xorijiy investitsiyalar va ularning iqtisodiy ahamiyati

DOC 11 pages 128.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 128.5 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

4-mavzu. iqtisodiyotni rivojlantirishda xorijiy investitsiyalarning roli reja: 4.1. xorijiy investitsiyalarning mazmun-mohiyati va turlari. xorijiy investitsiyalarni o’zbekiston iqtisodiyotiga jalb qilishning obyektiv zarurligi 4.2. milliy iqtisodiyotga xorijiy investitsiyalarni jalb qilish turlari va shakllari. 4.3. to’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalarning iqtisodiyotni modernizatsiya qilishdagi roli 4.4. chet el investitsiyalariga doir o’zbekiston respublikasi qonun hujjatlarining mazmuni, maqsadi va ahamiyati. xorijiy investorlarga berilgan imtiyozlar, kafolatlar va rag’batlantirish omillari tayanch iboralar: xorijiy investitsiyalar, to’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalar, transmilliy korporatsiyalar, qo’shma korxonalar, valyuta siyosati, bojxona boji 4.1. xorijiy investitsiyalarning mazmun-mohiyati va turlari. xorijiy investitsiyalarni o’zbekiston iqtisodiyotiga jalb qilishning obyektiv zarurligi ma’lumki, har qanday davlat tashqi dunyodan ajralgan holda, jahondagi ilm, fan va texnika sohasida erishgan yutuqlardan, iqtisodi rivojlangan davlatlarning tajribalaridan samarali foydalanmasdan rivojlanishi mumkin emas. ushbu maqsad yo’lida milliy iqtisodiyotga xorijiy investitsiyalarni faol jalb etish va ulardan foydalanish samaradorligini oshirish muhim ahamiyat kasb etadi. biroq, bunday vazifaning uddalanishi, avvalambor, «xorijiy investitsiya» tushunchasining mazmun-mohiyatini, xususiyatlarini, turlarini, iqtisodiyot taraqqiyotidagi rolini aniq va ravshan …

2 / 11

n shunday xulosa qilish mumkinki, xorijiy investitsiyalar bir mamlakat iqtisodiyotidan mutloq boshqa davlat iqtisodiyotiga ko’chuvchi kapital bo’lib, u risklar doirasi kengligi bilan ichki investitsiyalardan farqlanadi. iqtisod fanlari doktori n.qo’ziyevaning ilmiy ishlarida xorijiy investitsiyalarning mohiyati to’g’risida: «kelgusida foyda olish maqsadida kapitalni eksport qiluvchi xorijiy davlatlar, yuridik va jismoniy shaxslarning kapitalni qabul qiluvchi mamlakatlarga turli ko’rinishdagi boyliklar (ko’char, ko’chmas mol-mulk, intellektual boyliklar va boshq.) va ulardan olingan daromadlar (foyda, foizlar, dividendlar, litsenziya va komission mukofotlar, royalti, texnik ta’minot va boshqa mukofotlar)ni qo’yilishiga xorijiy investitsiyalar deyiladi» , degan ta’rif keltirilgan. olimaning fikricha, xorijiy investitsiyalarni turli belgilariga asoslangan holda tasniflash ularning iqtisodiy mohiyatini yanada oydinlashtiradi. iqtisod fanlari nomzodi q.xoshimov ilmiy ishida: «chet el investitsiyalari – chet el mulkdorlari tomonidan ma’lum kapitalni bir iqtisodiyotdan mutloq boshqa mamlakat iqtisodiyotining qonun bilan ta’qiqlanmagan turli tarmoqlariga aniq va noaniq risklarni hisobga olgan holda, o’z manfaatiga erishish, nisbatan yuqori darajada samara olish maqsadida muayyan muddatga safarbar etadigan barcha mulkiy, …

3 / 11

o’nalish obyektiga qarab, moliyaviy va real investitsiyalarga ham ajratish mumkin. rivojlangan mamlakatlarda moliyaviy investitsiyalarning tarkibida asosiy o’rinni xususiy mulk egalarining investitsiyalari tashkil etadi. xorijiy investitsiyalarni ichki investitsiyalardan farqli jihatlaridan biri, ularni amalga oshirish bilan bog’liq bo’lgan qo’shimcha uch guruhga ajratilgan barcha risklarning oldindan hisoblab chiqilishidadir (4.1-rasm). 4.1-rasm. xorijiy investitsiyalar bilan bog’liq risklar xorijiy investitsiyalarning iqtisodiy mohiyatini anglashda uning xususiyatlarini bilish muhim ahamiyatga ega. xorijiy investitsiyalarning quyidagi xususiyatlarini ta’kidlash mumkin: – xorijiy investitsiyalar bir iqtisodiyotdan ikkinchisiga ko’chayotgan kapital; – kapitalni o’zga mamlakatga qulayroq qilib joylashtirish maqsadi; – qo’yilgan sarmoya egasiga qaytib kelgunga qadar nisbatan uzoq muddat davomida yuqori foyda ko’rish; – qo’shimcha risklarga ega bo’lish; – aniq maqsadlarga intilish (yuqori daromad olish, yangi bozorlarni egallash, ishonch qozonish); – o’zga mamlakat qonunchiligidan, imkoniyatlaridan foydalanish asosida vaqtdan unumli foydalangan holda o’z kapitalini o’stirish; – rag’batlantirish tizimi, kafolatlar, imtiyozlar, ishonchli va o’zaro manfaatli munosabatlarning yo’lga qo’yilishini talab etishi; – ishlab chiqarish (xizmat ko’rsatish)ni chetga …

4 / 11

ogiya, zamonaviy jihozlarni, yuqori unumli uskunalarni qo’lga kiritish; – yangi ish joylarini tashkil etish va aholi bandligini ta’minlash; – ixcham, amalga oshirilgan xarajatlarni tez sur’atlar bilan qoplaydigan, yuqori samara beradigan korxonalarni qurish; – zamon darajasida yuqori mehnat unumdorligiga erishish, mahsulot tannarxini pasaytirish, o’z manfaatlariga erishish; – qo’shma korxonalar tuzish, ilg’or tajribaga ega bo’lish, boshqaruvni, raqobatni to’g’ri yo’lga qo’yish; – bozor talabini qoniqtiradigan mahsulot (xizmatlarni) etishtirish; – ishlab chiqarilgan mahsulot sifati va raqobatbardoshligini dunyo bozori talablariga javob beradigan qilib etkazish; – tadbirkorlik faoliyatini samarali tashkil etish va uni yanada kengaytirish imkoniyatlarini qo’lga kiritish; – jahon bozorida o’zining mustahkam mavqeni egallash; – daromadni ko’paytirish, yuqori samaraga erishish, sarf etilgan mablag’larni hech qanday talofat va yo’qotishlarsiz tez fursatda qoplash; – mamlakat eksport imkoniyatlarini kengaytirish va jahon bozorida «qattiq» valyuta ishlab topishni o’rganish; – mamlakat xazinasini to’ldirish; – ichki, tashqi bozorda olib chiqiladigan mahsulotlar (ish, xizmat)ga bo’lgan talabni qondirish; – milliy va jahon iqtisodiyoti …

5 / 11

’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalar oqimini tubdan ko’paytirish imkonini berdi. quyidagi 4.1-jadval ma’lumotlaridan ko’rinadiki, mamlakatimiz iqtisodiyotiga jalb etilgan xorijiy investitsiyalarning jami investitsiyalar hajmidagi salmog’i 2017-2019 yillarda o’sish tendentsiyasiga ega bo’lgan. bu iqtisodiyotni modernizatsiya qilish nuqtai nazaridan ijobiy holat hisoblanadi. 4.1-jadval o’zbekiston respublikasi iqtisodiyotiga jalb etilgan xorijiy investitsiyalarning dinamikasi (foiz hisobida) iqtisodiyot tarmoqlari yillar 2009 2011 2013 2015 2017 2019 xorijiy investitsiyalarning jami investitsiyalar hajmidagi salmog’i 35,4 23,5 23,1 21 26,9 29,2 to’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalarning jami investitsiyalar hajmidagi salmog’i 30,5 21,2 16,9 15,2 20,4 13,7 to’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalarning jami xorijiy investitsiyalar hajmidagi salmog’i 86,2 78,8 72 73 75,8 46,8 biroq, to’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalarning jami investitsiyalar hajmidagi salmog’i 2013 yil, 2015 yil va 2019 yilda boshqa yillarga nisbatan pasaygan. mazkur pasayish tahlil qilingan davr mobaynida jami investitsiyalarning o’sish sur’atini to’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalarning umumiy hajmidagi salmog’ini yuqori ekanligi ko’rinib turibdi. xorijiy investitsiyalarning jami investitsiyalar hajmidagi salmog’ini pasayganligi ichki manbalarning ko’payganligi bilan xarakterlanadi. albatta, bunday natijalarning …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xorijiy investitsiyalar va ularning iqtisodiy ahamiyati"

4-mavzu. iqtisodiyotni rivojlantirishda xorijiy investitsiyalarning roli reja: 4.1. xorijiy investitsiyalarning mazmun-mohiyati va turlari. xorijiy investitsiyalarni o’zbekiston iqtisodiyotiga jalb qilishning obyektiv zarurligi 4.2. milliy iqtisodiyotga xorijiy investitsiyalarni jalb qilish turlari va shakllari. 4.3. to’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalarning iqtisodiyotni modernizatsiya qilishdagi roli 4.4. chet el investitsiyalariga doir o’zbekiston respublikasi qonun hujjatlarining mazmuni, maqsadi va ahamiyati. xorijiy investorlarga berilgan imtiyozlar, kafolatlar va rag’batlantirish omillari tayanch iboralar: xorijiy investitsiyalar, to’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalar, transmilliy korporatsiyalar, qo’shma korxonalar, valyuta siyosati, bojxona boji 4.1. xorijiy investitsiya...

This file contains 11 pages in DOC format (128.5 KB). To download "xorijiy investitsiyalar va ularning iqtisodiy ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: xorijiy investitsiyalar va ular… DOC 11 pages Free download Telegram