nobel mukofotining ta’sis etilish tarixi va osiyolik sovrindorlari roʻyxatini tuzish

DOCX 7 sahifa 23,6 KB Bepul yuklash

7 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 23,6 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 7

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 7

nobel mukofotining ta’sis etilish tarixi va osiyolik sovrindorlari roʻyxatini tuzish nobel mukofoti — bu insoniyatga eng katta foyda keltirgan kashfiyotlar va yutuqlar uchun beriladigan eng nufuzli xalqaro mukofotlardan biri. u shved ixtirochi, kimyogar va tadbirkor alfred nobelning vasiyatnomasiga asosan ta’sis etilgan. alfred nobelning hayoti va faoliyati alfred nobel 1833-yil 21-oktyabrda shvetsiyaning stokgolm shahrida tugʻilgan. uning otasi immanuel nobel mexanik muhandis boʻlib, oilasi moliyaviy qiyinchiliklarga duch kelgan vaqtida alfredning bolaligi oʻtgan. 1842-yilda oila rossiyaning sankt-peterburg shahriga koʻchib oʻtgan, u yerda otasi dengiz va quruqlik minalari ishlab chiqarish boʻyicha muvaffaqiyatli biznes tashkil etgan. alfred 17 yoshida besh tilni (shved, rus, ingliz, fransuz va nemis) ravon bilgan va parij, italiya, germaniya va aqshdagi laboratoriyalarda ishlagan. u kimyoga qiziqib, portlovchi moddalar ustida tajriba oʻtkazgan.nobelning ixtirolari asosan portlovchi moddalar bilan bogʻliq. u nitroglitserinni sanoat portlovchisi sifatida ishlatish boʻyicha birinchi patentni olgan, ammo bu modda xavfli boʻlganligi sababli bir qancha fojialarga olib kelgan, jumladan, uning ukasi …

2 / 7

boʻyicha qismini ilhomlantirgan deb hisoblanadi. vasiyatnoma va mukofotning ta’sis etilishi alfred nobel bir necha marta vasiyatnoma yozgan, ammo oxirgisi 1895-yil 27-noyabrda parijdagi shved-norvegiya klubida imzolangan. unda u oʻz boyligining 94 foizini (taxminan 31 million shved kronasi, 2008-yilgi kurs boʻyicha 186 million aqsh dollari yoki 150 million yevroga teng) besh sohada mukofotlar ta’sis etish uchun ajratishni buyurgan: fizika, kimyo, fiziologiya yoki tibbiyot, adabiyot va tinchlik. mukofotlar oldingi yilda «insoniyatga eng katta foyda keltirgan» shaxslarga berilishi kerak edi. iqtisodiyot boʻyicha mukofot esa keyinchalik, 1968-yilda shvetsiya markaziy banki tomonidan qoʻshilgan va rasmiy nobel mukofoti emas, balki «alfred nobel xotirasiga bagʻishlangan iqtisodiyot mukofoti» deb ataladi. nobel 1896-yil 10-dekabrda italiyaning san-remo shahrida miya qon quyilishidan vafot etgan, 63 yoshda. vasiyatnoma ochilgach, u katta hayrat va bahslarga sabab boʻlgan. ba’zi tarixchilar nobelning 1888-yilda ukasi ludvig haqidagi notoʻgʻri nekrolog («oʻlim savdogari oʻldi» sarlavhali) uni vasiyatnoma yozishga undagan deb hisoblashadi, ammo bu hikoya shubhali. vasiyatnoma norvegiya parlamenti (storting) …

3 / 7

hlik harakati rahbari). mukofotlar stokgolmda (tinchlik mukofoti oslo shahrida) topshiriladi va har yili 10-dekabrda — nobelning oʻlim kuni — e’lon qilinadi. dastlabki yillarda tanlovlar bahslarga sabab boʻlgan, masalan, adabiyot mukofoti boʻyicha prudhomme tanlovi yoki keyingi yillarda genri kissinger (1973) va barak obama (2009) kabi shaxslarning tinchlik mukofotlari. ammo ta’sis etilish davrida asosiy muammo vasiyatnomani amalga oshirish va jamgʻarma tashkil etish boʻlgan. nobel mukofoti bugungi kunda ham davom etmoqda va insoniyat rivojiga hissa qoʻshgan minglab olimlarni taqdirlaydi. uning ta’sis etilishi nobelning boyligini yaxshi maqsadlarga sarflash istagi natijasidir. osiyolik nobel sovrindorlari (davlatlar bo‘yicha) yaponiya 1949 – fizika – hideki yukawa 1965 – fizika – shin’ichiro tomonaga 1968 – tinchlik – eisaku sato 1968 – adabiyot – yasunari kawabata 1973 – fizika – leo esaki 1981 – kimyo – kenichi fukui 1987 – tibbiyot – susumu tonegawa 1994 – adabiyot – kenzaburo oe 2001 – kimyo – ryoji noyori 2002 – fizika – …

4 / 7

on 1979 – fizika – abdus salam 2014 – tinchlik – malala yousafzai bangladesh 2006 – tinchlik – muhammad yunus janubiy koreya 2000 – tinchlik – kim dae-jung 2024 – adabiyot – han kang tayvan 1986 – kimyo – yuan t. lee filippin 2021 – tinchlik – maria ressa vyetnam 1973 – tinchlik – le duc tho (rad etgan) myanma 1991 – tinchlik – aung san suu kyi isroil 1966 – adabiyot – s.y. agnon 1978 – tinchlik – menachem begin 1994 – tinchlik – shimon peres, yitzhak rabin 2002 – iqtisod – daniel kahneman 2004 – kimyo – avram hershko, aaron ciechanover 2005 – iqtisod – robert aumann 2009 – kimyo – ada yonath 2011 – kimyo – dan shechtman 2013 – kimyo – arieh warshel falastin 1994 – tinchlik – yasser arafat eron 2003 – tinchlik – shirin ebadi 2023 – tinchlik – narges mohammadi turkiya 2006 – …

5 / 7

nobel mukofotining ta’sis etilish tarixi va osiyolik sovrindorlari roʻyxatini tuzish - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 7 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"nobel mukofotining ta’sis etilish tarixi va osiyolik sovrindorlari roʻyxatini tuzish" haqida

nobel mukofotining ta’sis etilish tarixi va osiyolik sovrindorlari roʻyxatini tuzish nobel mukofoti — bu insoniyatga eng katta foyda keltirgan kashfiyotlar va yutuqlar uchun beriladigan eng nufuzli xalqaro mukofotlardan biri. u shved ixtirochi, kimyogar va tadbirkor alfred nobelning vasiyatnomasiga asosan ta’sis etilgan. alfred nobelning hayoti va faoliyati alfred nobel 1833-yil 21-oktyabrda shvetsiyaning stokgolm shahrida tugʻilgan. uning otasi immanuel nobel mexanik muhandis boʻlib, oilasi moliyaviy qiyinchiliklarga duch kelgan vaqtida alfredning bolaligi oʻtgan. 1842-yilda oila rossiyaning sankt-peterburg shahriga koʻchib oʻtgan, u yerda otasi dengiz va quruqlik minalari ishlab chiqarish boʻyicha muvaffaqiyatli biznes tashkil etgan. alfred 17 yoshida besh tilni (shved, rus, ingliz, fran...

Bu fayl DOCX formatida 7 sahifadan iborat (23,6 KB). "nobel mukofotining ta’sis etilish tarixi va osiyolik sovrindorlari roʻyxatini tuzish"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: nobel mukofotining ta’sis etili… DOCX 7 sahifa Bepul yuklash Telegram