ekstrapilyatsiya usullari

DOC 6 pages 604.0 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 604.0 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

18-mavzu. trendlarni ekstrapolyatsiya usuli reja: 1. ekstrapilyatsiya 2. eksponensial tekislash usuli 3. eng kichik kvadratlar usuli 1. ekstrapilyatsiya ekstrapolyatsiya - bu prognozlash ob'ektining kelajakdagi rivojlanishiga o'tmish va hozirgi tendentsiyalar, qonuniyatlar va aloqalarning tarqalishiga asoslangan ilmiy tadqiqot usulidir. ekstrapolyatsiya usullariga: · sirg’aluvchi o'rtacha · eksponentsial tekislash · eng kichik kvadratlar usullari kiradi. 2. eksponentsial tekislash usuli eksponensial tekislash usuli o'rta muddatli prognozlarni ishlab chiqishda eng samarali hisoblanadi. faqat bitta keyingi davrni prognoz qilishda qo’llash mumkin. uning asosiy afzalliklari hisoblash protsedurasining soddaligi va dastlabki ma'lumotlarning og'irligini hisobga olish imkoniyatidir. eksponensial tekislash usulining formulasi: bu erda - prognozdan oldingi davr; - prognoz davri; - prognoz qilingan ko'rsatkich; - tekislash parametri; - o'rganilayotgan ko'rsatkichning prognozdan oldingi davr uchun haqiqiy qiymati; - bu prognozdan oldingi davr uchun eksponensial ravishda tortilgan o'rtacha qiymat. ushbu usul bo'yicha prognoz qilishda ikkita qiyinchilik vujudga keladi: · tekislash parametrining qiymatini tanlash; · boshlang'ich qiymatini aniqlash. oldingi kuzatuvlar ta'sirining og'irligi qanchalik …

2 / 6

ko'pchiligining o’rtachasi kabi harakat qiladi. agar dastlabki prognozlash sharoitlariga etarlicha ishonch bo'lmasa, u holda ning katta qiymatidan foydalanish kerak, bu prognozda asosan so'nggi kuzatuvlar ta'sirini hisobga olishga olib keladi. tekislash parametrining optimal qiymatini tanlashning aniq usuli yo'q. ba'zi hollarda ushbu usul muallifi professor braun ning qiymatini tekislash intervali uzunligiga qarab aniqlashni taklif qildi. bunday holda, quyidagi formula bo'yicha hisoblanadi: ni tanlash (eksponentsial ravishda torttirilgan boshlang'ich o'rtacha) quyidagi yo'llar bilan amalga oshiriladi: · agar o'tmishda hodisaning rivojlanishi to'g'risida ma'lumotlar mavjud bo'lsa, unda arifmetik o’rtachadan foydalanish va uni ga tenglashtirish mumkin; · agar bunday ma'lumot mavjud bo'lmasa, u holda prognoz bazasining dastlabki birinchi qiymati sifatida ishlatiladi. shuningdek ekspert baholardan foydalanish mumkin. e'tibor bering, iqtisodiy vaqtli qatorlarini o'rganishda va iqtisodiy jarayonlarni prognoz qilishda eksponentsial tekislash usuli har doim ham ishlayvermaydi. buning sababi iqtisodiy vaqtli qatorlar juda qisqa (15-20 ta kuzatuv) va o'sish sur'atlari yuqori bo'lgan taqdirda, bu usulda barcha o'zgarishlarni aks ettirish uchun …

3 / 6

hlang'ich qiymatini ikki yo'l bilan aniqlaymiz: - i usul (arifmetik o’rtacha): ii usul (prognoz bazasining birinchi qiymatini olamiz) 3) quyidagi formuladan foydalanib, har bir davr uchun eksponensial tortilgan o'rtacha qiymatni hisoblaymiz: bu erda - prognozdan oldingi davr; - prognoz davri; - prognoz qilingan ko'rsatkich; - tekislash parametri; - o'rganilayotgan ko'rsatkichning prognozdan oldingi davr uchun haqiqiy qiymati; - bu prognozdan oldingi davr uchun eksponensial ravishda tortilgan o'rtacha qiymat. i-usul: va hokazo. ii-usul: va hokazo. 4) xuddi shu yo’l bilan prognoz qilinishi so’ralgan qiymatlarni hisoblaymiz: i usul: ii usul: natijalarni jadvalga kiritamiz: oylar ishsizlik darajasi, eksponentsial tortilgan o’rtacha, o'rtacha nisbiy xato hisobi, i hisobi ii hisobi i hisobi ii hisobi yanvar 2,99 2,21 2,99 26,09 0 fevral 2,66 2,37 2,99 10,90 12,41 mart 2,63 2,43 2,92 7,60 11,03 aprel 2,56 2,47 2,86 3,52 11,72 may 2,40 2,49 2,80 3,75 16,67 iyun 2,22 2,47 2,72 11,26 22,52 iyul 1,97 2,42 2,62 22,84 32,99 …

4 / 6

56 1,42 vaqtning shartli belgilanishini prognoz qilinayotgan bazaning davrlarini ketma-ket raqamlash orqali ifodalaymiz (3-ustun). 4 va 5-ustunlarni hisoblab olamiz. qiymat formula bo'yicha aniqlanadi, bu erda - prognoz davri; - prognoz qilingan ko'rsatkich; va - koeffitsientlar; - vaqtning shartli belgisidir. va koeffitsientlari quyidagi formulalar bilan aniqlanadi: oylar ishsizlik darajasi, , % vaqtning shartli belgilanishi, yanvar 2,99 1 2,99 1 2,98 0,33 fevral 2,66 2 5,32 4 2,81 5,64 mart 2,63 3 7,89 9 2,64 0,38 aprel 2,56 4 10,24 16 2,47 3,52 may 2,40 5 12 25 2,3 4,17 iyun 2,22 6 13,32 36 2,13 4,05 iyul 1,97 7 13,79 49 1,96 0,51 avgust 1,72 8 13,76 64 1,79 4,07 sentyabr 1,56 9 14,04 81 1,62 3,85 oktyabr 1,42 10 14,2 100 1,45 2,11 22,13 55 107,55 385 28,63 2,213 5,5 10,755 38,5 demak, modelimiz: o'rtacha nisbiy xatoni quyidagi formula bo'yicha hisoblaymiz: bu erda – o’rganilayotgan hodisaning haqiqiy qiymati, – o’rganilayotgan …

5 / 6

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekstrapilyatsiya usullari"

18-mavzu. trendlarni ekstrapolyatsiya usuli reja: 1. ekstrapilyatsiya 2. eksponensial tekislash usuli 3. eng kichik kvadratlar usuli 1. ekstrapilyatsiya ekstrapolyatsiya - bu prognozlash ob'ektining kelajakdagi rivojlanishiga o'tmish va hozirgi tendentsiyalar, qonuniyatlar va aloqalarning tarqalishiga asoslangan ilmiy tadqiqot usulidir. ekstrapolyatsiya usullariga: · sirg’aluvchi o'rtacha · eksponentsial tekislash · eng kichik kvadratlar usullari kiradi. 2. eksponentsial tekislash usuli eksponensial tekislash usuli o'rta muddatli prognozlarni ishlab chiqishda eng samarali hisoblanadi. faqat bitta keyingi davrni prognoz qilishda qo’llash mumkin. uning asosiy afzalliklari hisoblash protsedurasining soddaligi va dastlabki ma'lumotlarning og'irligini hisobga olish imkoniyatidir. eksponensial t...

This file contains 6 pages in DOC format (604.0 KB). To download "ekstrapilyatsiya usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: ekstrapilyatsiya usullari DOC 6 pages Free download Telegram