aholining mexanik (migratsiya) harakati

PPTX 54 pages 10.2 MB Free download

54 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 10.2 MB

File type PPTX

Pages 54

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 54

4-mavzu: aholining mexanik (migratsiya) harakati 4-mavzu: aholining mexanik (migratsiya) harakati reja: 1. migratsiya tabiiy va tarixiy jarayon. 2. aholi migratsiyasiga ta’sir etuvchi omillar. 3. migratsiya tiplari va turlari. 1. migratsiya tabiiy va tarixiy jarayon migratsiya – (lotincha so’zdan olingan bulib, «miggation»- «ko’chish» ma’nosini bildiradi) kishilarning yashash, ishlash, o’qish maqsadida ma’muriy chegaralardan o’tgan xolda bir manzilgohdan ikkinchi manzilgohga doimiy yoki vaqtinchalik ko’chishidir. aholi migratsiyasi insoniyat traqqiyotida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan jarayondir. uning ijtimoiy-ivtisodiy faoliyati asosida daryo vodiylari, o‘tloqlar, inson yashash uchun tabiiy resurslar mavjud hududlar o‘zlashtirilgan, dehqonchilik, chorvachilik rivojlangan, industrial markazlar, resurs shahar, aholi maskanlari barpo etilgan, yer kurrasidagi ko‘plab yerlar o‘zlashtirilgan. shuningdek, aholi migratsiyasining o‘ziga xos oqibatlari ham mavjuddir. ba’zi holatlarda aholini markaz shaharlariga haddan ortiq kelishi natijasida ishchi kuchi ortiqchaligi, aholini uy-joy, kiyim-kechak, oziq-ovqat, transport va boshqa hayotiy vositalar bilan ta’minlashda ma’lum muammolar vujudga keladi. aholi migratsiyasi hududlarning demografik tarkibiga ham ta’sir ko‘rsatadi. ma’lumki migratsiya natijasida aholi ko‘chib ketgan …

2 / 54

avbatida nikoh jarayoniga, oilalar miqdorining oshib borishiga, tug‘ilish jarayoniga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. aholi ko‘chib ketayotgan hududlarda esa yoshlar salmog‘i, jami aholi tarkibida kamayib boradi, mehnat yoshidan katta bo‘lgan aholi salmog‘i esa ortib borib, hududning demografik holatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. aholining bir ijtimoiy-iqtisodiy muhitdan ikkinchi muhitga o‘tishi uning demografik mayliga ham (nikohga kirish va oila qurishga, oiladagi farzandlar soniga, oila mustahkamligiga munosabati va h.k.) bevosita ta’sir etadi. shuningdek, aholi migratsiyasi mehnat resurslari shakllanishida ham muhim omillardan hisoblanadi. migrantlar oqimi aholining jinsiy tarkibida o‘z aksini topadi. mehnat resurslari ortib boradi. natijada qator muammolar yuzaga keladi yoki aksincha mehnat resurslarining kamayib ketish hollari ham yuzaga kelishi mumkinki, bu ham muammolarga sabab bo‘ladi. insoniyat tarixida uning ko‘chib yurishi, ya’ni migratsion harakati juda qadimiy jarayondir. lekin jamiyat taraqqiyotining alohida davrlarida, shu davrning ishlab chiqarish usuli, munosabatlariga mos holda aholi migratsiyasi o‘z turlari maqsad, vazifalari va oqibatlari bilan farq qilgan. dastlabki mehnat taqsimoti davrida chorvador qabilalarning …

3 / 54

ng boshlarida yevropaning shimoliy harbiy hududlarida qora dengiz sohillariga got qabilalarining migratsiyasi, ural orti hududlaridan gun qabilasining yevropaga kelishi, shuningdek yevropadan shimoliy afrikaga bir qancha qabilalarning migratsiyasi (3-4 asr), italiya va bolqon yarim oroliga langobard qabilalarining joylashuvi (6-7 asrlar), arablar yurishi davridagi aholi migratsiyalari (7-11 asrlar) xalqlarning buyuk ko‘chishi jarayoniga kiradi. keyingi davrlarda aholining ommaviy migratsiyasi bir muncha sekinlashdi. faqat ocharchilik, turli epidemiyalar tarqalgan hududlardan aholining ko‘chib ketishi kuzatilgan. buyuk geografik kashfiyotlar davrida yer kurrasida aholining migratsion harakati yana tezlashdi. g‘arbiy yevropa mamlakatlarida tashqi migratsiya kuchayadi. portugaliya, ispaniya, angliya, fransiya, gollandiya va irlandiyadan migratsion oqim shimoliy amerikaga tomon yo‘naldi. 19 asrga kelib sayyoramiz aholisining migratsion harakati yana ham tezlashdi. asr boshlarida immigrantlar markazi buyuk britaniya, keyinchalik esa aqsh, yangi zellandiya, avstraliya va lotin amerikasi hisoblangan. 19 asrning boshidan 1914 yilga qadar yevropadan ketgan emigrantlar soni 50 millionga yetgan. 1939-1945 yildagi ikkinchi jahon urushi yevropa, osiyo hududlarida ommaviy aholi migratsiyasiga sabab …

4 / 54

tsion harakat kuchayadi. 1965 yillardan boshlab aqshga aholi immigratsiyasi bir muncha cheklandi. faqat ilmiy xodimlar, malakali mutaxassislar, noyob soha mutaxassislari uchun davlatga kelishga alohida ma’muriy imkoniyat yaratildi. (inglizcha brain drain - “utechka” ili begstvo umov, ya’ni aqlning ketishi). shuningdek, aqsh fuqarolarining qarindoshlari uchun ham aqshga kelish imkoni berildi. 1980 yillarda aqshga 6 million atrofida aholi immigratsiya qilgan. yer qurrasida xx asrning boshlarida aholi migratsiyasi tarkibida qochoqlar, majburiy migrantlar(milliy to‘qnashuvlar, siyosiy kurashlar, ochlik va h.k tufayli) salmog‘i ham ahamiyatlidir. qochoqlarning ichki va tashqi oqimi osiyo (afg‘oniston, eron, livan, hindiston) lotin amerikasi (chili, nikaragua, kuba) afrika (efiopiya, sudan, gad) davlatlarida, shuningdek rossiyada ham kuzatilmoqda. o‘zbekiston hududida ham aholining migratsion harakati uning ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy holati ta’sirida juda qadimdan boshlab mavjud bo‘lgan. uzoq o‘tmishda ko‘chmanchi qabilalarning yurishi, podsholiklar, xonliklar davrlaridagi urushlar, buyuk ipak yo‘li bo‘ylab savdo karvonlarining harakatlari, o‘zbekiston hududida samarqand, buxoro kabi diniy, ilmiy markazlarning faoliyat ko‘rsatishi o‘lkada tashqi va ichki migratsiyaning muntazam …

5 / 54

ning ishchilari tarkibida ham rossiyadan kelganlar salmog‘i yuqori edi. 1911 yilda toshkent shahar aholisining 25 foizi eski marg‘ilon aholisining 30 foizi, samarqand aholisining 20 foizi va andijonda 15 foiz aholini ruslar tashkil etgan. umuman xx asr boshlarida turkistonda 702 ta korxona faoliyat ko‘rsatgan bo‘lib, korxona ishchilarining 25 foizini rossiyadan kelgan migrantlar tashkil etgan. xx asrning oxirigi yillariga kelib sobiq sssrning parchalanishi va uning tarkibidagi qator davlatlarni, jumladan o‘zbekistonning ham mustaqil taraqqiyot yo‘lini tutishi aholining migratsion harakatida keskin o‘zgarishlarga sabab bo‘ldi. respublikaning yangi iqtisodiy, siyosiy sharoitga o‘tishi, ishlab chiqarishda yuzaga kelgan muammolar, inflyasiya jarayonining rivojlanishi, o‘lkadaga ma’lum ijtimoiy-iqtisodiy qiyinchiliklar tufayli o‘zbekistonda yashab kelayotgan ko‘plab mahalliy bo‘lmagan xalqlar o‘z ona yurtlariga keta boshladilar. 1989-1991 yillarda 375 ming yuqorida qayd etilgan xalq vakillari o‘zbekistondan ketdilar. ushbu yillarda har yili respublikadan o‘rtacha 125 ming kishi ketganligi qayd etilgan. mustaqilllikning dastlabki 5 yilligida respublikada ijtimoiy-iqtisodiy holat bir muncha stabillashib bordi. natijada o‘zbekistondan boshva davlatlarga ketish …

Want to read more?

Download all 54 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aholining mexanik (migratsiya) harakati"

4-mavzu: aholining mexanik (migratsiya) harakati 4-mavzu: aholining mexanik (migratsiya) harakati reja: 1. migratsiya tabiiy va tarixiy jarayon. 2. aholi migratsiyasiga ta’sir etuvchi omillar. 3. migratsiya tiplari va turlari. 1. migratsiya tabiiy va tarixiy jarayon migratsiya – (lotincha so’zdan olingan bulib, «miggation»- «ko’chish» ma’nosini bildiradi) kishilarning yashash, ishlash, o’qish maqsadida ma’muriy chegaralardan o’tgan xolda bir manzilgohdan ikkinchi manzilgohga doimiy yoki vaqtinchalik ko’chishidir. aholi migratsiyasi insoniyat traqqiyotida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan jarayondir. uning ijtimoiy-ivtisodiy faoliyati asosida daryo vodiylari, o‘tloqlar, inson yashash uchun tabiiy resurslar mavjud hududlar o‘zlashtirilgan, dehqonchilik, chorvachilik rivojlangan, industrial markaz...

This file contains 54 pages in PPTX format (10.2 MB). To download "aholining mexanik (migratsiya) harakati", click the Telegram button on the left.

Tags: aholining mexanik (migratsiya) … PPTX 54 pages Free download Telegram