termalar

DOC 41,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1449933903_62499.doc termalar xalq baxshilari tinglovchilar o’rtasida yirik hajmdagi dostonlarning ijrosini boshlashdan oldin o’ziga xos mashq qilib oladilar. bunday mashqlar, odatda, ikki yo’nalishda amalga oshiriladi. birinchidan, baxshi qo’l barmoqlarini do’mbira dastasi bo’ylab erkin harakat qilishi uchun kuy ijro qiladi. kuylar hazin ohangda bo’lib, tinglovchilar ularni tinglash jarayonida butun hayotlarini, quvonch va tashvishlarini xayoldan o’tkazadilar. agar tinglovchi baxshini tanimasa, kuy baxshi va tinglovchi ko’ngli o’rtasida ko’prik vazifasini o’taydi. ikkinchidan, baxshi ovozini charxlash uchun she’riy parchalardan tuzilgan qo’shiq aytadi. qo’shiqlarda shoirning hayoti, turmushda ro’y berayotgan voqealar, ba’zan kulgili hodisalar, dostonlarning eng qiziq o’rnidan lavhalar va baxshining tinglovchilarga murojaati aks etadi. bunday ijrochilarning muddati cheklanmagan bo’ladi. ba’zan qisqa, ba’za esa uzoqroq vaqt davomida baxshi “nima aytay?” mazmunidagi savol bilan atrofdagi yurtdoshlarining e’tiborini o’ziga tortadi. folklorshunoslikda ana shunday she’riy parchalar termalar atamasi bilan yuritiladi. termalar ta’rifi quyidagicha: “pand-nasihat, odob-axloq, soz va so’z haqida yaratilgan ijtimoiy hayotidagi turli hodisalar, shaxs va jonivorlarning ta’rifi yoki tanqidiga bag’ishlangan …

xshi xo’jamberdiev huzuriga mehmonga borilganda, baxshi qo’shni qishloqqa to’yga ketgan ekan. ertalab soat 10 dan 2 gacha uni kutishga to’g’ri keldi. baxshi uyga qaytganidan so’ng magistrlar “alpomish” dostonidan parcha aytib berishni iltimos qilishdi. chori og’a dostonni boshlashdan avval yaqin yarim soat vaqt mobaynida mehmonlardan kechga qolgani uchun uzr so’rash mazmunida terma aytdi. termada kecha o’tgan to’y tafsiloti, toshkentdan kelgan mehmonlarning ta’rifi, yurtimizdagi o’zgarishlar o’z ifodasini topdi. keyinchalik ma’lum bo’ldiki, baxshi terma aytish davomida “alpomish” dostonini maroqli kuylash rejasini tuzish bilan band bo’lgan ekan. chunki termada aytiladigan parchalarni kuylash mohir baxshi uchun hech qanday qiyinchilik tug’dirmaydi. “alpomish” esa har qanday iste’dodli ijrochini ham doston aytishdan oldin, obrazli qilib aytsak, safardan oldin aniq maqsadni belgilashga, rejani asoslab olishga majbur qiladi. baxshilarning va folklorshunos olimlarning ta’kidlashlaricha, termalarning eng ko’p tarqalgan ko’rinishi “nima aytay?” hisoblanadi. bu jarayon asosan tinglovchi va baxshi o’rtasida ruhiy ishonch tug’dirish va aloqa bog’lash maqsadida amalga oshiriladi. unda xalq dostonlaridagi …

hoydish qaynamas, senday yog’och o’tin bo’lgan do’mbiram… xalqimizning asil farzandlari, yurti uchun fidoyilarcha xizmat qilgan taniqli ustozlrimiz abubakr divayev, hodi zarifov, buyuk karimov, g’ozi olim yunusov, mansur afzalov kabi ziyolilar harakati bilan yozib olingan o’nlab termalar orqali biz o’tmishda ijod etgan baxshilarning tarjimai hollari haqida ma’lumot olamiz. chunki baxshilar ko’pincha aynan termalarda o’zlarining boshlaridan kechgan voqealarni bayon qilganlar. jumladan, ergash shoir o’z otasiga bag’ishlagan termalardan birida shunday deydi: har kim ko’rsa, qoyil bo’ldi o’ziga, ham ishqivoz bo’ldi aytgan so’ziga, bir aytganin kim eshitsa, havas qip, so’zi yoqib elning o’g’il-qiziga, shuytib o’tgan u zamoni bulbulning goh shodlikman umri o’tgan, goh g’amda, goh el bilan yig’lab, har yerda, doston aytib elning ko’ngli yupatgan, bulbul oti ma’lum bo’lgan har yurtda, shuytib o’tgan u zamoni bulbulning… ba’zan termalarda shoir hayotiga oid juda nozik lavhalar muhrlanib qolganiga amin bo’lamiz. professor hodi zarif bergan ma’lumotlarga qaraganda, jumanbulbul o’g’li ergashni maktabdor o'tamurodning qizi ziynatoyga uylantirgan. ammo baxshi …

lti yoshda qo’msab-qo’msab otamni, og’ir mehnat ezdi sho’rli enamni, ena-bola topolmadik bir nonni, parcha non eb, yig’lab o’tgan kunlarim. bu to’rtlikdan bir fozil yo’ldosh o’g’lining otasidan juda yosh etim qolganini, turmushi og’ir o’tganni bilamiz. yoshlik qiyinchiliklari keyinchalik “kunlarim” termasida aks etgan. baxshi o’z yurtining tashvish alamlarini, xursandchiliklarini kuylovchi xalq arbobi hisoblanadi. uning do’mbirasi el qon tomirining urushiga hamohangdir. shuning uchun ayrim termalarda o'zbekistonimiz tarixiga oid ma’lumotlar ham saqlanib qolgan. professor hodi zarifovning qayd qilishicha, 1898-1908- yillarda o'rta osiyo hududini chigirtka bosgan. xalq nochor ahvolda qolgan. 1908- yilda fozil shoir “chigirtka” sarlavhali qo’shiq yaratib kuylab yurgan. unda quyidagi misralar bor edi: bozorchidan shayton qaytib, biriga uch baho aytib, o'ttiz olib,to’qson sotib, davlatmandlar qabon bo’ldi. kambag’alning aqli shoshib, o'g’il-qizman kengashib, kecha-kunduz zor yig’lashib, do’stlar qaddi kamon bo’ldi. bu qo’shiq-termada yurtimiz boshidan kechgan musibatli kunlar badiiy aksini topgan. ular vositasida bugungi kun kishisi o’ziga xos tushunchalarga ega bo’ladi. baxshilar tomonidan kuylab kelingan “do’mbiram”, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"termalar" haqida

1449933903_62499.doc termalar xalq baxshilari tinglovchilar o’rtasida yirik hajmdagi dostonlarning ijrosini boshlashdan oldin o’ziga xos mashq qilib oladilar. bunday mashqlar, odatda, ikki yo’nalishda amalga oshiriladi. birinchidan, baxshi qo’l barmoqlarini do’mbira dastasi bo’ylab erkin harakat qilishi uchun kuy ijro qiladi. kuylar hazin ohangda bo’lib, tinglovchilar ularni tinglash jarayonida butun hayotlarini, quvonch va tashvishlarini xayoldan o’tkazadilar. agar tinglovchi baxshini tanimasa, kuy baxshi va tinglovchi ko’ngli o’rtasida ko’prik vazifasini o’taydi. ikkinchidan, baxshi ovozini charxlash uchun she’riy parchalardan tuzilgan qo’shiq aytadi. qo’shiqlarda shoirning hayoti, turmushda ro’y berayotgan voqealar, ba’zan kulgili hodisalar, dostonlarning eng qiziq o’rnidan lavhalar va ...

DOC format, 41,5 KB. "termalar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: termalar DOC Bepul yuklash Telegram