o'zbek tilining sohada qo'llanishi fanini o'qitishning maqsad va vazifalari

DOCX 89 pages 2,2 MB Free download

89 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 2,2 MB

Fayl turi DOCX

Pages 89

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 89

1-mavzu. “o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi” fanini o‘qitishning maqsad va vazifalari. reja: 1.tilning boshqa fanlar bilan aloqasi. 2.til va tafakkur. 3.til va ma’naviyat. 4. davlat tili tushunchasi. 5.o‘zbek tili va davlat qonunlari. til aloqasi belgisi til ijtimoiy hodisadir, chunki ijtimoiy munosabatlardan tashqarida uni o‘zlashtirish mumkin emas. inson tug‘ilgandan boshlab nutqsiz bo‘ladi. axir, kichkina bola atrofdagilarning fonetik tovushlarini takrorlashni o‘rganishni boshlaganida, gapira boshlaydi va o‘ylash qobiliyati tufayli ularga to‘g‘ri ma'noni beradi. til vosita sifatida inson bilan aloqa inson tili ajoyib, noyob mo‘jizadir. bizni boshqa jonzotlardan ajratib turadigan vosita hisoblanadi. til inson bilan aloqa vositasi sifatida belgilangan. bu tilning mumkin bo‘lgan ta’riflaridan biri, bu asosiy narsa, chunki u tilni uning tuzilishi, tuzilishi va boshqalar nuqtayi nazaridan emas, balki u nimaga mo‘ljallanganligi nuqtai nazaridan tavsiflaydi. boshqa aloqa vositalari mavjud. muhandis hamkasb bilan ona tilini bilmasdan gaplashishi mumkin, ammo agar ular chizmalardan foydalansalar, ular bir-birlarini tushunishadi. rasm odatda quyidagicha belgilanadi xalqaro til texnik xodimlar. musiqachi …

2 / 89

“devonu lug‘atit-turk”, ahmad yugnakiyning “hibatul haqoyiq”, yusuf xos hojibning “qutadg‘u bilig” asarlari, ahmad yassaviy hikmatlari, alisher navoiyning “xazoyin ul-maoniy”, “xamsa”, boburning “boburnoma” asarlarida, boborahim mashrab, ogahiy, uvaysiy, nodira kabi mumtoz shoirlarimiz va xx asrdagi adiblarimiz ijodida jilolanib turibdi. til – boy tariximiz, hayotbaxsh qadriyatlarimiz, din-u diyonatimiz, xalqimizga xos dunyoqarashni ko‘rsatuvchi ko‘zgu, ajdodlar merosini avlodlarga yetkazuvchi vositadir. shuning uchun ham o‘z tilini yo‘qotgan millat o‘zligidan mahrum bo‘ladi, ma`naviy inqirozga uchraydi. mana shunday holat sobiq sssr davrida ona tilimiz – o‘zbek tili hayotida sodir bo‘ldi. bu davrda o‘zbekistonda o‘zbek tilining qo‘llanish doirasi juda torayib ketdi, to‘g‘rirog‘i, u taraqqiy etmay, turg‘unlik davrini boshdan kechirdi. o‘zbekistonda o‘zbek tili o‘gay bola bo‘lib qoldi. ona tilida ariza yozish, majlis olib borish, rasmiy idora vakillari bilan muomala qilish qariyb unutila boshlangan edi. sevimli adibimiz erkin vohidov “davlat tili haqida”gi qonun muhokamasi jarayonida matbuotda achchiq bo‘lsa-da, quyidagilarni chin dildan, kuyunib ochiq-oydin aytdilar: “hozirda (80-yillarning oxiri ― ta`kid bizniki: …

3 / 89

xatlar oqib kela boshladi. keng jamoatchilik matbuot sahifalarida, yig‘ilish va ommaviy axborot vositalarida o‘zbekistonda faqat o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilishini yoqlab chiqdilar, o‘z fikrlarini isbotlash uchun dalillar keltirdilar. ikki tillilikni yoqlab yuborilgan xatlar ham anchagina bo‘ldi, lekin u butun o‘zbek xalqining talabi bo‘la olmadi. til to‘g‘risidagi qonunni ishlab chiqishga davlat hokimiyati organlari jamoatchilik ishtirokida qat`iy bel bog‘ladi. til to‘g‘risidagi qonun loyihasi ishlab chiqilib, u ikki marta xalq muhokamasiga qo‘yildi. “davlat tili haqida”gi qonun loyihasi shunday qizg‘in va bahsli muhokama etildiki, hech bir qonun loyihasi bunchalik qizg‘in va faol muhokama etilmagan edi. qonun loyihasi bo‘yicha ishchi komissiyaga 4,5 mingdan ortiq xatlar tushib, ularga 151 ming kishi imzo chekkan edi. qonun loyihasi yuzasidan 225 ming taklif ko‘rib chiqilib, ko‘plari inobatga olindi. va nihoyat, 1989-yilning 21-oktabrida o‘zbekiston respublikasining “davlat tili haqida”gi qonuni qabul qilindi. xalq sobiq mustabid tuzum hukmronligi davrida, “qizil imperiya” sharoitida, “markaz”ning tazyiqi va ta`siri kuchli bo‘lgan bir paytda o‘zbek …

4 / 89

salasi bugungi kun talabi darajasida o‘z aksini topdi. konstitutsiyamizning 4-moddasida davlat tili to‘g‘risidagi qoidalar: “o‘zbekiston respublikasining davlat tili o‘zbek tilidir. o‘zbekiston respublikasi o‘z hududida istiqomat qiluvchi barcha millat va elatlarning tillari, urf-odatlari va an`analari hurmat qilinishini ta`minlaydi, ularning rivojlanishi uchun sharoit yaratadi”, degan zalvorli jumlalarda mustahkamlandi. mazkur qoida 1995-yil 25-dekabrda qabul qilingan o‘zbekiston respublikasining “davlat tili haqida”gi qonunining yangi tahririda mufassal yoritib berildi. yangi tahrirdagi bu qonun davlat tilining qo‘llanish doirasi, huquq-majburiyatlarini ifoda etdi. fuqarolarning davlat hokimiyati va boshqaruv idoralariga, jamoat birlashmalariga va mulkchilikning shaklidan qat`iy nazar, korxona hamda muassasalarning rahbarlariga davlat tilida arizalar, takliflar va shikoyatlar bilan murojaat qilish hamda ularga javoblarni o‘zbek tilida olish huquqi ta`minlandi (14-modda). mamlakatimizning barcha boshqaruv organlarida, korxona, muassasa va tashkilotlarda ish yuritish o‘zbek tilida olib borilishi mustahkamlandi (9-modda). mazkur qonunning 24-moddasida “o‘zbekiston respublikasida davlat tiliga yoki boshqa tillarga mensimay yoki xusumat bilan qarash taqiqlanadi. fuqarolarning o‘zaro muomala, tarbiya va ta`lim olish tilini erkin …

5 / 89

lat tilida olib borilmoqda. muayyan millat vakillari zich yashaydigan joylarda mahalliy hokimiyat va boshqaruv organlarining hujjatlari respublika davlat tilida hamda mazko‘r millat tilida ham qabul qilinishi tartibga solindi. o‘zbekistonda ishlovchi barcha mansabdor shaxslar, rahbar xodimlar o‘z xizmat vazifalarini bajarish uchun davlat tilini yetarli darajada bilishlari shart. aholiga xizmat ko‘rsatish ishlari bilan shug‘ullanuvchi shaxslar ham o‘z xizmat vazifalarini bajarish uchun davlat tilini bilishlari lozim. “davlat tili haqida”gi qonun o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyasining 115-moddasida belgilangan odil sudlov ishlarini davlat tilida yoki sud olib borilayotgan joydagi ko‘pchilik aholining tilida olib borishni o‘zida aks ettiradi (11-modda). o‘zbekiston respublikasida notarial harakatlar, fuqarolik holati bilan bog‘liq hujjatlarning davlat tilida yoki zaruriyatga qarab boshqa tilda tarjimasi berilishi nazarda tutilganligi kishini quvontiradi (12, 13-moddalar). xullas, o‘zbek tilining rivoji va ravnaqi uchun davlatimiz tomonidan barcha imkoniyatlar, shart-sharoitlar yaratilgan. o‘zbekiston respublikasida “davlat tili haqida”gi qonunning barcha moddalari to‘liq amalga kiritildi. birinchi prezidentimiz i.a.karimov haqli ravishda ta’kidlaganlaridek“o‘zbek tili mustaqil davlatimizning bayrog‘i, gerbi, …

Want to read more?

Download all 89 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "o'zbek tilining sohada qo'llanishi fanini o'qitishning maqsad va vazifalari"

1-mavzu. “o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi” fanini o‘qitishning maqsad va vazifalari. reja: 1.tilning boshqa fanlar bilan aloqasi. 2.til va tafakkur. 3.til va ma’naviyat. 4. davlat tili tushunchasi. 5.o‘zbek tili va davlat qonunlari. til aloqasi belgisi til ijtimoiy hodisadir, chunki ijtimoiy munosabatlardan tashqarida uni o‘zlashtirish mumkin emas. inson tug‘ilgandan boshlab nutqsiz bo‘ladi. axir, kichkina bola atrofdagilarning fonetik tovushlarini takrorlashni o‘rganishni boshlaganida, gapira boshlaydi va o‘ylash qobiliyati tufayli ularga to‘g‘ri ma'noni beradi. til vosita sifatida inson bilan aloqa inson tili ajoyib, noyob mo‘jizadir. bizni boshqa jonzotlardan ajratib turadigan vosita hisoblanadi. til inson bilan aloqa vositasi sifatida belgilangan. bu tilning mumkin bo‘lgan ta’riflar...

This file contains 89 pages in DOCX format (2,2 MB). To download "o'zbek tilining sohada qo'llanishi fanini o'qitishning maqsad va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek tilining sohada qo'llani… DOCX 89 pages Free download Telegram