tarix nazorat javoblari

DOCX 10 pages 24.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.0 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

tarix nazorat javoblari somoniylar davridagi eng muhim islohotlarni izohlab berish somoniylar tashqi va ichki dushman xurujlaridan mamlakatni muhofaza qilish masalasiga katta e’tibor beradilar, xususan ismoil somoniy yaxshi qurollangan harbiy qo‘shkuva maxsus saroy muntazam sarbozlar qismini tuzadi. muntazam sarbozlar oliy dargoh va shaxsan armrni hamda uning xaramini qo‘riqlash uchun turk g‘ulomlaridan tuzilgan edi. turkiston va movarounnahr harbiy xizmatchi, mohir chavandoz turk o‘smirlarini qadimdan doimiy ravishda voyaga yetkazib kelgan bo‘lsa ham, ammo faqat somoniylargina turk yigitlarini birinchilar qatorida saroyning shaxsiy sarbozlari safiga tortgan edilar. saroy sarbozlariga qabul qilingan o‘spirin turk g‘ulomining harbiy xizmati ma’lum muddatga va qat’iy belgilangan tartibda o‘tar edi. yaxshi va uzoq xizmat qilgan sarbozlar lavozimiga ko‘tarilgan. hojiblarning boshlig‘i deb vuritilar edi. sunday unvon somoniylar davlati saroyidagi oliy unvon hisoblanardi. hojiblar, ayniqsa hojibul hujob saroyda katta nufuzga ega edi. u saroyda turar va dargohning ishlarini boshqarar edi. somoniylar sarbozlardan tashqari ozod mehnat ahlidan tuzilgan harbiy qo‘shinlarga ega edilar. harbiy qo‘shin …

2 / 10

araqqiyoti tarixini o‘rganishda alohida ahamiyat kasb etadi. qoraxoniylar davridagi eng mashhur hukmdorlar nomini keltirish qoraxoniylar davlati x asrning ikkinchi yarmida tashkil topdi. «qoraxoniylar» so`zi qarluqlarning islomni qabul qilgan boshliqlaridan biri-sotuk abulkarim qoraxon unvonidan kelib chiqqan. («qora» so`zi qadimdan turkiy xalqlarda buyuklik va ulug’lik ma`nosida ishlatiladi). v. v. bartol’dning aytishicha bug’raxon 955 yilda bolasog’unda vafot etgan. manbalarda aytilishicha, uning vorislari davrida qoraxoniylar butun markaziy tyanshan’ va ettisuvni zlariga bo`ysundiradilar, so`ngra movarounnahrga etib boradilar. qoraxoniylar 990 yillardan e`tiboran movarounnahrda o`z hokimiyatlarini o`rnatish uchun astoydil harakat qiladilar. 990 yillar ular farg’onani egallab, o`z tangalarini shu erda zarb qiladilar. hukmdorlardan biri hasan xorun bug’raxon isfijabni o`ziga tobe qilib olgach, 992 yilda buxoroga hujum boshlaydi. turk lashkarboshilari somoniylarga xiyonat qiladilar. turk harbiy boshlig’i abuali simjuriy bug’raxonning hujumi oldidan somoniy hukmdori nux ibn mansurdan yashirin ravishda u bilan muzokara olib boradi. bug’raxon bilan bo`lgan muzokarada somoniylar davlati ikkiga bo`linishi, movarounnahr bug’raxonga o`tishi, amudaryoning janubidagi erlar esa …

3 / 10

ifatida rasman barham topishiga olib keldi. g’aznaviylar davlati hududlarini chegaralash x asrda g’azna shahrining mavqei ortib, turkiy sarkardalarni o`ziga jalb eta boshladi. movarounnahrda somoniylar hukmdorlik qilgan davrda g’azna hukmdori alohida mustaqil davlat bo`lib ajralib chiqishga urina boshlaydilar. bu borada birinchi bo`lib somoniylardan chiqqan sarkarda, asli nasabi turkiy g’ulomlarga tegishli bo`lgan alptegin 962 yilda mahalliy hokimiyatni ag’darib tashlab, viloyatda o`z hukmronligini o`rnatdi. 977 yilda g’ulom sabuqtakin g’aznani o`z qo`liga olishga urinib ko`rdi. nasr buxoroni egallagan kezlarda g’aznada sabuqtakinning o`g’li mahmud g’aznaviy amir edi. o`sha 999 yili mahmud g’aznaviy bag’dod xalifasi qodirdan «yaminuddavli va aminulla»-«davlatning qo`li va millatning ishonchi» unvonini hamda xurosonda hukmronlik qilish xujjatini olgan edi. bunga javoban mahmud uning nomini xutbaga qo`shib o`qita boshlaydi. 1001 yili mahmud qoraxoniylar va g’aznaviylar davlatlari o`rtasidagi chegaralarni belgilashda nasr bilan shartnoma tuzdilar. mazkur shartnomaga ko`ra ular o`rtasidagi asosiy chegara amudaryo daryosi bo`lib qoldi. buning natijasida esa somoniylar davlati o`rnida qoraxoniylar davlati bilan shimoliy hindistondan …

4 / 10

ing ajralmas tarkibiy qismlari bo`lsa, boshqaruvchilik tarqqiyotida o`xshashliklar ma`lum bo`ladi. xorazmshohlar shajarasini tuzish xorazm vohasida odamlar miloddan avvalgi 1292 yillarda joylasha boshlaganlar. shundan 92 yil o’tgach, ya’ni miloddan avvalgi 1200 yilda xorazmga kaykovusning o’gli siyovush kelgan va afrig’iylar sulolasiga asos solgan. beruniyning ta’qidlashicha, xorazmda 4 ta sulola hukmdorlari xorazmshoh unvoniga ega bo’lgan: 1) siyovushlar - afrig’iylar (miloddan avvalgi 1200 - milodiy 995 yillar); 2) ma’muniylar (995-1017); 3) oltintosh sulolasi (1017-1034); 4) anushteginlar sulolasi (1037-1231). shu narsani ta’qidlash joizki, siyovushdan to afrig’gacha o’tgan xorazmshohlar nomi to’la ma’lum emas. bu davrda hukmronlik qilgan 3 ta xorazmshohning nomi ma’lum, xolos. ular: siyovush, uning o’g’li kayxusrav va farasman. afrig’dan keyingi xorazmshohlardan 22 tasini nomi ma’lum: ofring, bug’ra (bag’za), shoxassax, askajamux, saxr, sabriy, askajavar, saxxasak, shovushafar, turkash ota, abdulloh, mansur, iroq, muhammad, ahmad, abu abdulloh muhammad.beruniyning ta’kidlashicha, xorazmliklar tarix olishda eronliklarga ergashib, kayxusravning (xorazm) shohlari deb ataluvchi naslidan bo’lgan bir podshoh davrining boshlanishidan tarix oldilar. …

5 / 10

erdi (1220-1231) ix-xiii asrlar xorazm tarixida alohida yuksalish davri bo’lib, o’z taraqqiyotining yangi siyosiy, iqtisodiy, madaniy va ma’naviy bosqichlariga ko’tarildi. “vatan ozodligi va jaloliddin manguberdi” mavzusida isho yozish reja: 1. jaloliddin manguberdi faoliyati. 2. jaloliddinning ozodlik uchun kurashi. 3. jasorat va vatanparvarlik ramzi. jaloliddin manguberdi faoliyati. urganchni tark etgan jaloliddin va temur malik tezda niso shahriga yetib kelishgach, bu yerda mo‘g‘ullarning 700 kishilik kichik lashkari bilan to‘qnashadilar. kuchlar teng bo‘lmasa-da, jaloliddin dushmanni mag‘lub etadi. so‘ngra, nisodan nishopurga va u yerdan g‘azna tomon ot choptiradi. jaloliddin g‘azna shahriga yetmasdan yaqin oradagi hirot hokimi hamda qaynotasi bo‘lmish amin malik bilan uchrashadi. ular bilan birgalikda qandahor qal’asini qamal qilayotgan mo‘g‘ullar ustiga yurish qiladilar. jaloliddin bu kurashda harbiy ilm tarixida ilk bora “piyoda yoyandozlar”ni mo‘g‘ullarning otliq askarlariga qarshi qo‘yadi. inglizlar keyinchalik bu harbiy usulga yuqori baho berib, o‘zlarining “kress” yonidagi mashhur janglarda undan foydalanishadi. uch kunlik jangdan so‘ng mo‘g‘ullar mag‘lub etiladi. shundan so‘ng, jaloliddin …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarix nazorat javoblari"

tarix nazorat javoblari somoniylar davridagi eng muhim islohotlarni izohlab berish somoniylar tashqi va ichki dushman xurujlaridan mamlakatni muhofaza qilish masalasiga katta e’tibor beradilar, xususan ismoil somoniy yaxshi qurollangan harbiy qo‘shkuva maxsus saroy muntazam sarbozlar qismini tuzadi. muntazam sarbozlar oliy dargoh va shaxsan armrni hamda uning xaramini qo‘riqlash uchun turk g‘ulomlaridan tuzilgan edi. turkiston va movarounnahr harbiy xizmatchi, mohir chavandoz turk o‘smirlarini qadimdan doimiy ravishda voyaga yetkazib kelgan bo‘lsa ham, ammo faqat somoniylargina turk yigitlarini birinchilar qatorida saroyning shaxsiy sarbozlari safiga tortgan edilar. saroy sarbozlariga qabul qilingan o‘spirin turk g‘ulomining harbiy xizmati ma’lum muddatga va qat’iy belgilangan tartibda o‘t...

This file contains 10 pages in DOCX format (24.0 KB). To download "tarix nazorat javoblari", click the Telegram button on the left.

Tags: tarix nazorat javoblari DOCX 10 pages Free download Telegram