inflyatsiya va aksilinflyatsiya siyosati

DOC 7 pages 143.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 143.5 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

4-mavzu. inflyatsiya va aksilinflyatsiya siyosati reja 1. inflyatsiyaning mohiyati va hisoblanish usullari. 2. inflyatsiyaning turlari. talab va taklif inflyatsiyasi. 3. inflyatsiya va ishsizlik o’rtasidagi bog’liklik. fillips egri chizig’i. 4. aksilinflyatsiya siyosati va jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi sharoitida uni amalga oshirish xususiyatlari. 1. inflyatsiyaning mohiyati va hisoblanish usullari. inflyatsiya ( lotincha inflatio - shishish, bo’rtish, taranglashish) – ma’lum davr mobaynida mamlakatda baholar o’rtacha (umumiy) darajasining barqaror o’sishi, pulning xarid qobiliyatini uzoq muddatli pasayishi. inflyatsiya bozor iqtisodiyotining asosiy izdan chiqaruvchi omillari jumlasiga kiradi, uning sur’ati qanchalik yuqori bo’lsa, iqtisodiyotga xavfli ta’siri shunchalik katta bo’ladi. ayniqsa bir iqtisodiy tizimdan ikkinchi bir iqtisodiy tizimga o’tayotgan mamlakatlarda inflyatsiyaning iqtisodiyotga ta’siri ancha xavfli. chunki, bu davr narxlarning erkinlashuvi va shunga muvofiq ularning umumiy darajasi keskin oshib ketishi bilan bog’liq. ammo inflyatsiya davrida barcha tovarlarning baholari ham oshavermaydi: ayrimlariniki barqaror bo’lib tursa, ba’zilariniki esa tushishi mumkin. “inflyatsiya” atamasi ilk bor shimoliy amerikada 1861-1865 yillardagi fuqarolar urushi davrida qo’llanildi. …

2 / 7

arid qobiliyatini, boshqacha aytganda yalpi talabni ko’paytirish inflyatsiyaga olib kelmaydi deb hisoblashishadi. neoklassik yondoshuv tarafdorlari inflyatsiyaning manbai ishlab chiqarishning haddan ziyod o’sishida, ishlab chiqarish xarajatlarining ko’payishida deb bilishadi. demak keynschilar inflyatsiyaga talab tomonidan, neoklassiklar esa taklif tomonidan yondoshishadi. agar iqtisodiyotda tovarlar va xizmatlar massasi yalpi talabga nisbatan sekinroq o’ssa, yoki yalpi talab ko’paygani holda o’zgarmasdan tursa, bu nomutanosiblik baholar darajasining ko’tarilishi orqali bartaraf etiladi. oqibatda pul birligining xarid qobiliyati pasayadi va milliy iqtisodiyotning qo’shimcha pul massasiga ehtiyoji paydo bo’ladi. inflyatsiya nafaqat pul muomalasining izdan chiqishi, balki butun takror ishlab chiqarish mexanizmining kasali, makroiqtisodiy buzilishlar natijasidir. baholarning o’sishi, pul birligi xarid qobiliyatining pasayishidan tashqari inflyatsiya namoyon bo’lishining quyidagi uch belgisi ham bor. bular: 1) valyuta kururslarining o’zgarishi; 2) kredit berish shartlarining qimmatlashuv va muddatlarining qisqarishi tomon o’zgarishi; 3) kundalik ehtiyoj mollaridan iborat iste’mol savati bahosining o’sishi. inflyatsiya baho indekslari - deflyator va iste’mol narxlar indeksi yordamida aniqlanadi. baholar o’rtacha (umumiy) darajasining …

3 / 7

arur = ---------------------- yillar soni ( misol uchun, yillik inflyatsiya darajasi 7 % ga teng bo’lsa, taxminan 10 yilda baholar ikki martaga oshadi, ya’ni, (70:7 = 10). real yamm va jamg’armaning necha yildan so’ng ikki marta oshishini hisoblash zarur bo’lgan hollarda ham «70-miqdor qoidasidan» foydalaniladi. 2. inflyatsiyaning turlari. talab va taklif inflyatsiyasi. talab inflyatsiyasi iqtisodiyotda talab keskin oshib ketishi va uni ishlab chiqarishning real hajmi bilan qondirish mumkin bo’lmay qolgan sharoitlarda kelib chiqadi. ya’ni, to’liq bandlilikka yaqin sharoitda iqtisodiyotning ishlab chiqarish imkoniyatlari o’sib borayotgan yalpi talabni qondirolmaydi. ortiqcha talab esa real tovarlar bahosining ko’payishiga iqtisodiy bosim beradi va talab inflyatsiyasi kelib chiqadi. yoki, oddiy so’zlar bilan aytganda, «haddan ziyod pullar haddan kam tovarlarni ovlaydi». talab inflyatsiyasini keltirib chiqaruvchi asosiy sabablar aholining ish bilan to’liq bandligi va ish haqining oshib borishi hisoblanadi. demak, inflyatsiya talab, taklif, ish bilan bandlik, baho, ishlab chiqarish sur’atlari kabi ko’pgina omillarga bog’liq. iqtisod pasayish holatida bo’lganda …

4 / 7

shlaydi. taklif inflyatsiyasi bu, mamlakat iqtisodiyotida tovar va xizmatlar taklifining kamayishi natijasida tovar va xizmatlar baholarining oshishidan paydo bo’ladi. bunday hollarda ortiqcha talab bo’lmasa ham tovarlarning baholari oshib boradi. hatto ish bilan bandlik va yaim ishlab chiqarish kamaygan yillari tovarlarning bahosi oshadi. jami taklif qisqarishining asosiy sababi mahsulot birligiga sarflangan xarajatlarning o’sishi hisoblanadi. bunda nominal ish haqi, xom ashyo va yoqilg’i narxlarining oshishi natijasida ishlab chiqarish tannarxi ham oshadi. taklif inflyatsiyasining kelib chiqishiga, shuningdek, taklif mexanizmining buzilishi ham ta’sir qiladi. taklif mexanizmi esa tasodifiy holda asosiy ishlab chiqarish omillari bahosining keskin ko’payishidan kelib chiqadi. iqtisodchi olimlarning fikriga ko’ra, taklif inflyatsiyasi o’z-o’zini cheklaydi. ishlab chiqarishning pasayishi xarajatlarning qo’shimcha o’sishini cheklaydi, chunki ishsizlikning o’sishi nominal ish haqining asta-sekin pasayishiga olib keladi. talab inflyatsiyasini cheklash uchun esa maxsus chora-tadbirlar ko’rish zarur bo’ladi. inflyatsiya darajasi yuqori bo’lgan mamlakatlarda ishlab chiqarishning haqiqiy hajmi qisqarishi bilan bir vaqtda nominal hajmining ortib borishi kabi vaziyat sodir bo’ladi. …

5 / 7

q. kutilayotgan inflyatsiya sharoitida daromad oluvchi inflyatsiyaning u olayotgan daromadga ta’sirini kamaytirish, ya’ni real daromadi darajavsini saqlab qolish chorasini ko’radi. bu uchun fisher tenglamasidan foydalanish mumkin: i = r + (kut., bu yerda i-nominal foiz stavkasi; r- real foiz stavkasi; (kut- kutilayotgan infnflyatsiya darajasi. inflyatsiya sur’ati 10 foizdan oshganda fisher tenglamasi quyidagi ko’rinishni oladi: i - (kut. r = ----------- 1+ (kut. kutilmagan inflyatsiya daromadlarni debitorlar va kreditorlar o’rtasida kreditorlar foydasiga qayta taqsimlaydi. shuningdek kutilmagan inflyatsiya daromadlarni qayd qilingan daromad oluvchilar va qayd qilinmagan daromad oluvchilar o’rtasida keyingilari foydasiga qayta taqsimlaydi. talab va taklif inflyatsiyasini qat’iy chegaralash qiyin. ba’zida bu ikki turdagi inflyatsiya bir-biri bilan qo’shilib ketadi. masalan, talab inflyatsiyasi sharoitida yollanma ishchilar kutilayotgan inflyatsiya darajasini e’tiborga olib ish haqlari oshirilishini mehnat shartnomalariga kiritadilar. bu esa mahsulot tannarxini oshirib taklif inflyatsiyasini keltirib chiqaradi. tovarlar taklifning kamayishini kuzatayotgan iqtisodiy agentlar pul mablag’larini tovarlarga aylantirishga shoshadilar. bu holat talab inflyatsiyasi ko’rinishini keltirib …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "inflyatsiya va aksilinflyatsiya siyosati"

4-mavzu. inflyatsiya va aksilinflyatsiya siyosati reja 1. inflyatsiyaning mohiyati va hisoblanish usullari. 2. inflyatsiyaning turlari. talab va taklif inflyatsiyasi. 3. inflyatsiya va ishsizlik o’rtasidagi bog’liklik. fillips egri chizig’i. 4. aksilinflyatsiya siyosati va jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi sharoitida uni amalga oshirish xususiyatlari. 1. inflyatsiyaning mohiyati va hisoblanish usullari. inflyatsiya ( lotincha inflatio - shishish, bo’rtish, taranglashish) – ma’lum davr mobaynida mamlakatda baholar o’rtacha (umumiy) darajasining barqaror o’sishi, pulning xarid qobiliyatini uzoq muddatli pasayishi. inflyatsiya bozor iqtisodiyotining asosiy izdan chiqaruvchi omillari jumlasiga kiradi, uning sur’ati qanchalik yuqori bo’lsa, iqtisodiyotga xavfli ta’siri shunchalik katta bo’ladi...

This file contains 7 pages in DOC format (143.5 KB). To download "inflyatsiya va aksilinflyatsiya siyosati", click the Telegram button on the left.

Tags: inflyatsiya va aksilinflyatsiya… DOC 7 pages Free download Telegram