lishayniklar (lichenes)

DOCX 33 pages 2.0 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type DOCX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

mundarija kirish……………………………………………………………………...…….2 i bob. lishayniklar bo’limining (lichenophyta) klassifikatsiyasi..........................................................................................5 1.1 lishayniklar bo’limining umumiy tasnifi......................................................5 1.2 lishayniklar dunyosining sistematik tahlili va xususiyatlari......................17 1.3 lishayniklar dunyosining anotomik tuzilishi.............................................22 ii bob. lishayniklar bo’limi vakillarining tabiatdagi ahamiyati…………………………………………………………………….25 2.1 lishayniklarning tabiatdagi va inson hayotidagi ekologik ahamiyati.........25 2.2 lishayniklarning hayotiy shakli va qishloq xo’jaligidagi ahamiyati..........26 xulosa................................................................................................................32 foydalanilgan adabiyotlar..............................................................33 kirish mavzuning dolzarbligi. lishayniklar (lotincha: lichenes) zamburugʻlar va suvoʻtlari va yoki sianoba kteriyalarning simbiotik majmualari boʻlmish organizmlardir. biroq lishayniklar morfologiyasi, fiziologiyasi va biokimyosi zamburugʻ va suvoʻtlarnikidan farq qiladi. lishayniklar tarqalish areali nihoyatda xilma-xil, ularni sovuq, nam iqlimda ham, issiq, choʻl sharoitida ham uchratish mumkin,] shu bilan birga ular atrof-muhit oʻzgarishiga sezgirdir. lishayniklardan boʻyoq, atir-upa ishlab chiqarishda hamda tabobatda foydalaniladi. lishayniklar turli substratlarda o‘sadi va u yerlarda asta-sekin organik moddalar to‘plab, yuqori o‘simliklarning o‘sishiga zamin yaratadi. ko‘pchilikga noma’lum, murakkab simbiyotik organizmlarning o‘ziga xos guruhi qishloq xo‘jaligida, oziq-ovqat, kimyo, farmatsevtika, parfumeriya sanoatida, atrof-muhitning ekologik parametrlarini baholashda, ushbu guruh organizmlarining biogeotsenotik ahamiyati …

2 / 33

ida paydo bo‘ladigan kislota har qanday toshlarni va tog‘ jinslarini nuratadi. ya’ni lishayniklar ularning maydalanib tuproqqa aylanishiga sabab bo‘ladi. umrining uzunligi, muhit sharoitlariga ham talabchanligi va uning noqulay ta’siriga chidamli lishayniklarning ba’zi biogiotsenozlarda asosiy komponent bo‘lishiga sabab bo‘ladi. lishayniklarlarning u yoki bu biogiotsenoz florasidagi ahamiyati lishaynik koeffitsiyenti orqali belgilanadi, bu esa lishaynik turlari sonining yuksak o‘simliklar turlari soniga munosabatini bildiradi. bu koeffitsient qanchalik yuqori bo‘lsa, ma’lum bir hududda lishayniklar shunchalik yuqori ahamiyat kasb etadi. lishayniklarning tarqalish chegaralari bir qator sabablarga, shu jumladan, havoning ifloslanish darajasiga ham bog‘liq. shunga ko‘ra ular havo tozaligini ko‘rsatuvchi indikator bo‘lib xizmat qilishi mumkin. oziqovqatda ishlatiladigan lishayniklarga manna lishaynigi ham kiradi. undan tashqari uy hayvonlariga ham lishayniklardan yem sifatida foydalanish mumkin. ularning tallomi erkin, mayda, sharsimon bo‘laklardan iborat bo‘lib, havo quruq vaqtlarda shamol bilan uchib bir yerdan ikkinchi yerga ko‘chib o‘tadi va tarqalib, yer betini bosadi. uning qalinligi ba’zi chuqur yerlarda 10-15 sm ga yetadi. bu …

3 / 33

nat natriy infeksiyalangan yaralarni, trofik yaralarni, kuyishlarni davolashda tashqi tomondan ishlatiladi. bu glyukoza konditer sanoatidagina emas, tibbiyotda ham katta ahamiyatga ega. bir sentner quruq setrariya islandika lishaynigidan tarkibida 65 - 75% glukoza bo‘lgan 1s patoka, undan esa, 70 kg.ga yaqin glyukoza kristali olinadi. lishaynikning kladoniya va setrariya turlaridan 80 - 86% li spirt olish mumkin. kurs ishi mavzusining maqsadi. lishayniklar bo’limining tabiatdagi ahamiyatini o’rganish. kurs ishi mavzusining vazialari. - lishayniklar bo’limining hujayra tuzilishini o’rganish; 1. lishayniklar bo’limining hujayra tuzilishini o’rganish; 1. lishayniklar bo’limining ko’payishi va rivojlanishini o’rganish; 1. lishayniklar bo’limining turkum va turlarini ko’rib chiqish; 1. lishayniklar bo’limining turkumlaring tabiatda tutgan o’rnini o’rganish; 1. lishayniklar bo’limining turlarining sanoatda va tibbiyotdagi ahamiyatini ko’rib chiqish; 1. lishayniklar bo’limiga mansub dorivor turlarini aniqlash. kurs ishi mavzusining obyekti. lishayniklar bo’limini o’rganish. kurs ishi mavzusining predmeti. lishayniklar bo’limining hayotiy klassifikatsiyasini o’rganishga kerak bo’ladigan barcha vositalar predmet sifatida. kurs ishining metodi: kuzatish taqqoslash metodlaridan foydalanildi. kurs …

4 / 33

b chiqishi, tuzilishi sistematikasi, biokimyosi, fiziologiyasi, tarqalishi va ekologiyasini o`rganish jarayonida ular haqidagi fan lichenologiya shakllangan. lishayniklarning o’ziga hos hususiyatlari birinchidan, ularning ikkita turlicha organizm geterotrof zamburug` (mikobiont) va avtotrof suvo`tlarning (fikobiont) simbioz holda yashashi hisoblanadi. har qanday suvo`t va zamburug` hamkorligida o`sib lishaynik hosil qilavermaydi. lishaynikdagi zamburug` va suvo`t o`zaro munosabatlarida zamburug` mitselliysi suvo`tni o`rab olgan holda bo`ladi. ikkichidan lishaynik boshqa organizmlarda suvo`t va zamburug`lardan ham uchramaydigan faqat o`ziga xos maxsus morfologik jihatidan ko`rinishlarni hosil qiladi. lishayniklar uzoq vaqt davom etgan tarixiy taraqqiyot, simbioz holda o`sishi natijasida tashqi va ichki tuzilishi jihatidan alohida shaklni hosil qilgan. uchinchidan, lishaynikni tashkil qilgan suvo`t va zamburug`da o`ziga xos moddalar almashinuvi mavjud. lishaynik tarkibida suvo`tlari va zamburug`larning fiziologiyasi uning tarkibiga kirmaydigan suvo`tlar va zamburug`larning fiziologiyasidan ko`p jihatlari bilan farq qiladi. to`rtinchidan, lishayniklarda ro`y beradigan biokimyoviy jarayonlar va buning natijasida hosil bo`ladigan moddalar almashinuvining ikkilamchi mahsulotlari boshqa guruh organizmida uchramaydi. nihoyat, lishayniklar boshqa organizmda …

5 / 33

etlar ajdodlariga mansub turlari suvo`tlar bilan o`zaro munosabatda lishaynik hosil bo`lishi bilan belgilanganlar. lishayniklar vegetativ tanasining tuzilishi va ularning mevatanalari zamburug`larga yaqinligini ko`rsatib turibdi. lishayniklarning vegetativ tanasi barcha sodda o`simliklar kabi tallom yoki qattana deyilib, asosan zamburug` gifasining chigalidan iborat. suvo`tlari esa zamburug` gifalari orasida sochilib yotgan yoki taxlam bo`lib yotgan holda joylashgan. lishaynikdagi zamburug`lar uchi bilan o`sadigan ingichka gifadan iborat. u ikki qavat po`st bilan o`ralgan. odatda hujayralar bo`linganda bir yadroli, ayrimlarida esa yadrosi ikkita yoki undan ko`p miqdorda bo`ladi. lishayniklardagi gifa qalin po`stga egaligi sitoplazmasining donaligi bilan farqlanadi. bu ayniqsa, yassi yaproqsimon va butasimon shoxlangan tuzilishli lishayniklarda yaqqol namoyon bo`lgan. bunday tuzilish atrof - muhit ta’siriga qarshi mexanik, mustahkamlovchi “to`qima” vazifasini bajaradi. bir qator lishayniklardagi zamburug` gifalari bo`kib shilimshiqlanadi. bunday holat oddiy zamburug`larda ro`y bermaydi. lishayniklar substratga birikadigan joylaridagi zamburug` gifalari yog`li hujayralar yoki yog`li gifalar bo`lib, ular yashilroq tusga va qopsimon ko`rinishga ega. lishaynikdagi mikobiontda boshqa zamburug`larda …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lishayniklar (lichenes)"

mundarija kirish……………………………………………………………………...…….2 i bob. lishayniklar bo’limining (lichenophyta) klassifikatsiyasi..........................................................................................5 1.1 lishayniklar bo’limining umumiy tasnifi......................................................5 1.2 lishayniklar dunyosining sistematik tahlili va xususiyatlari......................17 1.3 lishayniklar dunyosining anotomik tuzilishi.............................................22 ii bob. lishayniklar bo’limi vakillarining tabiatdagi ahamiyati…………………………………………………………………….25 2.1 lishayniklarning tabiatdagi va inson hayotidagi ekologik ahamiyati.........25 2.2 lishayniklarning hayotiy shakli va qishloq xo’jaligidagi ahamiyati..........26 xulosa..................................................

This file contains 33 pages in DOCX format (2.0 MB). To download "lishayniklar (lichenes)", click the Telegram button on the left.

Tags: lishayniklar (lichenes) DOCX 33 pages Free download Telegram