tillarni tasniflash: funktsional, areal va tipologik tasniflar

PPTX 11 pages 63.1 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 63.1 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu: tillarni tasniflash : funksional, areal va tipologik tasniflar mavzu: tillarni tasniflash : funksional, areal va tipologik tasniflar funktsionallik va uning mohiyati. tilning funktsional asoslarini o’rganamiz va uning ijtimoiy-tarixiy, sotsium xususiyatlarini bilib olishga intilamiz. gap tillarning funktsional xususiyatlari haqida borar ekan, uning geneologik, tipologik (morfo-sintaktik) va areal tasnifi butun dunyo tillarini tasniflash asosida, qolaversa, tillar aloqasi bilan bog’liq holda tipologik jarayonni yuzaga keltiradi. til aloqa-aralashuvdagi muhim vosita sanalib, uning asosiy vazifaviy o’rni kommunikativ funktsiyani bajarishidir. kommunikatio-lat-til hodisalarining maqsadga muvofiq tarqalishidir. tilning bunday funktsiya bajarishi hozirgi o’zbek va jahon tilshunoslari tomonidan e‘tirof etilib kelinmoqda hamda uning ekspressiv funktsiyani bajarishiga e‘tibor qaratilmoqda. exspressia-ma‘no kuchaytirish demakdir. v.a avrorin tilning funktsiyasini quyidagicha bo’laklarga ajratib o’rganadi: 1. kommunikativ funktsiya umuman aloqa aralashuv bilan bog’liq; 2. ekspressivlik ma‘noning kuchaytirilishi va nutqda ta‘sirchanlikni oshirishi; 3. shakl va mazmuniy ma‘no kasb etish; 4. ijtimoiy bilim va muammolarni hal etish darajasida ekanligi. tilning funktsional vazifasi deyilganda, ijtimoiy hamda xususiy …

2 / 11

ga ega bo’lib, tilning boyishiga asos bo’lishi mumkin. tilning funktsional tipologiyasi mantiqan yuzaga keladi. agarda uning shakllanishi xususida fikr yuritilsa, ma‘lum yaruslar asosida vujudga kelishini tushunish mumkin bo’ladi. uning fikricha, yuqori yarusi kommunikativ vazifada mantiqiy sxema asosida yuzaga keladi. ikkinchi, o’rta yarus bo’lak funktsiya-ijtimoiy, ekspressiv xususiyatga ega bo’ladi, uchinchi qo’yi yarus har bir qismning, ijtimoiy funktsiya bajarishini, xolbuki, tillar o’rtasidagi funktsiyaviy ifodalanish bilan bog’liq. funktsionallik tilning ijtimoiy shakllanishidagi asosiy manba sifatida. shu o’rinda tilning funktsional tasnifi xususida ham ma‘lum bir masalalar borki, ular tilning funktsional asosda paydo bo’lishi, to’laqonli, maqsadli tarzda hosil qilinishi, tilning tasnifiy bo’linishidir. bu tarzda funktsional hosil qilinish tillarning umumiy tipologik qonuniyatlarini o’rganishda va funktsional taraqqiyot bosqichlarini his etishda yordam beradi. tilning funktsional bosqichlari quyidagi gruppalarga bo’linadi. 1. eski yozuvli tillar. miloddan oldingi yozuvli tillar, yozuvsiz tillar. o’zbek tili va uning funktsional taraqqiyoti ham shu gruppalanish asosida qurilishi mumkin. o’zbek tili xususiyati va dialektlari. hududiy til, professional …

3 / 11

ishi boshqa tillarga xos emas, shu mamlakat xalqlari tiliga xosdir. hududiy tilda, umumxalq tili doirasida so’zlar adabiy til uchun taalluqli bo’lsa-da, etnik guruhlar tili bundan mustasno. 3. o’zbek tili-bu til bir mamlakatda yashovchi bir necha millat uchun xizmat qiladi, unda shahardagi oddiy so’zlashuv tili, hududiy dialektlar, o’zbek tilining asosiy xususiyatlariga uning og’zaki va yozma shakliga ta‘sir etib boradi. 4. professional til-bu til sotsial dialektlar, professional til (leksik xususiyatlari), uning asosiy maqsadi etnik guruh tillari doirasidagi nutqqa asoslanishdir. masalan, o’zbekistonda etikdo’z, chilangar, misgar, kulolchilik bilan qadimdan shug’ullanib kelganlar nutqi bunga yaqqol misoldir. 5. diniy tillar-bu til din va shariatga daxldor bo’lib, ularning nutq xususiyatlari asosida yuzaga keladi. o’zbek tilini tasnif etganda tilning funktsional xarakterini quyidagicha tasnif qilish mumkin: tilning funktsional bosqichlari. 1. o’zbek tili millatlararo munosabatda ishlatiluvchi til sifatida. 2. o’zbek adabiy tilining mamlakatlararo munosabatlarni tiklashda o’rni. 3. o’zbek adabiy tilining o’zbekiston respublikasi hududlari va avtonom oblastlarda ishlatilishi. 4. o’zbek yozma …

4 / 11

niversal usullaridan biri boʻlgan t. oʻrganilayotgan obyektlar oʻrtasidagi oʻxshashlik va tafovutni ochib berishga, ularni aynan oʻxshatish, tenglashtirish yoʻllarini topishga asoslanadi va koʻplab fan sohalarida qoʻllanadi, biroq xilma-xil xossali obyektlari koʻp boʻlgan biol. kimyo, geogr. tilshunoslik, psixologiya kabi fanlarda samarali foydalaniladi. areal tasnif tillar tasnifining uchinchi xili — areal yoki geografik tasnif xam mavjud. bu tasnif mazkur ikki tasnifga nisbatan qoʻshimcha, yordamchi mavqeda boʻlib, tillarning yoki bir til doirasidagi lahja va shevalarning geografik joylashuvidan kelib chiqadi (yana qarang lingvistik geografiya). umuman, tillar tasnifi dunyodagi koʻplab xilmaxil tillarni yaxshiroq oʻrganish, tadqiq etishda katta yordam beradi. /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 11

tillarni tasniflash: funktsional, areal va tipologik tasniflar - Page 5

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tillarni tasniflash: funktsional, areal va tipologik tasniflar"

mavzu: tillarni tasniflash : funksional, areal va tipologik tasniflar mavzu: tillarni tasniflash : funksional, areal va tipologik tasniflar funktsionallik va uning mohiyati. tilning funktsional asoslarini o’rganamiz va uning ijtimoiy-tarixiy, sotsium xususiyatlarini bilib olishga intilamiz. gap tillarning funktsional xususiyatlari haqida borar ekan, uning geneologik, tipologik (morfo-sintaktik) va areal tasnifi butun dunyo tillarini tasniflash asosida, qolaversa, tillar aloqasi bilan bog’liq holda tipologik jarayonni yuzaga keltiradi. til aloqa-aralashuvdagi muhim vosita sanalib, uning asosiy vazifaviy o’rni kommunikativ funktsiyani bajarishidir. kommunikatio-lat-til hodisalarining maqsadga muvofiq tarqalishidir. tilning bunday funktsiya bajarishi hozirgi o’zbek va jahon tilshunoslari tomo...

This file contains 11 pages in PPTX format (63.1 KB). To download "tillarni tasniflash: funktsional, areal va tipologik tasniflar", click the Telegram button on the left.

Tags: tillarni tasniflash: funktsiona… PPTX 11 pages Free download Telegram