iqtisodiy o'sish modellari

DOCX 17 pages 76.8 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 76.8 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mavzu: zamonaviy iqtisodiy o'sish modellari. reja: 1. iqtisodiy o‘sish tushunchasi va o‘lchanishi 2. iqtisodiy o‘sish omillari va tiplari 3. iqtisodiy o‘sishning e.domar modeli 4. iqtisodiy o‘sishning r.xarrod modeli iqtisodiy o‘sish tushunchasi va o‘lchanishi iqtisodiy o‘sish to‘liq bandlilik sharoitiga mos keluvchi potensial ishlab chiqarish plaridarajasini uzoq muddatli ko‘payishi tendensiyasini anglatadi. iqtisodiy o‘sish jami taklifning o‘sishini yoki boshqacha aytganimizda, haqiqiy va potensial yaim hajmining oshishini bildiradi. iqtisodiy o‘sish muammosini o‘rganish natijasida real ishlab chiqarish tizimi duch keluvchi – cheklangan resurslardan samarali foydalanish muammosiga yechim topiladi. demak, iqtisodiy o‘sish omillari va ular samaradorligini o‘rganish hamda tahlil qilish jamiyat oldidagi eng dolzarb muammolardan biridir. iqtisodiy o‘sish nafaqat mamlakat real daromadlarining o‘sishi, shuningdek, jon boshiga to‘g‘ri keladigan real daromadlarning o‘sishini ham anglatadi. shu sababli ham iqtisodiy o‘sish ikki xil usul bilan o‘lchanadi. 1. birinchi usulda iqtisodiy o‘sish real yaimni o‘tgan davrga nisbatan o‘zgarishi sifatida aniqlanadi va mamlakatning umumiqtisodiy imkoniyatlari dinamikasini aniqlash uchun ishlatiladi. bunda, joriy …

2 / 17

k yangiliklarning moddiylashishini aks ettiradi. iste’mol va investitsiya o‘rtasida yetarlicha muqobillik mavjud, chunki, joriy iste’mol miqdorining oshishi investitsiyalarning daromaddagi ulushini pasaytirish iqtisodiy o‘sish imkoniyatlarini qisqartiradi. iqtisodiy o‘sish real kattaliklarda, qiyosiy baholarda o‘lchanadi. har bir mamlakat iqtisodiy o‘sishga intiladi, chunki iqtisodiy o‘sish: 1. birinchidan, milliy mahsulot hajmi va daromadning ko‘payishiga; 1. ikkinchidan, resurslardan samarali foydalanishga; 1. uchinchidan, yangi-yangi ehtiyojlar va imkoniyatlarning paydo bo‘lishiga; 1. to‘rtinchidan, xalqaro bozorlarda mamlakat obro‘sining oshishiga olib keladi. 13.2. iqtisodiy o‘sishga omillari va tiplari real ishlab chiqarish hajmlarining uzoq muddatli o‘sishi sur’atlarini, ko‘lamlarini, samaradorligi va sifati oshishini belgilovchi hodisa va jarayonlar iqtisodiy o‘sish omillari deyiladi. iqtisodiy o‘sish omillari ikki guruhga ajratiladi: birinchi guruh omillari iqtisodiy o‘sishni fizik (ashyoviy) jihatdan ta’minlaydi. bu guruh ishlab chiqarish omillariga quyidagilar kiritiladi: 1. tabiiy resurslar soni va sifati; 1. mehnat resurslari soni va sifati; 1. asosiy kapital hajmi; 1. texnologiyalar va ishlab chiqarishning tashkil etilganlik darajasi; 1. jamiyatda tadbirkorlik malakalarining rivojlanish darajasi. …

3 / 17

ishlab chiqarish resurslarini qayta taqsimlash imkoniyatlari; 1. daromadlarni taqsimlashning shakllangan tizimi. agar o‘sish qo‘shimcha resurslarni jalb etish hisobiga ta’minlansa va jamiyatdagi resurslardan foydalanishning shakllangan o‘rtacha samaradorligi darajasini oshirmasa ekstensiv iqtisodiy o‘sish deb ataladi. ekstensiv iqtisodiy o‘sish yangi korxonalar, yo‘llar, elektrostansiyalar qurish, yangi yerlarni o‘zlashtirish, mehnat va tabiiy resurslarni qo‘shimcha jalb etish kabilar hisobiga ta’minlanadi. ammo bu resurslarning cheklanganligi rivojlanishning ma’lum bir bosqichida ekstensiv iqtisodiy o‘sish imkoniyatlarini kamaytiradi va uni ziddiyatli qilib qo‘yadi. yaimning o‘sishi iqtisodiyotda band bo‘lganlar sonidan yuqori sur’atga ega bo‘lsa intensiv iqtisodiy o‘sish ro‘y beradi. “iqtisodiy o‘sishning intensiv tipi ishlab chiqarish samaradorligining oshishiga bog‘liq. u foydalanilayotgan resurs birligiga to‘g‘ri keladigan mahsulot ishlab chiqarishni ko‘paytirishni, ishlab chiqarishning texnik xususiyatlarini yaxshilashni ko‘zda tutadi. bunday jarayonlar quyidagilarda namoyon bo‘ladi: · fan va texnika yutuqlaridan foydalanish va ishlab chiqarishni yangilashda; · xodimlar malakasini oshirishda; · ishlab chiqarilayotgan mahsulot sifatini oshirish, assortimentini yangilashda”[footnoteref:1]* [1: * makroekonomika. teoriya i rossiyskaya praktika: uchebnik / pod …

4 / 17

rtli tarzda grafiklarda va tenglamalarda aks ettiradi. iqtisodiy o‘sishning keynscha va neoklassik modellari mavjud. keynscha modellarning mohiyati quyidagicha asoslanadi: 0. ularning barchasi keynsning yalpi talab to‘g‘risidagi bosh g‘oyasiga tayanadi. ya’ni ularni tuzishda mualliflar iqtisodiyotni uzoq muddatli mutanosib rivojlanishining hal qiluvchi shart – yalpi talabni oshirish deb qaraladi; 0. iqtisodiy o‘sishning asosiy omili investitsiyalar hisoblanadi, boshqa ishlab chiqarish omillari e’tiborga olinmaydi. keynscha iqtisodiy o‘sish modelidan farqli va soddaroq model 40-yillarda e.domar tomonidan taklif etilgan. keyns o‘z tahlilida investitsiyalarnig yalpi talabga ta’sirini o‘rgangani holda, yalpi taklifga ta’sirini ko‘rib chiqmaydi. undan farqli tarzda domar modelida mehnat bozorida ortiqcha taklif mavjud, bu baholarni barqaror holatda ushlab turadi, investitsion lag (lag kapitalnix vlojeniy – razriv vo vremeni mejdu kapitalnimi vlojeniyami v proizvodstvo i polucheniyem ekonomicheskogo effekta. ishlab chiqarishga kiritilgan investitsiyadan olinadigan samaradorlikning namoyon bo‘lishi uchun ketgan vaqt) «0» ga teng, kapital quyilmalarning chegaraviy unumdorligi doimiy deb olinadi. e.domar investitsiyalarni ham talab ham taklif omili deb …

5 / 17

ar i o‘ssa, yalpi ishlab chiqarish kα miqdorga o‘sadi, ya’ni: ys= kα k investitsiyalar hisobiga ta’minlanganligi uchun tenglikni: ys= iα deb yozish mumkin. bunda, α – kapital quyilmalar (investitsiyalar)ning chegaraviy unumdorligi. agar bir yilda yalpi ishlab chiqarishni 1 mlrd. so‘mga oshirish uchun 4 mlrd so‘m investitsiya talab etilsa α=0,25 bo‘ladi. α=ys / i bir so‘mlik investitsiya hisobiga yaratilgan yangi mahsulot miqdorini ko‘rsatadi. 2. talab tenglamasi quyidagi ko‘rinishga ega: yd= i (1/μ) bu yerda, 1/μ – xarajatlar multiplikatori, μ – jamg‘arishga chegaralangan moyillik. bu tenglama milliy daromad yd, yoki yalpi talab qo‘shimcha investitsiyalarning multiplikativ ko‘payishiga teng miqdorda o‘sishini ko‘rsatadi. ishlab chiqarishning to‘plangan jami kapital bilan ta’minlanishi, milliy daromad esa qo‘shimcha investitsiyalarning multiplikativ ta’siri ostida ko‘payishi sababli, taklif tenglamasida jami investitsiyalar, talab tenglamasida esa qo‘shimcha investitsiyalargina ko‘rib chiqiladi. 3. daromadlar va ishlab chiqarish quvvatlarining qo‘shimcha o‘sish sur’atlari tengligi tenglamasi: i (1/μ) = iα bu tenglamani yechib quyidagi natijani olamiz: i / i …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy o'sish modellari"

mavzu: zamonaviy iqtisodiy o'sish modellari. reja: 1. iqtisodiy o‘sish tushunchasi va o‘lchanishi 2. iqtisodiy o‘sish omillari va tiplari 3. iqtisodiy o‘sishning e.domar modeli 4. iqtisodiy o‘sishning r.xarrod modeli iqtisodiy o‘sish tushunchasi va o‘lchanishi iqtisodiy o‘sish to‘liq bandlilik sharoitiga mos keluvchi potensial ishlab chiqarish plaridarajasini uzoq muddatli ko‘payishi tendensiyasini anglatadi. iqtisodiy o‘sish jami taklifning o‘sishini yoki boshqacha aytganimizda, haqiqiy va potensial yaim hajmining oshishini bildiradi. iqtisodiy o‘sish muammosini o‘rganish natijasida real ishlab chiqarish tizimi duch keluvchi – cheklangan resurslardan samarali foydalanish muammosiga yechim topiladi. demak, iqtisodiy o‘sish omillari va ular samaradorligini o‘rganish hamda tahlil qilish jami...

This file contains 17 pages in DOCX format (76.8 KB). To download "iqtisodiy o'sish modellari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy o'sish modellari DOCX 17 pages Free download Telegram