alaliya nutq kamchiligiga ega bolgan motorikasi ustida ishlash

DOC 8 pages 70.0 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 70.0 KB

File type DOC

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

alaliya nutq kamchiligiga ega bo‘lgan motorikasi ustida ishlash reja: 1. alaliya nutq kamchiligiga ega bo‘lgan bolalar mayda va artikuyatsion motorikasi ustida ishlash 2. alaliya nutq kamchiligiga ega bo‘lgan bolalar umumiy motorikasi ustida ishlash tayanch tushunchalar: motorika, mayda va artikuyatsion motorikasi, umumiy motorikasi, mashq. alaliyali bolalarning lokomotor funksiyalarining rivojlanishini me’yorga qiyoslaganda ilk rivojlanishning kechikishi bilan ham belgilanadi: bolalar me’yordan kechroq yoshda yurishni boshlaydilar, uzoq vaqt qo‘l motorikasining ajratilishi yetarlicha bo‘lmaydi, artikulyatsiya motorikasi esa zaiflashgan bo‘ladi. tadqiqotlarning ko‘rsatishicha, bolalar nutqining rivojlanish darajasi to‘rg‘idan-to‘g‘ri qo‘lning mayda motorikasi rivojlanishiga bo‘ysunishdan tashkil topadi. “rossiya tfa bolalar va o‘smirlar fiziologiyasi instituti xodimlarining bolaning oliy asab faoliyatini maxsus laboratoriya tadqiqotlarida aniqlashicha, bolalar nutqining rivojlanish darajasi qo‘l barmoqlari nozik harakatlarini shakllanish darajasining to‘g‘ri bo‘ysunishidan tashkil topadi. (m.m.kolsova, 1973, 1979). katta miqdordagi bolalar nutqida o‘tkazilgan tajriba va tadqiqotlar asosida quyidagi qonuniyat aniqlandi: agar barmoqlar harakatining rivojlanishi yoshga mos kelsa, unda nutq rivojlanishi me’yor darajasida bo‘ladi, agar barmoqlar harakati oqsasa, …

2 / 8

akllanishi borar ekan, faqat bolalik yoshidagina qo‘l muskullarining impulsi ahamiyatli ta’sir ko‘rsatishi mumkin. shundan kelib chiqib, nutq rivojlanishini to‘xtab qolmasligi uchun bu faktning ishlatilishiga katta ahamiyat berish kerak. bolalarda nutq rivojlanishi uchun barmoqlar harakati mashg‘ulotini o‘tkazish tavsiya etiladi (m.m.kolsova, 1973, l.v.antakova-fomina, 1974). m.m.kolsovaning fikricha, “bosh miya po‘stlog‘ining ish qobiliyatini oshirish vositalari” dan biri tizimli mashqlar asosida barmoqlar harakati mashg‘ulotlarini o‘tkazish nutqni rivojlantirishiga ta’sir ko‘rsatadi. ko‘pgina eksperimental ma’lumotlarga asoslangan bu xulosa, pedagogik munosabatlarda ko‘rinadi. nutqning rivojlanishiga harakatning samarali ta’siri logopedik amaliyotda va boshqa psixik jarayonlarda ahamiyatli hisoblanadi. maktabgacha ta’lim tashkilotlarida korreksiya-tarbiyaviy ishlar tizimida nutqi buzilgan bolalar uchun ko‘proq e’tiborni qo‘lning nozik barmoqlari harakatini shakllantirishga qaratish kerak. ma’lumki, barmoqlarning harakatini takomillashtirish bo‘yicha maqsadli yo‘naltirilgan ishlar qo‘lni xat yozishga tayyorlashga ham juda foydali. nutqi to‘liq rivojlanmagani maktabgacha ta’lim guruhlarida uning o‘rni juda baland, ko‘p bolalarda qo‘l barmoqlari harakatining yaqqol og‘ishlari kuzatiladi: harakatlari noaniq, muvofiqlashtirilmagan, barmoqlar harakati qiyinlashgan. nutqi to‘liq rivojlanmagan bolalarning mayda motorikasini …

3 / 8

faol barmoqlar harakatini kattalar yordamida bajaradi. kelgusida mashg‘ulotlar natijasida barmoqlar harakati takomillashib boradi va bola ularni faol bajaradi. qo‘l barmoqlarining nozik harakatlanishini takomillashtirish uchun kuldiradigan xalq she’rlarini o‘qish davomida barmoqlar bilan o‘ynaladigan o‘yinlardan samarali foydalanish mumkin. bu o‘yinlar qulay jo‘shqin sharoit yaratadi, barmoqlar mashqini yaxshi ta’minlaydi, eshitish qobiliyatini rivojlantirishga va she’rlar mazmunini tushunishga yordam beradi, nutq ritmini ilib olishga o‘rgatadi. bundan tashqari, kuldiradigan xalq she’rlari dialog asosida qurilgani uchun so‘zlashuv nutqini o‘rgatuvchi ajoyib manba hisoblanadi. ta’riflangan o‘yinlar bilan bir qatorda qo‘l barmoqlarining nozik harakatlari mashg‘ulotlarida turli xil nutqsiz yo‘llangan mashqlardan foydalanish mumkin. o‘ng qo‘l bosh barmog‘ining uchi galma-galdan ko‘rsatkich, o‘rta, nomsiz va jinjiloq barmoqlarini uchiga tegadi (“barmoqchalar salomlashishadi”) o‘sha mashqni chap qo‘l barmoqlari bilan bajariladi. o‘sha harakatlarni bir paytning o‘zida chap va o‘ng qo‘l barmoqlari bilan qilinadi. o‘ng qo‘l barmoqlari chap qo‘l barmoqlariga tegadi – galma galdan “salomlashishadi”: oldin katta barmoq kattasi bilan, undan keyin ko‘rsatkich barmoq ko‘rsatkich bilan va …

4 / 8

riladi. o‘sha harakatlarni bir vaqtda ikkala qo‘lning barmoqlari bilan bajariladi (“echkichalar”). ikkala qo‘lning bosh va ko‘rsatkich barmoqlaridan dumaloq yasab, ularni birlashtiriladi (“ko‘zoynak”). o‘ng qo‘lning ko‘rsatkich va o‘rta barmoqlarini tepaga tortib, jinjiloq va nomsiz barmoq uchlarini bosh barmoq uchlari bilan birlashtiriladi (“quyoncha”). o‘sha mashqlarni chap qo‘l barmoqlari bilan bilan bajariladi. o‘sha harakatlarni bir vaqtda ikkala qo‘lning barmoqlari bilan bajariladi (“quyonlar”). ikkala qo‘lni ko‘tarib kaftlarni o‘ziga qaratish, barmoqlarni keng ochiladi (“daraxtlar”). ko‘tarilgan ikkala qo‘lning kaftlarining orqasini o‘ziga qaratib yuqoriga-pastga harakatlar qilinadi (“qushlar uchyapti, qanotlari qimirlatyapti”). bosh barmoqdan boshlab, o‘ng qo‘l barmoqlarini galma-galdan bukiladi. jinjiloqdan boshlab, barmoqlarni bukib o‘sha harakatlarni bajariladi. oldingi ikkala mashqni chap qo‘l barmoqlari bilan bajariladi. o‘ng qo‘l barmoqlarini musht qilib bukib, bosh barmoqdan boshlab tekislab ochiladi. o‘sha mashqlarni jinjiloqdan boshlab barmoqlarni tekislab ochishni bajariladi. oldingi ikkala mashqni chap qo‘l barmoqlari bilan bajariladi. «fingerspiele und ratsel fur vorschulkinder» nomli to‘plamda nutqi to‘liq rivojlanmagan bolalarda mayda motorikani rivojlantirish uchun qo‘llanishi mumkin …

5 / 8

ichayapti”). ikkala qo‘lning barmoqlarini yengilgina bukish va bir-birini ustiga qo‘yiladi (“tovoq”, “uya”). ikkala qo‘l oldingi mashqdagi holatda, lekin bosh barmoqlarni ichiga tushiriladi (“tuxumlar bilan qush uyasi ”). barmoqlarni tepaga ko‘tarib, ikkala qo‘lning o‘rta va nomsiz barmoqlari uchini birlashtirish, bosh barmoqlarni tepaga ko‘tarish yoki gorizontal qilib ichiga tortiladi (“tom”, “minora”, “uy” ) . qo‘llar oldingi mashqdagi holatda, faqat ko‘rsatkich barmoqni “tom” ning oldida (“do‘kon”ni) gorizontal joylashtiriladi. barmoqlar oldingi ikki mashqdagi holatda, faqat bosh barmoqlar ikkala tarafida “rasta” joylashgan (uni gorizontal joylashgan ko‘rsatkich barmoqlar tasvirlaydi), sotuvchi va oluvchi sifatida bir- birlari bilan “suhbatlashishmoqda”. kaftlarni bir-biriga qaratib qo‘llarni yuqoriga ko‘tarib, ikkala qo‘lning o‘rta va nomsiz barmoqlari uchini birlashtirib, barmoqlarni gorizontal joylashtiriladi (“ko‘prik”, “yo‘l”, “uy”). qo‘llar vertikal holatda, ikkala qo‘lning kaftini bir-biriga bosib, keyin ularni dumaloqlab ozgina ajratiladi (“piyola”, “gulcha”). qo‘llarning orqa tomonini bir-biriga bosib, barmoqlarni pastga tushiriladi (“o‘simlik ildizlari”). o‘ng qo‘lning ko‘rsatkich barmog‘ini cho‘zib, qolgan barmoqlar stol ustida “yugurishmoqda” (“it yuguryapti”, “ot yuguryapti”). …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "alaliya nutq kamchiligiga ega bolgan motorikasi ustida ishlash"

alaliya nutq kamchiligiga ega bo‘lgan motorikasi ustida ishlash reja: 1. alaliya nutq kamchiligiga ega bo‘lgan bolalar mayda va artikuyatsion motorikasi ustida ishlash 2. alaliya nutq kamchiligiga ega bo‘lgan bolalar umumiy motorikasi ustida ishlash tayanch tushunchalar: motorika, mayda va artikuyatsion motorikasi, umumiy motorikasi, mashq. alaliyali bolalarning lokomotor funksiyalarining rivojlanishini me’yorga qiyoslaganda ilk rivojlanishning kechikishi bilan ham belgilanadi: bolalar me’yordan kechroq yoshda yurishni boshlaydilar, uzoq vaqt qo‘l motorikasining ajratilishi yetarlicha bo‘lmaydi, artikulyatsiya motorikasi esa zaiflashgan bo‘ladi. tadqiqotlarning ko‘rsatishicha, bolalar nutqining rivojlanish darajasi to‘rg‘idan-to‘g‘ri qo‘lning mayda motorikasi rivojlanishiga bo‘ysunishdan t...

This file contains 8 pages in DOC format (70.0 KB). To download "alaliya nutq kamchiligiga ega bolgan motorikasi ustida ishlash", click the Telegram button on the left.

Tags: alaliya nutq kamchiligiga ega b… DOC 8 pages Free download Telegram