тупроқнинг физик механик хоссалари

PPT 14 pages 1.1 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPT

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

4 мавзу: тупроқнинг физик механик хоссалари 4 мавзу: тупроқнинг физик механик хоссалари тупроқ физикаси фани маърузачи: б.ф.ф.д. (phd) з.рахматов режа: 1. тупроқнинг физик механик хоссалари ёпишқоқлик пластиклик бўкиш чўкиш физик етилганлик 2. тупроқнинг физик механик хоссаларини яхшилаш чора тадбирлари пластиклик —тупроқ грунтнинг маълум даражасида ташқи кучлар таъсирида бир бутунлигини бузмаган холда, ўз шаклини бузмаган ҳолда ва бу холатни механик кучлар тўхтатганидан кейин ҳам саклаб қолиш хусусияти — пластикликдир. пластиклик механик таркиб билан узвий боғлиқ: оғир (соз қумоқ) тупроқлар маълум намлик даражасида, бундай хоссани ўзида яхши акс эттиради пластиклик тупроқнинг механик таркиби ва намлиги билан ўзвий боғлиқ. пластикликнинг қуйи чегарасида намланган тупроқдан аниқ шакллар ясаш имконияти бўлмайди: бу шароитда ҳар ҳил катта кичикликдаги агрегат ва кесакчалар ҳосил бўлади. энг муҳими, бу намлик шароитидаги тупроқ, массаси чет жисмларга ёпишиш қобилиятига эга эмас. пластикликнинг юқори чегараси эса тупроқ суюқ хамир ҳолатида бўлади. солиштирма қаршилик кўрсаткичига кўра, ҳайдалаётган барча тупроқлар қуйидаги 4 группага бўлинади …

2 / 14

қумоқларда 15-18, енгил соз ерларда 28 кг/га, яъни бунда енгил қумоқ тупроқларга нисбатан ёқилғи миқдори 1,5-3 баробар кўп бўлган (т.м.ишпўлатов). нордон тупроқларни оҳаклаш ва ишқорли тупроқларни гипслаш, сингдирилган асослар таркибини ўзгартириш билан бирга физик ва физик-механик хоссаларнинг бутун комплексининг ўзгаришига ҳам сабаб бўлади. тупроқнинг физик хоссалари, энг аввало, зичлиги, ғоваклиги, солиштирма қаршилиги каби хоссаларининг шаклланишида тупроққа қишлоқ хўжалик техникасининг таъсири алоҳида аҳамиятга эга. оғир техника (оғир трактор, комбайн ва бошқа машиналар), тупроқнинг 50-80 см ва ундан ҳам кўпроқ чуқурликгача ва айниқса ҳайдов ва ҳайдов ости қатламларининг кучли зичланишига сабаб бўлади. шунинг учун тупроқ зичланишига таъсир этиши жиҳатидан машина-трактор парклари таркибига қаттиқ талаб қўйиш, деҳқончиликда ишлов беришни минималлаштирадиган технологияларни жорий этиш, тупроқ зичланишига қарши курашда фаол усуллардан фойдаланиш (чуқур юмшатиш ва бошқалар) тупроқнинг қулай физикавий ва физик-механик хоссаларини вужудга келтиришда муҳим аҳамиятга эга. тупроқнинг физикавий ва физик-механик хоссаларини тартибга солишда ўсимликлар талабига биноан ва уларни етиштиришда самарали технологияларни танлашда ушбу хоссаларнинг …

3 / 14

$сига ҳар томонлама ижобий таъсир этади. тупроқнинг намлик ҳолатига кўра унга ишлов бериш муддати ва усулларини танлаш, тупроқ структура ҳолатини яхшилашда амалга ошириладиган тадбирлар (кўп йиллик ўтлар экиш, ишлов беришни минималлаштириш, органик ўғитлар бериш, сидерат экинлар экиш ва бошқалар) ни амалга ошириш, тупроқ гумусини ошириш тупроқнинг физикавий ва физик-механик хоссаларини энг яхши параметрларини яратишга имкон туғдиради. тупроқнинг бўкиши ва чўкиши. нам тупроқларнинг ўз ҳажмини катталаштириш қобилиятига бўкиш (кўпчиш), қуриганда эса ўз ҳажмини кичрайтиришига, унинг чўкиш хоссаси дейилади. дастлабки ҳажмига нисбатан фоиз билан ифодаланади. бўкиш ва кейинчалик чўкиш натижасида тупроқда кўплаб ѐриқ (дарз) лар ҳосил бўлади ва тупроқдаги намнинг тез буғланишига ҳамда ўсимликлар илдизини узилиб кетишига сабаб бўлади. тупроқнинг илашимлиги. тупроқ заррачаларини ажратиб юборишга таъсир этадиган ташқи кучларга қарши тура олиш қобилиятига илашимлик дейилади. тупроқнинг механик, минералогик таркиби, структура ҳолати, намлик даражаси, чиринди миқдори ва қишлоқ хужалигида фойдаланилишига кўра, илашимлик тупроқларда турлича бўлади. илашимлик кг\см2 билан ифодаланади. қум тупроқлар энг кам, …$

4 / 14

$2 , интенсив ўсиш пайтида эса 25 кг/см2 дан ошмаслиги керак(п.у.бахтин). тупроқ қаттиқлиги қишлоқ хўжалик машиналаридан фойдаланилаѐтганда ҳисобга олинади тупроқнинг солиштирма қаршилиги. тупроққа ишлов бериш учун сарфланадиган кучларнинг умумий кўрсаткичидир. солиштирма қаршилик деб, тупроқ қатламини қирқиш, ағдариш учун ҳамда қуроллар юзасига тушадиган қаршиликни енгиш учун сарф бўлган куч миқдорига айтилади. солиштирма қаршилик тупроқ қатлами кўндаланг кесимининг 1 см2 юзасига қанча кг куч сарф бўлганига қараб аниқланади. тупроқнинг солиштирма қаршилиги ошиши билан ернинг ишлашда хизмат қиладиган тракторларнинг ѐқилғи сарфи ошади. қарши чўлининг янги суғориладиган тақир тупроқлари шароитида енгил қумоқ таркибли ерларда солиштирма қаршилик 0,50-0,70 кг\см2 , енгил соз тупроқларда 0,93- 1,06 кг\см2 ни ташкил этади. шунга кўра, ѐқилғи сарфи енгил қумоқ тупроқларда 10-12 кг/га, ўрта қумоқларда 15-18, енгил соз ерларда 28 кг/га, яъни бунда енгил қумоқ тупроқларга нисбатан ѐқилғи миқдори 1,5-3 баробар кўп бўлган (т.м.ишпўлатов). тупроқнинг физик етилганлиги. кам куч сарфланиб яхши ва сифатли ишланиш ҳолатига тупроқнинг физикавий етилганлиги дейилади. тупроқнинг …$

5 / 14

зага келтирилади. қишлоқ хўжалик экинларини ўстириш ва уларнинг талабига жавоб берадиган технологиядан самарали фойдаланишда, агроном тупроқнинг юқорида қараб чиқилган физик ва физик-механик хоссалари кўрсаткичларининг мақбул параметрларини яхши билиши керак. тупроқнинг умумий физик ва физик-механик хоссаларини тупроқнинг унумдорлигини баҳолашда ва қишлоқ хўжалик экинларини парвариш қилиш технологиясида эътиборга олиш зарур. уларнинг ҳаммаси тупроқга таъсир этишнинг агротехникавий, биологик ва кимѐвий усуллари орқали у ѐки бу даражада тартибга солинади. тупроқнинг механик ва минералогик таркиби, структураси, намлиги, алмашинадиган катионлар таркиби, гумусли ҳолати, далаларда фойдаланиладиган техникалар ва қишлоқ хўжалик экинларини ўстириш технологиялари тупроқнинг физикавий ва физик-механик хоссаларига таъсир этувчи энг муҳим омиллар ҳисобланади. тупроқнинг физикавий ва физик-механик хоссаларини тартибга солишда ўсимликлар талабига биноан ва уларни етиштиришда самарали технологияларни танлашда ушбу хоссаларнинг юқорида санаб ўтилган параметрларини баҳолашни ҳамда уларнинг шаклланишида кўрсатилган омилларнинг ролини билиш зарур. тупроқлардан фойдаланишда унинг механик ва минералогик таркибларининг ўзгариши қийин бўлганлиги сабабли, уларнинг аҳамиятини тупроқнинг физикавий ва физик-механик хоссаларини бошқариш усулларини танлашда (турли …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "тупроқнинг физик механик хоссалари"

4 мавзу: тупроқнинг физик механик хоссалари 4 мавзу: тупроқнинг физик механик хоссалари тупроқ физикаси фани маърузачи: б.ф.ф.д. (phd) з.рахматов режа: 1. тупроқнинг физик механик хоссалари ёпишқоқлик пластиклик бўкиш чўкиш физик етилганлик 2. тупроқнинг физик механик хоссаларини яхшилаш чора тадбирлари пластиклик —тупроқ грунтнинг маълум даражасида ташқи кучлар таъсирида бир бутунлигини бузмаган холда, ўз шаклини бузмаган ҳолда ва бу холатни механик кучлар тўхтатганидан кейин ҳам саклаб қолиш хусусияти — пластикликдир. пластиклик механик таркиб билан узвий боғлиқ: оғир (соз қумоқ) тупроқлар маълум намлик даражасида, бундай хоссани ўзида яхши акс эттиради пластиклик тупроқнинг механик таркиби ва намлиги билан ўзвий боғлиқ. пластикликнинг қуйи чегарасида намланган тупроқдан аниқ шакллар яса...

This file contains 14 pages in PPT format (1.1 MB). To download "тупроқнинг физик механик хоссалари", click the Telegram button on the left.

Tags: тупроқнинг физик механик хоссал… PPT 14 pages Free download Telegram