriptsiyasini faollashtirish uchun javobgar markaziy domendan tashkil topgan. birinchi marta ushbu oqsillarning dnkga bog'lana olish qobiliyatlari 2007 yilda tavsiflangan edi, bir yil o'tib esa ikki gurux olimlar tomonidan tale oqsillarining nishonlangan dnk izchilliklarini tanib olish kodlari aniqlandi.1 dnkga bog'lanuvchi domen monomerlardan tashkil topganligi va ularning har biri bitta nukleotid bilan nishonlangan nukleotid ketma-kemligiga bog'lanishi ko'rsatib berildi. monomerlar ikkitasi yuqori o'zgaruvchan (repeat variable diresidue, rvd) 12- va 13- pozitsiyalarda joylashgan 34 aminokislotalar qoldig'idan iborat tandem takrorlarni namoyish etadi.2 bunda aynan o'sha yuqori o'zgaruvchan aminokislotalar belgilangan nukleotidlarni tanib olishga javobgar hisoblanadi. bu kod tug'ma (degenerativ virojdenniy) hisoblanadi. ba'zi yuqori o'zgaruvchan aminokislotalar bir necha nukleotidlar bilan turli samaradorlik bilan bog'lanishi mumkin. bunda tale monomerlari bog'lanadigan 5’- oxir nukleotid ketma-ketligi oldidan nishonlangan dnk molekulasida doim faqat …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "genomni tahrirlash"

prezentatsiya powerpoint “genlarni tahrirlash” mavzusida tayyorlangan taqdimot reja genomni tahrirlash nima? transgenez antisens 4. genomni tahrirlash tizimlarining asosiy yo'nalishlari. yangi avlod texnologiyalari: zinc finger, talen, crispr. 5. genom muxandisligida talen va crispr/cas qo'llanilishi. genomni tahrirlash – bu gen injeneriyasining bir turi bo'lib, unda maxsus endonukleazalar yoki “molekulyar qaychi” yordamida organizm genomiga dnk bo'laklarini kiritish, olib tashlash yoki almashtirish ishlari amalga oshiriladi. maxsus endonukleazalar genomning ma'lum bir uchastkasidagi dnk qo'sh zanjirida maxsus uzilishlarni – saytlarni hosil qiladi. indutsirlangan 2 zanjirli uzilishlar rekombinatsiya jarayonida tiklanadi, bu esa yo'naltirilgan mutatsiyalarni olish imkonini beradi. genomni t...

This file contains 25 pages in PPTX format (3.3 MB). To download "genomni tahrirlash", click the Telegram button on the left.

Tags: genomni tahrirlash PPTX 25 pages Free download Telegram