umumiy adaptatsiya sindromi

DOCX 13 pages 35.1 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 35.1 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

mavzu:umumiy adaptatsiya sindiromi reja: 1. kirish 2. umumiy adaptatsiya sindromining bosqichlari 3. uasning biologik asoslari 4. stressning turlari va uasga ta’siri 5. uasning salomatlikka ta’siri 6. profilaktika va stressni boshqarish 7. xulosa umumiy adaptatsiya sindromi (uas) — bu organizmning stressga javoban ko‘rsatadigan stereotipli fiziologik va biologik reaksiyalar majmuasidir. bu tushuncha 1936-yilda kanadalik olim hans selye tomonidan kiritilgan. u stressni organizmning ichki muvozanatini buzuvchi omil sifatida ko‘rib chiqadi va unga javoban uch bosqichli moslashuv jarayoni yuz berishini ta’kidlaydi: alarm (xavotir), qarshilik (adaptatsiya) va charchash (exhaustion) bosqichlari umumiy adaptatsiya sindromi umumiy adaptatsiya sindromi (hans selye tomonidan ishlab chiqilgan) — bu organizmning kuchli stress omillariga (stressor) javoban ko‘rsatadigan fiziologik va psixologik reaksiyalar majmuasidir. u organizmning ichki muvozanatini (gomeostazni) saqlashga qaratilgan himoya mexanizmlarini tushuntiradi. bosqichlari 1. signal (alarm) bosqichi · stressor ta’sir qilganda dastlabki shok fazasi kuzatiladi: qon bosimi pasayadi, tana harorati tushadi, hushyorlik kamayadi. · keyin qarshi-shok fazasi boshlanadi: adrenalin va kortizol ajraladi, …

2 / 13

ining qalinlashishi va faoliyatining kuchayishi. · timus (ayrisimon bez), taloq va limfa tugunlarining kichrayishi. · qon tarkibida o‘zgarishlar: leykotsitoz (oq qon hujayralarining ko‘payishi), limfopeniya (limfotsitlarning kamayishi). · moddalar almashinuvining buzilishi. amaliy ahamiyati umumiy adaptatsiya sindromi tibbiyot, psixologiya va pedagogikada muhim ahamiyatga ega: · stressning sog‘liqka ta’sirini tushunishga yordam beradi. · surunkali kasalliklarning kelib chiqishida stressning rolini ko‘rsatadi. · stressni boshqarish usullarini ishlab chiqishda asos bo‘lib xizmat qiladi. stressni boshqarish usullari · jismoniy mashqlar – stress gormonlarini kamaytiradi. · meditatsiya va nafas mashqlari – asab tizimini tinchlantiradi. · sog‘lom uyqu – organizm resurslarini tiklaydi. · ijobiy muloqot va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash – ruhiy barqarorlikni oshiradi. · vaqtni to‘g‘ri taqsimlash – ortiqcha zo‘riqishni kamaytiradi. umumiy adaptatsiya sindromi — bu organizmning stressga qarshi tabiiy himoya mexanizmi bo‘lib, uch bosqichda kechadi: signal, qarshilik va charchash. agar stress uzoq davom etsa, organizmning resurslari tugaydi va sog‘liq jiddiy xavf ostida qoladi. shuning uchun stressni boshqarish usullarini qo‘llash …

3 / 13

lar safarbar qilinadi. · buyrak usti bezlari mag‘iz qavati esa adrenalin va noradrenalin chiqaradi. bu gormonlar yurak urishini tezlashtiradi, qon bosimini oshiradi, mushaklarga ko‘proq kislorod va energiya yetkazadi. c) immun tizim · uzoq davom etuvchi stressda timus (ayrisimon bez), taloq va limfa tugunlari kichrayadi. · limfotsitlar kamayadi (limfopeniya), leykotsitlar ko‘payadi (leykotsitoz). · natijada immunitet pasayadi, organizm infeksiyalarga chidamsiz bo‘lib qoladi. d) metabolik o‘zgarishlar · qon tarkibida glyukoza ko‘payadi (stress giperlikemiyasi). · yog‘ kislotalari va aminokislotalar safarbar qilinadi. · moddalar almashinuvi buzilishi uzoq davom etsa, ichki organlarda kasalliklar rivojlanadi. 2. biologik belgilar · buyrak usti bezlari po‘stloq qavatining qalinlashishi va faoliyatining kuchayishi. · timus, taloq va limfa tugunlarining kichrayishi. · qon tarkibida leykotsitoz va limfopeniya. · moddalar almashinuvining buzilishi. · surunkali stressda yurak-qon tomir, endokrin va immun tizim kasalliklari rivojlanishi. 3. evolyutsion ahamiyati · stress reaksiyasi qadimdan mavjud bo‘lib, hayvonlar va odamni xavfli vaziyatlarda omon qolishga yordam bergan. · “jang qil …

4 / 13

romiga ta’siri stress — bu organizmning ichki muvozanatini buzadigan, asab, endokrin va immun tizimlarni safarbar qiladigan fiziologik va psixologik holatdir. stress qisqa muddatda himoya vazifasini o‘taydi, ammo uzoq davom etsa, sog‘liq uchun xavf tug‘diradi. 1. stressning turlari a) o‘tkinchi (o‘tkir) stress · qisqa muddatli, kutilmagan vaziyatlarda paydo bo‘ladi (imtihon, musobaqa, xavfli holat). · yurak urishi tezlashadi, qon bosimi ko‘tariladi, adrenalin ajraladi. · tezda yo‘qoladi va odatda organizmga katta zarar yetkazmaydi. b) epizodik o‘tkir stress · o‘tkir stress tez-tez takrorlanib turadi. · odam doimiy shoshilish, tashvish, g‘azablanish holatida bo‘ladi. · yurak-qon tomir tizimiga katta yuklama beradi. c) surunkali stress · uzoq muddat davom etadi (ishdagi muammolar, oilaviy nizolar, moliyaviy qiyinchiliklar). · immunitet pasayadi, surunkali kasalliklar kuchayadi. · depressiya, uyqusizlik, yurak xastaligi, oshqozon yarasi kabi kasalliklarni keltirib chiqaradi. d) eustress va distress · eustress – ijobiy stress. masalan, musobaqa oldidan hayajon, yangi ish boshlash. motivatsiya va faoliyatni oshiradi. · distress – salbiy …

5 / 13

(eustress). · surunkali stress esa uasning charchash bosqichiga olib kelib, sog‘liq uchun xavf tug‘diradi. · stressni boshqarish usullari (sport, meditatsiya, vaqtni to‘g‘ri taqsimlash, ijobiy muloqot) uasning salbiy oqibatlarini kamaytiradi. stressning turli shakllari organizmga turlicha ta’sir qiladi. qisqa muddatli stress (eustress) motivatsiya va faoliyatni oshirsa, uzoq davom etuvchi surunkali stress (distress) esa uasning charchash bosqichiga olib kelib, sog‘liq uchun xavf tug‘diradi. shuning uchun stressni boshqarish va uni ijobiy kuchga aylantirish juda muhimdir. umumiy adaptatsiya sindromining salomatlikka ta’siri umumiy adaptatsiya sindromi (uas) — bu organizmning kuchli stress omillariga javoban ko‘rsatadigan fiziologik va psixologik reaksiyalar majmui. u qisqa muddatda himoya vazifasini o‘taydi, ammo uzoq davom etsa, sog‘liq uchun jiddiy xavf tug‘diradi. 1. qisqa muddatli ta’sirlar · yurak urishi tezlashadi, qon bosimi ko‘tariladi. · qon tarkibida glyukoza ko‘payadi, mushaklarga ko‘proq energiya yetkaziladi. · hushyorlik va diqqat kuchayadi. bu holatlar qisqa muddatda foydali bo‘lib, odamni xavfli vaziyatdan himoya qiladi. 2. uzoq muddatli ta’sirlar agar stress …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umumiy adaptatsiya sindromi"

mavzu:umumiy adaptatsiya sindiromi reja: 1. kirish 2. umumiy adaptatsiya sindromining bosqichlari 3. uasning biologik asoslari 4. stressning turlari va uasga ta’siri 5. uasning salomatlikka ta’siri 6. profilaktika va stressni boshqarish 7. xulosa umumiy adaptatsiya sindromi (uas) — bu organizmning stressga javoban ko‘rsatadigan stereotipli fiziologik va biologik reaksiyalar majmuasidir. bu tushuncha 1936-yilda kanadalik olim hans selye tomonidan kiritilgan. u stressni organizmning ichki muvozanatini buzuvchi omil sifatida ko‘rib chiqadi va unga javoban uch bosqichli moslashuv jarayoni yuz berishini ta’kidlaydi: alarm (xavotir), qarshilik (adaptatsiya) va charchash (exhaustion) bosqichlari umumiy adaptatsiya sindromi umumiy adaptatsiya sindromi (hans selye tomonidan ishlab chiqilgan) — bu o...

This file contains 13 pages in DOCX format (35.1 KB). To download "umumiy adaptatsiya sindromi", click the Telegram button on the left.

Tags: umumiy adaptatsiya sindromi DOCX 13 pages Free download Telegram