ikki tarmokli va ikki turdagi iqtisodiyot

DOCX 14 pages 175.3 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 175.3 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

ix bob. ikki tarmokli va ikki turdagi iqtisodiyot reja 9.1. ikki tarmoqli iqtisodiyotda rivojlanish tendensiyalari 9.2. ikki turdagi iqtisodiyotda iqtisodiy o‘sish o‘quv maqsadi: tarmoklarning rivojlanishida ikki model kelgirilgan, an’anaviy tarmokda uy xujaligi, er resurslari va mehnat aks etgan, fabrika yoki bir zavod, mahsulotlarni ishlab chiqarish uchun og‘ir va mukammal texnikalar mavjud emas, bunday texnologiyalar vujudga kelishi tarmok rivojlanishini keskin o‘zgartirib yuboradi, ishlab chiqarish revolyuцiyaga olib keladi, ikki tarmokli iktisoliyotda uy xujaligi va rivojlangan ishlab chiqarish tarmog‘i kurib chikiladi, tashki savdo alokalari tarmoklar rivojlanishi uchun o‘ziga xos imkoniyatlar ochib beradi, xalkaro savdo amalga oshirayotgan davlatlarning birida texnologik rivojlanish kolgan davlatlar iqtisodiyotiga ham o‘z ta’sirini ko‘rsatishining mazmunini aniqlashga doir nazariy bilimlarni shakllantirishdan iborat tayanch iboralar: model, texnologiya, mikroiqtisodiyot, mehnat unumdorligi, ishlab chiqarish, noishlab chiqarish, investitsiya, innovatsiya, sifat, empirik model, mehnat omili, iqtisodiy o‘sish, texnologik model 9.1. ikki tarmoqli iqtisodiyotda rivojlanish tendensiyalari iqtisodiy o‘sish kategoriyasi iqtisodiyot amal qilishining asosiy ko‘rsatkichlari jumlasiga kirgan holda, …

2 / 14

ojlanish” inson ehtiyojlarini ta’minlash, yashash sharoitini, tibbiy xizmatni, ta’lim olish, barkamol avlodni taraqqiy etish imkoniyatlarini o‘zida qamrab oladi. tahlillarga ko‘ra, iqtisodiy rivojlanish sifati iqtisodiyotni intellektuallashtirish va globallashtirish uning ichki omillariga aylanishi bilan belgilangan iqtisodiy rivojlanish sifat va miqdoriy xususiyatlari dinamik nisbati bilan belgilanadi. ushbu asosda zamonaviy iqtisodiy rivojlanishning yangi sifati mazmuni ochib beriladi, u texnologik tartiblar almashuvi, texnologik taraqqiyotning ekzogen rivojlanish omilidan endogen omilga aylanishi, ijtimoiy ishlab chiqarish jarayoni va natijalariga intellektual mehnat ulushning ortishi, shuningdek, u zamonaviy texnologiyalarning nomoddiy ishlab chiqarish sohasiga jadal kirib kelishi umumiqtisodiy tendensiyalarini aks ettiradi. mamlakatlarning iqtisodiy rivojlanishi ko‘p omilli va shu bilan birga ziddiyatli jarayon hisoblanadi. iqtisodiy rivojlanish hech qachon bir tekis, yuqorilab boruvchi chiziq bo‘yicha ro‘y bermaydi. iqtisodiy rivojlanish o‘z ichiga yuksalish va inqiroz davrlarini, iqtisodiyotdagi miqdor va sifat o‘zgarishlarni, ijobiy va salbiy tamonlarni olib notekis boradi. milliy iqtisodiyotda iqtisodiy rivojlanish qiyin aniqlanadigan jarayon bo‘lganligi sababli, uning mezonlaridan biri bo‘lgan iqtisodiy o‘sish ko‘proq …

3 / 14

miqdori va sifati bo‘yicha, ishchi kuchining soni va malaka tarkibi bo‘yicha xuddi o‘shanday yana bir korxona quriladi. ekstensiv rivojlaniщda, agar u sof holda amalga oshirilsa, ishlab chiqarish samaradorligi o‘zgarmay qoladi. iqtisodiy o‘sishning intensiv turi sharoitida mahsulot chiqarish miqyoslarini kengaytirishga ishlab chiqarish omillarini sifat jihatidan takomillashtirish: yanada progressivroq ishlab chiqarish vositalarini va yangi texnikani qo‘llash, ishchi kuchi malakasini oshirishi, shuningdek mavjud ishlab chiqarish potensialidan yaxshiroq foydalanish yo‘li bilan erishiladi. intensiv yo‘l ishlab chiqarishga jalb etilgan resurslarning har bir- birligidan olinadigan samara, pirovard mahsulot miqdorining o‘sishida, mahsulot sifatining oshishida o‘z ifodasini topadi. bunda mahsulot ishlab chiqarishni ikki xissa oshirish uchun mavjud korxonaga teng bo‘lgan yana bir korxona qurishga hojat yo‘q. bu natijaga ishlab turgan korxonani rekonstrukцiya qilish va texnik qayta qurollantirish, mavjud resurslardan yaxshiroq foydalanish hisobiga erishish mumkin. real hayotda ekstensiv va intensiv omillar sof holda, alohida-alohida mavjud bo‘lmaydi, balki muayyan uyg‘unlikda, bir-biri bilan qo‘shilgan tarzda bo‘ladi. shu sababli ustuvor ekstensiv va …

4 / 14

imiy narxlarda hisoblanadi. makroiqtisodiy darajada iqtisodiy o‘sishish asosiy qiymat ko‘rsatkichlari quyidagalar hisoblanadi: · yamm (smm) yoki milliy daromad hajmining real ko‘payishi; · yamm (smm) yoki milliy daromadning axoli jon bosh hisobiga o‘sishi; · yamm (smm) yoki milliy daromadning iqtisodiy resurs xarajatlari birligi hisobiga ortishi iqtisodiy o‘sishni aniqlashda har uchala ko‘rsatkichdan ham foydalanish mumkin, lekin ularning ahamiyati turlicha. masalan: agar diqqat markazida iqtisodiy salohiyat muammosi tursa, birinchi ko‘rsatkichdan aniqlash ko‘proq mos keladi. aloxida mamlakat va hududlardagi aholining turmush darajasini taqqoslashda, ko‘proq ikkinchi ko‘rsatkichdan foydalaniladi. iqtisodiy samaradorlikni baholashda uchinchi ko‘rsatkichga ustuvorlik beriladi. odatda iqtisodiy o‘sish foizda o‘sishniig yillik sur’ati sifatida aniqlanadi. masalan, agar o‘tgan yili real yamm 60 mlrd. so‘mni va joriy yilda 70 mlrd. so‘mni tashkil qilgan bo‘lsa, o‘sish sur’atini joriy yildagi real yamm hajmiga bo‘lish yo‘li bilan aniqlash mumkin. bu holda o‘sish sur’ati 16,6% ni (70/60*100) tashkil qiladi. iqtisodiy o‘sishning alohida tomonlarnni xarakterlovchi ko‘rsatkichlari ham mavjud bo‘lib, ulardan asosiylari ishlab …

5 / 14

. bunda milliy iqtisodiyotning yirik sohalari, moddiy va nomoddiy ishlab chiqarish tarmoqlari o‘rtasidagi nisbat ham o‘rganiladi. 9.2.ikki turdagi iqtisodiyotda iqtisodiy o‘sish iqtisodiy o‘sishga ta’sir ko‘rsatuvchi omillarni shartli ravishda ikki guruhga ajratish mumkin. birinchi guruh omillar iqtisodiyotning jismoniy o‘sish darajasini belgilab beradi, ular taklif omillari deb ham ataladi. bu omillar quyidagidar: 1) tabiiy resurslarning miqdori va sifati; 2) mehnat resurslari miqdori va sifati; 3) asosiy kapital (asosiy fondlar) ning hajmi; 4) texnologiya va fan-texnika taraqqiyoti. iqtisodiy o‘sishga taqsimlash omillari ta’sir qiladi. ishlab chiqarish potensialidan maqsadga muvofiq foydalanish uchun nafaqat resurslar iqtisodiy jarayonga to‘liq jalb qilingan bo‘lishi, balki juda samarali ishlatiliish ham zarur. resurslarniig o‘sib boruvchi hajmidan real foydalanish va ularni kerakli mahsulotning mutlaq miqdorini oladigan qilib taqsimlash ham zarur bo‘ladi. iqtisodiy o‘sishga ta’sir ko‘rsatuvchi, taklif va taqsimlash omillari o‘zaro bog‘liq va bir-birini taqozo qiladi. masalan, resurslar miqdorining o‘sishi va sifatining yaxshilaniigi, texnologiyani takomlllashtirish iqtisodiy o‘sish uchun imkoniyat yaratadi. to‘liq bandlik va …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ikki tarmokli va ikki turdagi iqtisodiyot"

ix bob. ikki tarmokli va ikki turdagi iqtisodiyot reja 9.1. ikki tarmoqli iqtisodiyotda rivojlanish tendensiyalari 9.2. ikki turdagi iqtisodiyotda iqtisodiy o‘sish o‘quv maqsadi: tarmoklarning rivojlanishida ikki model kelgirilgan, an’anaviy tarmokda uy xujaligi, er resurslari va mehnat aks etgan, fabrika yoki bir zavod, mahsulotlarni ishlab chiqarish uchun og‘ir va mukammal texnikalar mavjud emas, bunday texnologiyalar vujudga kelishi tarmok rivojlanishini keskin o‘zgartirib yuboradi, ishlab chiqarish revolyuцiyaga olib keladi, ikki tarmokli iktisoliyotda uy xujaligi va rivojlangan ishlab chiqarish tarmog‘i kurib chikiladi, tashki savdo alokalari tarmoklar rivojlanishi uchun o‘ziga xos imkoniyatlar ochib beradi, xalkaro savdo amalga oshirayotgan davlatlarning birida texnologik rivojlanish...

This file contains 14 pages in DOCX format (175.3 KB). To download "ikki tarmokli va ikki turdagi iqtisodiyot", click the Telegram button on the left.

Tags: ikki tarmokli va ikki turdagi i… DOCX 14 pages Free download Telegram