ma'naviyat tushunchasi va uning mazmun-mohiyati

DOCX 17 pages 61.3 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 61.3 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

2-mavzu: ma'naviyat tushunchasi va uning mazmun-mohiyati. reja: 1. ma'naviyatning tarkibiy qismlari va turlari. 1. ma'naviyat va madaniyat, ularning o'zaro munosabatlari. ma'naviyatni shakllantiradigan asosiy mezonlar. 1. ma'naviyat uning mezonlari va milliy-ma'naviy tiklanish haqidagi konsepsiyalari. 1. o'zbekistonning milliy-ma'naviy tiklanish konsepsiyasi. ma'naviy va moddiy hayot uyg'unligi. tayanch iboralar: madaniyat, ma'naviy madaniyat, moddiy madaniyat, meros, ma'naviy meros, vorislik, mafkura, milliy g'oya, taraqqiyot. 1. ma'naviyatning tarkibiy qismlari va turlari ma'naviyat inson ko'rki bo'lib, uning ichki va tashqi dunyosida namoyon bo'ladi. bu ruh va aql bilan uzviy bog'liqdir. jahon falsafasining tarkibiy qismi bo'lgan sharq falsafasida inson vujudida ikki qarama-qarshi asos – modda va ruh dialektik bog'liqlikda ekanligi va u inson mohiyatini belgilashda bosh ahamiyat kasb etishi alohida ta'kidlanadi. inson o'z aql-zakovati bilan bu ikki asosni boshqarib hamda nazorat qilib turadi. birinchi asos – inson tanasi, jismining ehtiyojidir. tana moddiy bo'lganligi tufayli uning ehtiyojlari ham moddiydir. inson moddiy dunyoda yashar ekan, tabiatning boshqa jonli mavjudotlaridan farqi mehnat …

2 / 17

parvarishga muhtoj. tarbiya va parvarish orqali bu ikki asosning inson vujudida muvozanati saqlanadi, mutanosibligi ta'minlanadi. imonning etilishi insonning ma'naviy-ruhiy jihatdan yuksalishi, o'z-o'zini anglab etishi, komil shaxs darajasiga ko'tarilishidir. mustaqilligimiz tufayli erishgan eng katta va eng muhim imkoniyatlardan yana biri fan bilan dinni, ilmiy dunyoqarash bilan bir-biriga dushman deb qaraydigan tushunchalardan xalos bo'lganimizdir. umumjahon, jumladan, sharq falsafasining tub mohiyati ilm-fan erishgan yutuqlar bilan diniy tushunchalarni uyg'unlashtirish, ularning bog'liqligini ochib berishdir. islom falsafasi insonni jismoniy va ruhiy borliq deb qarab, uning o'tkinchi va mangu hayoti mavjud ekanligini uqtiradi. insonni inson etgan uning tanasi emas, balki ruhidir. o'lim tanani yashashdan to'xtatadi, uni jasadga aylantiradi, shaxsiyatidan ajratadi. inson tanasi foniy, o'tkinchi, o'zgaruvchi, mavh bo'luvchi shaklda yaratilgan. islom falsafasida ruh boqiydir, o'lmasdir, buni tushunmagan va inkor etganlar bilimsizdir, deb ta'kidlanadi. ma'naviyati qashshoq yoki ma'naviyatdan mahrum bo'lgan odamdan biror narsa kutish aslo mumkin emas. chunki u yaxshilik va ezgulik haqida umuman o'ylamaydi. atrofiga va hatto ota-onasi, …

3 / 17

utmaslik kerak. ma'naviyat milliy urf-odatlar, tarbiya an'analari, axloq-odob aqidalari, qadriyatlari, din, e'tiqod, madaniy-ma'rifiy, ijtimoiy-didaktik, falsafiy-pedagogik qarashlar, ruhiy-psixologik jarayonlar va shu kabilar majmuasidir. mustaqillik yillarida bu borada olib borilgan tadqiqotlar natijasi o'laroq, ma'naviyatning quyidagi tarkibiy qismlari aniqlandi: 1. madaniy-ma'rifiy yuksaklik; 1. ijtimoiy-didaktik taraqqiyot; 1. falsafiy-pedagogik o'sish; 1. imon-e'tiqodning butunligi; 1. milliy axloq-odob me'yorlariga to'la rioya qilish; 1. ilm-ma'rifatli bo'lish; 1. insonparvarlik, vatanparvarlik, xalqparvarlik, adolatparvarlik; 1. milliy qadriyatlarga muhabbat; 1. fidoyilik, mardlik, jasurlik, tashabbuskorlik; 1. poklanish; 1. islom diniga e'tiqod; 1. vatan va xalq mustaqilligini doimiy himoya qilish va unga xizmat qilish; 1. ajdodlar va ularning merosiga chuqur hurmat va shu kabilar. qadriyat – tabiiy va ijtimoiy hayotda namoyon bo'ladigan, odamlar tomonidan qadrlanadigan ular uchun foydali ahamiyatli, moddiy-iqtisodiy, madaniy-ma'naviy, mafkuraviy, siyosiy, huquqiy, diniy, milliy, ijtimoiy omillar yig'indisidir. ma'naviy qadriyatlarning tarkibiy asoslari quyidagilardan iborat: 1. ahloqiy qadriyatlar. axloqiy bilimlar, malaka va ko'nikmalar axloq qoidalari yordamida shaxsning xulq-atvori, xatti- harakatlarini boshqarish tizimidir. axloqiy madaniyat …

4 / 17

alo, insof va adolat tuyg'usi, imon, halollik deganidir. axloqiy madaniyatning muhim vazifalaridan biri axloqiy ongni yuqori pog'onaga ko'tarishdir. axloqiy ongning etukligi uzoq davom etadigan, murakkab jarayon bo'lib, u insoniyat qo'lga kiritgan barcha axloqiy-ma'naviy yutuqlarni o'zlashtirish va shu bilan birga muayyan sharoitni taqozo etadigan muammolarni bartaraf etish jarayonida amalga oshadi. axloqiy ong vijdon, burch, mas'uliyat, hayo, g'urur kabi insonning ichki ruhiy hissiyotiga asoslanadi. axloqiy madaniyatning mag'zini tashkil etuvchi – insonparvarlik, halol mehnat, o'zaro yordam, do'stlik, hamkorlik, o'zaro hurmat, baynalmilallik, sahovat, vatanparvarlik, burch, kamtarlik kabi yuksak insoniy qadriyatlar axloqiy odat asosida shaxs ongi va faoliyatida tarkib topadi. axloqiy qadriyatda axloqiy odat, axloqiy bilim, axloqiy ishonch muhim o'rin tutadi. demak: - axloqiy ong, axloqiy odat, axloqiy faoliyat shaxs ma'naviy madaniyatini shakllantirishning muhim belgilarini tashkil etadi; - axloqiy madaniyat shaxsning butun hayoti va faoliyati jarayonida rivojlanadi va mazmunan boyib, shakllanib boradi; - axloqiy madaniyat ma'naviy madaniyatning boshqa tarkibiy qismlari bilan o'zaro aloqada va hamkorlikda …

5 / 17

adiiy-estetik, ekologik, iqtisodiy, diniy, aqliy, jismoniy madaniyati mazmuni, ma'naviy talab va ehtiyojlari, orzu-umidlari, ta'lim-tarbiya shakl, usul va vositalari o'z ifodasini topgan. xalq og'zaki ijodi namunalarida chuqur ilmiy asoslangan bo'lsa-da, ma'naviy qadriyatlarning ikkala guruhiga mansub barcha qadriyatlarning poydevori (insonparvarlik, bilimdonlik, mehnatsevarlik, adolatparvarlik, kattalarga hurmat, rostgo'ylik, mehmondo'stlik va boshqalar) o'z aksini topgan. doston xalq ma'naviy qadriyatlarining qorishiq holda mujassamlashtirilgan xalq og'zaki ijodi shakllaridan biri bo'lib, unda folklor, musiqa, teatr, she'riyat kabi badiiy-estetik qadriyatlar umumlashtirilgan. dostonlarda yuksak insoniy fazilatlar baxshilar tomonidan badihago'ylik yo'li bilan tinglovchilarga etkaziladi, uning hissiy ta'sir kuchi orqali sharq xalqlarining chatishib ketgan falsafiy, diniy, axloqiy qarashlari, urf-odatlari, turmushi badiiy tafakkur qilinadi. dostonlarning tarbiyaviy va ma'rifiy ahamiyati yuksak go'zallikka, baxt-saodatga erishishning birdan-bir yo'li maqsad sari qat'iy intilishdan, matonat, mardlik, qahramonlik ko'rsatishdan iborat. 1998 yil 13 yanvarda o'zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasi “alpomish” dostoni yaratilganligining 1000-yilligini nishonlash to'g'risida” qaror qabul qildi. “alpomish” dostoni ajdodlarimiz ijodiy dahosining bebaho badiiy yodgorligi sifatida jahon xalqlari epik …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma'naviyat tushunchasi va uning mazmun-mohiyati"

2-mavzu: ma'naviyat tushunchasi va uning mazmun-mohiyati. reja: 1. ma'naviyatning tarkibiy qismlari va turlari. 1. ma'naviyat va madaniyat, ularning o'zaro munosabatlari. ma'naviyatni shakllantiradigan asosiy mezonlar. 1. ma'naviyat uning mezonlari va milliy-ma'naviy tiklanish haqidagi konsepsiyalari. 1. o'zbekistonning milliy-ma'naviy tiklanish konsepsiyasi. ma'naviy va moddiy hayot uyg'unligi. tayanch iboralar: madaniyat, ma'naviy madaniyat, moddiy madaniyat, meros, ma'naviy meros, vorislik, mafkura, milliy g'oya, taraqqiyot. 1. ma'naviyatning tarkibiy qismlari va turlari ma'naviyat inson ko'rki bo'lib, uning ichki va tashqi dunyosida namoyon bo'ladi. bu ruh va aql bilan uzviy bog'liqdir. jahon falsafasining tarkibiy qismi bo'lgan sharq falsafasida inson vujudida ikki qarama-qarshi asos ...

This file contains 17 pages in DOCX format (61.3 KB). To download "ma'naviyat tushunchasi va uning mazmun-mohiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'naviyat tushunchasi va uning… DOCX 17 pages Free download Telegram