badiiy tahlilda falsafiy va milliy asosning o'rni

DOC 55,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1483366395_66919.doc badiiy tahlilda falsafiy va milliy asosning o'rni режа: 1. olamniestetikidroketish, badiiytasvirlashvaijodkordunyoqarashi. 2. ijodkor badiiy qarashlari tizimining shakllanishida falsafiy asoslarning o’rni. 3. badiiy tasvir va milliy mansublikga doir xususiyatlar. 4. falsafa va badiiy ijod, falsafiy-badiiy fikirlash tarsi. 5. olamni badiiy idrok etish va tasvirlashda tasavvuf ta'limotining o’rni. tayaniladigan ma'naviy va nazariy asoslarning soglom aqlga, haqiqiy san'at tabiatiga, milliy qadriyatlar tizimiga yaqin bo’lishiga yetarli e'tibor kilingandagina yangilangan ilmiy tafakkur amaliy ahamiyat kasb etadi, ya'ni ishlay boshlaydi. shundagina, milliy adabiyotimizning asl namunalari qaysi davrda yaratilganligidan qat'i nazar o’zlarining haqiqiy estetik tahlilini, talqinini topishi mumkin bo’ladi. badiiy tahlilda falsafiy-metodologik asos muhim o’rin tutadi. chunki dunyo va uning hodisalariga yondashuv tarzi belgilab olinmay turib, olamni tugri estetik idrok etish va tasvirlashmumkin emas. falsafiy asos tugri bo’lmaganligi uchun ba'zan yaxshi bilan yomon, xunuk bilanguzallik tushunchalariga yondashuv tamomila noto’gri, gayri ilmiy xarakter kasb etishi mumkin. istbqlolgacha adabiyotshunoslik tahlilga, asosan, moddiyunchi falsafaga asoslanib yondashishga majbur etildb.. natijada, …

tayaniladigan nazariy suyanch badiiy hodisa mohiyatiga jiddiy ta'sir ko’rsatishi mumkin. jumladan, turkiy adabiyot namunalari islomdan oldingi davrda tamomila o’ziga xos yunalishda rivojlangan. bunga toshbitiklar, issiq qo’rgonidan topilgan, selengurda saqlanib qolgan adabiy yodgorliklar tonugdir. falsafiy asosning turlichaligi ayni bir badiiy hodisani tamomila har xil izohlashga sabab bo’lishi mumkin. shu bois o’zbek filologlari turlicha falsafiy yunalishlardan xabardor bo’lganliklari holda milliy falsafiy asosga tayanishlari shart. badiiy asarda aks etgan milliy xususiyatlar hisobga olingandagina tahlil to’laqonli chikishi mumkin. har qanday estetik hodisa muayyan milliy zaminda paydo bo’lganligi uchun ham uni tushuntirish va tadqiq etishda o’sha zaminga xos xususiyatlar hisobga olinishi lozim. biror millat uchun ezgulik yoki guzallik namunasi hisoblangan hodisa ikkinchi bir millat nazarida yovuzlik va qabohat deb qaralishi mumkin. chunonchi, o’zbeklar uchun guzallik timsoli bo’lmish oy ruslar uchun loyqaydlik, befarqlik ramzidir. "qizil va qora", "bovari xonim" asarlaridagi de renal xonim va emma obrazlari farb kitobxonlari uchun inson hurligi, nazokat hamda erkin muhabbat timsoli …

. moddiy bo’lmagan hosila va tushunchalarni esa materiyaning murakkab kurinishi yoki uning hosilasi deya da'vo qiladi. bu hol ruhiy, hissiy, ma'naviy va o’zga xil moddiyatga bevosita daxldor bo’lmagan tushunchalarga ikkinchi darajali hodisalar deb qarashga olib keladi. binobarin, badiiy ijoddagi asosiy qadriyat, ya'ni inson ruhiyati ifodasi nazardan qochiriladi. badiiy asarlarga munosabatda ham inson ruhiyati manzaralaridagi tovlanishlarning o’ziga xosligidan kelib chiqib emas, balki materiyaning birlamchiligi pozitsiyasidan turib yondashish talab etildi. har qanday jamiyatning har qanday bosqichidagi hayotini faqat sinfiy kurashlardan iborat deb, har qanday alohida odamning tirikchiligi adogi yuqziddiyatlar zanjiri deb talqin qilindi. binobarin, markscha-lenincha falsafiy ta'limotga tayangan adabiyotshunoslik adabiy asarga undagi inson timsolini tadqiq etishga, tushuntirishga faqat shu nuqtai nazardan turib munosabatda bo’ldi. bunday hol ko’plab asarlardan mutlaqo nosoglom xulosalar chiqarishga olib keldi. badiiyat olamining yuksak namunalari, ulardagi ingichka ruhiy holatlar, ichkin manzaralar bu xil tahlil nazaridan chetda qolishi tabiiy edi. chunki san'at asariga ijtimoiy munosabat uni tabiiy ravishda dagallashtirardi. soglom …

a o’zgacharoq mezonlar bilan yondoshgan. chunonchi, aristotel ta'limoti asosida shakllangan botish estetikasida san'at asari borliqqa taqlid - mimesisning natijasi hisoblangan. ya'ni san'at asari voqelikka taqlid natijasida vujudga kelgan va badiiy ijod namunasining barkamolligi uning hayot haqiqatiga qanchalik mos kelishi, boshqacha aytganda, taqlidning naqadar ustalik bilan amalga oshirilishiga qarab belgilangan. chiqish guzallik ilmi, xususan, turkiston estetikasi uchun ming yillar mobaynida tayanib kelingan nazariy asos kalom falsafasining tasavvuf ta'limoti va undagi tajalli nazariyasi bo’lgan. shu bois har bir badiiy ijod namunasiga ilohiy hodisa tarzida yondashilgan. sharq uchun badiiy asarlar hech qachon faqat voqelikning in'ikosigina bo’lmagan. butun olamdagi moddiy va ma'naviy narsalar allohning tajallisi ekan, badiiy ijod ana shu tajallining, ya'ni ruhoniy holatning o’ziga xos tarzda estetik moddiylashuvidan iborat deb qaralgan. binobarin, chiqishda botishdagilarga nisbatan ijodga sehrli, mu'jizavor hodisa tarzida yondashish keng tarqalgan. kunchiqar estetikasi badiiy asarning eng kichik unsuridan ham guzallik qidirgan va topa bilgan. badiiy asarlardan chiqadigan ma'no, fikr, goyaga nafosatning …

ma'lumotli bo’lish talab etilgan. badiiy asarga jo’n munosabat, nafosatni tirikchilik mantigi bilan izohlash milliy estetikamiz uchun begonadir. shu bois chiqishda talqin emas, tahlil ustuvor turgan. garb estetikasida asosiy e'tibor ko’proq badiiy asarning goyasi, qanday fikrni ilgari surayotganligiga qaratiladi. san'at asarining guzalligiga chiroyli libos, jozibali tashqi bezak tarzida yondashish ustuvorlik qiladi. shu sababli botish estetikasi uchun nimani tasvirlash, chiqish badiiyati uchun esa nimani qanday tasvirlash muammosining hal qilinishi muhim sanalgan. sharqda badiiy ijod asosida hamisha guzzalik va ishq masalasi turgan. olam va odam ilohiyotga xos xususiyatlar tajallisi o’laroq guzal ekani va san'at asari ana shu guzallikni imkon qadar baland pardalarda nazokat bilan kuylashi kerakligi ko’zda tutilgan.shuning uchun ham chiqish adabiyotida kunbotar ahli uchun bir qadar erish hamda siyqa tuyuladigan gul va bulbul obrazlari eskirmas timsollar bo’lib keladi.badiiy ijodning butun sehri ham eski vositalar yordamida yangi tuygularni, tarovatli ruhiy holatlarni aks ettirishda ekanligi kunchiqar estetikasi uchun oddiy haqiqat sanalgan. xullas, o’zbek adabiyotshunosligi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "badiiy tahlilda falsafiy va milliy asosning o'rni"

1483366395_66919.doc badiiy tahlilda falsafiy va milliy asosning o'rni режа: 1. olamniestetikidroketish, badiiytasvirlashvaijodkordunyoqarashi. 2. ijodkor badiiy qarashlari tizimining shakllanishida falsafiy asoslarning o’rni. 3. badiiy tasvir va milliy mansublikga doir xususiyatlar. 4. falsafa va badiiy ijod, falsafiy-badiiy fikirlash tarsi. 5. olamni badiiy idrok etish va tasvirlashda tasavvuf ta'limotining o’rni. tayaniladigan ma'naviy va nazariy asoslarning soglom aqlga, haqiqiy san'at tabiatiga, milliy qadriyatlar tizimiga yaqin bo’lishiga yetarli e'tibor kilingandagina yangilangan ilmiy tafakkur amaliy ahamiyat kasb etadi, ya'ni ishlay boshlaydi. shundagina, milliy adabiyotimizning asl namunalari qaysi davrda yaratilganligidan qat'i nazar o’zlarining haqiqiy estetik tahlilini, talqin...

Формат DOC, 55,0 КБ. Чтобы скачать "badiiy tahlilda falsafiy va milliy asosning o'rni", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: badiiy tahlilda falsafiy va mil… DOC Бесплатная загрузка Telegram