relyatsion modellar

DOC 8 pages 41.5 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 41.5 KB

File type DOC

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

реляцион моделлар www.arxiv.uz relyatsion modellar. relyatsion modellar asoslari. infologik modellardan relyatsion modellarga o`tish. relyatsion amallar reja: 1. relyatsion modellar asoslari. 2. infologik modellardan relyatsion modellarga o`tish. relyatsion amallar. 3. kod algebrasi. kod qoidalari. relyatsion maolumotlar bazasi tizimini bo`laklab va ketma-ket o`rganishga o`tishdan oldin relyatsion mbbt gacha bo`lgan mbbtlariga to`xtalamiz. bu maonoda uchta sabab bor: birinchidan bu tizimning kelib chiqishi asli tarixan relyatsion. buni to`g`ri tushunish uchun relyatsion tizimga o`tish kerakligini tushinish kerak. ikkinchidan relyatsion tizimning ichki tashkil qilinishi ko`p tamondan oldingi tizimlarning usullarini ishlatishga asoslangan. uchinchidan oldingi tizimlar haqida maolum bilimlarni olish foydalidir va bu relyatsion mbbt rivojlantirishda tushunish uchun kerak. oldingi tizimlarning umumiy xarakteristikasi: barcha yaratilgan oldingi tizimlar qandaydir abstrakt modellarga asoslanib qurilgan. ma`lumotlarning modeli tushunchasi mb doirasida relyatsion yondashishning kirib kelishi bilan bog`liqdir. oldingi tizimlarning abstrakt tasvirlanishi bir qancha tahlillar va har xil aniq tizimlar umumiy belgilarining kelib chiqishi natijasida paydo bo`ldi. oldingi tizimlarda mbga ruxsat (kirish) undagi …

2 / 8

lib chiqmadi, ular bilan ishlash oddiy rejimda qoldi. invertirlangan ro`yxatga asoslangan tizimlar bunday tizimlarga ko`proq maolum va tipik vakil bo`lgan appliyed data research, inc. (adr) kompaniyasining datacom/db kiradi. bu tizim ibm va software ag kompaniyaning adabas firmalarining mashinalariga asoslsngan. ma`lumotlarga murojatni invertir ro`yxatlar asosida tashkil etish umuman barcha zamonaviy relatsion mbbt larda foydalaniladi, lekin bu tizimlarda foydalanuvchi invertir ruyxatlarga (indekslarga) to`g`ridan-to`g`ri murojaat eta olmaydi. ma`lumotlar strukturasi invertirlangan ro`yxat yordamida tashkil qilingan ma`lumotlar bazasi relyatsion mb ga o`xshab ketadi. ularning farqi jadvallarning saqlanishida va foydalanuvchilarning unga kirish yollaridadir. bunda: sistema tamonidan fizik ketma ketlikda jadval ustunlari tartiblanandi. fizik tartiblanish barcha jadvallar qatori uchun aniqlanadi, jumladan barcha mb uchun ham (shunday qilinadi, masalan, datacom/dbda). har bir jadval uchun indeks quriladigan istalgan kalitlar sonini izlab topish mumkin. bu indekslar sistema tamonidan avtomatik ravishda quvvatlanadi. manipulirovaniye dannimi ikkita sinf operatorlari quvvatlanadi: yozuv adreslarini qo`yish operatorlari. ular ichida to`g`ridan to`g`ri izlash operatori (masalan, berilgan ruxsat …

3 / 8

da aniqrog`i bir xil turdagi daraxtlarning bir necha tartiblangan nusxalari to`plamidan ibirat bo`ladi. daraxt turi bitta “ildizli” tur yozuvidan va tartiblangan bitta yoki bir necha daraxt osti turlardan (ular har biri daraxtning turidir) tashkil topgan bo`ladi. daraxt turi umuman olganda iyerarxir ravishda tashkil topgan yozuvlar turlari to`plamidani tasvirlaydi. daraxt turiga misol (mbning iyerarxik sxemasi): bu erda “nachalg`nik” va “sotrudniki” uchun “otdel” oldingisi bolib, “nachalg`nik” va “sotrudniki” esa “otdel” davomchilaridir. yozuvlar turlari orasida aloqa quvvatlanadi. bunday sxemadagi ma`lumotlar bazasi quyidagi ko`rinishda tasvirlanadi (biz daraxtning bitta nusxasini ko`rsatayapmiz): barcha davomchi turdagi nusxalar oldingi turdagi umumiy nusxalar bilan yaqin, yaoni egizak (bliznetsami) deyiladi. mb uchun to`liq pastdan –yuqoriga, chapdan-pastga o`tish tartibi (o`rnatilgan) aniqlangan. ims da original va standart bo`lmagan terminlar ishlatilgan: "segment" birga "zapisg`", hamda "zapisg`yu bd" tushunchasida barcha daraxtlar sigmenti tusuniladi. ma`lumotlar ustiga ish yuritish iyerarxik tashkil qilingan ma`lumotlar bilan ish yuritishga quyidagi operatorlarni misol tariqasida namuna qilib olish mumkin: mb ko`rsatilgan …

4 / 8

iyerarxiyaga qo`yilgan cheklashlar asosida. yuqorida keltirilgan mb namoyishi sifatida quyidagi iyerarxiya bo`lishi mumkin informatsion modellashtirishning maqsadi – tuziladigan ma`lumotlar bazasida shaklanishi mumkin bo`lgan ma`lumotlarni tasvirlash va yig`ish usullarini odamlar uchun ayniqsa tabiiy taominlashdir. shuning uchun ma`lumotlarning infomantiqiy modelini tabiiy tilga mos qilib qurishga harakat qilinadi. infologik modelni qurishning asosiy konstruktiv elementlari: mohiyat; mohiyatlar orasidagi bog`lanish; xossalar (atributlar). mohiyat – har xil oboyekt (oboyekt -bu biz ularni bir biridan farqlaymiz), uning ma`lumotlari ma`lumotlar bazasida saqlanadi. mohiyat odam, joy, samalyot, reyslar, gullar va boshqalar bo`lishi mumkin. mohiyat turi va mohiyat nusxasi tushunchalari mavjud, ularni bir biridan farqlash kerak. mohiyat turi tushunchasi bir jinsli narsalar, hodisalar, shaxslar uchun qaraladi. mohiyat nusxasi tushunchasi aniq narsalar to`plami sifatida qaraladi. masalan, mohiyat turi shahar bo`lishi mumkin, uning nusxasi esa – toshkent, moskva bo`lishi mumkin. atribut (xossa) -mohiyatni xarakterlovchi nomlardir. u o`zida yagona murakab bo`lmagan strukturani tasvirlab, mohiyat holatini xarakterlaydi. masalan, “o`quvchi” mohiyati atributi -kod, familiya, ism, …

5 / 8

alit – atributlarning minimal to`plami, uning qaymati yordamida kerakli mohiyat nusxasini topish mumkin. “raspispniye” mohiyati samolyotlar uchishi uchun kalit “nomer reysa” yoki “punkt otpravleniya”, “vremya vleta” va “punkt naznacheniya” to`plam bo`ladi. aloqa – ikki yoki undan ortiq mohiyatlarning (assotsiyasidir) bir biri bilan o`zaro bog`lanishidir. agar ma`lumotlar bazasini faqat bir biri bilan bog`lanmagan ma`lumotlar bilan to`ldirishga yo`naltirilsa, u holda uning strukturasi juda oddiy bo`ladi. lekin, mbni tuzishning asosiy talablaridan biri – bu boshqa mohiyat qiymati bo`yicha bitta mohiyatni izlab topish imkoniyatini taominlashdir. buning uchun ular orasida aloqani aniqlashni tashkil etish zarur. real ma`lumotlar bazasida yuzlab yoki minglab mohiyatlar bir biri bilan millionlab aloqa o`rnatishi kamdan-kam bo`ladi. bunday aloqalar to`plami infomantiqiy modelning murakkabligini aniqlaydi. аdabiyotlar: 1. karimov a “microsoft access bilan dastlabki tanishuv”tdyui 2005 2. anatoliy xomokenno “microsoft access 2002” ekspress kurs peterburg 2005. 3. “uchebnik po access” sostavitelg`. djalilov m.l. tatu ff-2006 4. a. xomokenno i dr. “baza dannix” uchebnik sank-peterburg …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "relyatsion modellar"

реляцион моделлар www.arxiv.uz relyatsion modellar. relyatsion modellar asoslari. infologik modellardan relyatsion modellarga o`tish. relyatsion amallar reja: 1. relyatsion modellar asoslari. 2. infologik modellardan relyatsion modellarga o`tish. relyatsion amallar. 3. kod algebrasi. kod qoidalari. relyatsion maolumotlar bazasi tizimini bo`laklab va ketma-ket o`rganishga o`tishdan oldin relyatsion mbbt gacha bo`lgan mbbtlariga to`xtalamiz. bu maonoda uchta sabab bor: birinchidan bu tizimning kelib chiqishi asli tarixan relyatsion. buni to`g`ri tushunish uchun relyatsion tizimga o`tish kerakligini tushinish kerak. ikkinchidan relyatsion tizimning ichki tashkil qilinishi ko`p tamondan oldingi tizimlarning usullarini ishlatishga asoslangan. uchinchidan oldingi tizimlar haqida maolum bilimlarn...

This file contains 8 pages in DOC format (41.5 KB). To download "relyatsion modellar", click the Telegram button on the left.

Tags: relyatsion modellar DOC 8 pages Free download Telegram