po‘lat mo‘min

DOC 13 pages 84.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 84.5 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

po‘lat mo‘min -bolalarning qo‘shiqnavis shoiri bolalarning suyukli shoiri po‘lat mo‘min yoshligidanoq adabiyotga havas qo‘ydi. u toshkent pedagogika bilim yurtida o‘qib yurgan vaqtida adabiyot to‘garagiga faol qatnashadi. adabiyotni qunt bilan o‘qidi, o‘rgandi. o‘rta ma’lumot olgach, hozirgi nizomiy nomli toshkent davlat pedagogika universitetining o‘zbek tili va adabiyoti fakultetiga o‘qishga kirib, uni muvaffaqiyatli tamomladi, aspiranturada o‘qidi, maktablarda o‘qituvchilik qildi. so‘ngra o‘zbekiston davlat nashriyotida ishladi. p. mo‘minning birinchi she’rlar to‘plami 1949-yilda “sayrang, qushlar!” nomi bilan nashr etiladi. kitob adabiy jamoatchiiik tomonidan iliq kutib olindi. to‘plamdan munosib o‘rin olgan “haykal”, “alla va jalla” (ertak) singari asarlari mazmundorligi, qiziqarliligi bilan kitobxonlarning e’tiborini o‘ziga jalb etadi. bolalarga atab ijod etish, bu sohada muvaffaqiyat qozonishi uchun qobiliyat va istakning o‘zigina yetmaydi. belinskiy ta’rifi bilan aytganda, bolalar yozuvchisi bo‘lib tug‘ilish kerak. bu bolalar yozuvchisi mohir pedagoglarday bola qalbining bilimdoni bo‘lsin, nozik did egasi, go‘dak tabiati va psixologiyasining bilimdoni, mehribon va bolajon, kamtarin va samimiy, bolalarcha soddadil ham dono bo‘lsin, …

2 / 13

i yuzaga keldi. bu kitoblarga kirgan eng yaxshi she’r va qo‘shiqlari, doston va ertaklari bolalar adabiyoti xazinasiga munosib hissa bo‘lib qo‘shildi, uni boyitdi. bu asarlardan bir qanchasi jahon xalqlari tillariga tarjima qilinganki, bu faqat shoirning emas, balki o‘zbek bolalar adabiyotining ham yutug‘idir. kimda-kim a’lo va yaxshi baholarga o‘qish uchun astoydil intilsa, harakat qilsa, zahmat cheksa, shubhasiz, u maqsadiga erishadi, samarali bilim oladi. agar bu intilish jismoniy mehnat bilan qo‘shib olib borilsa, yanada muvaffaqiyatli bo‘ladi. po‘iat mo‘min ta’lim va jismoniy mehnatga bag‘ishlangan she’rlarida mehnat va mehnatsevar bolalar haqida fikr yuritadi. ba’zan ishyoqmas, dangasa, yalqov o‘quvchilarni tanqid qiladi, ularning kamchiliklarini ochib tashlaydi. masalan, “besh oldim, besh!” she’rining qahramoni uzoq vaqt past bahoga o‘qib yurardi, fanlarni ko‘ngildagidek o‘zlashtira olmaganidan do‘stlari, ota-onasi va o‘qituvchilar oldida gunohkordek his qilardi o‘zini. o‘quvchi bunday qiyin ahvoldan faqat ko‘proq dars tayyorlashi, kitob o‘qishi bilan qutulib ketishi mumkinligiga ham ishonardi. bir kuni u uyga berilgan topshiriqni qayta-qayta o‘qib, dars …

3 / 13

bolalar ham topilib qoladi. shoirning “qo‘l ko‘tarib qo‘lga tushdi” degan she’rida shunday bolalar kulgi qilinadi. asar qahramoni aslida dangasa, ishyoqmas, qoloq o‘quvchi. u buni o‘qituvchisiga sezdirmaslik uchun har kuni dars paytida “men aytaman, deb ko‘taradi qo‘l”. o‘qituvchi esa bolaning bunday mug‘ambirligini sezmaydi, u darsni yaxshi o‘zlashtiribdi, deb undan so‘ramaydi. oxiri bir kuni “mayli, ayta qol” deydi. shunda haligi bola savolga javob bera olmay, o‘qituvchi va o‘quvchi do‘stlari oldida izza bo‘ladi: darvozasiga urilganday gol, qo‘lga tushgandi u ko‘tarib qo‘l. shoir she’rlarida kichkintoylarning jismoniy mehnatga intilishlarini ham ochib berishga harakat qiladi. uning “yer chopildi – javob topildi” she’rining yosh qahramoni uyga berilgan topshiriq – misollarni dastlab, ishlay olmaydi. shunda u jismoniy mehnat qilishga kirishadi – yer chopadi; terlab-pishib, ko‘ngli yorishadi, fikri oydinlashadi. nihoyat, uyga berilgan misollarni qiynalmay yechadi; yer chopilgach misolning javobi ham topiladi. shoirning “oftob chiqdi olamga” she’ri xalq og‘zaki ijodidagi yalinchoq janri stilizatsiyasi asosida yozilgan. she’rda bolalarning harakati, urinishi, kattalar …

4 / 13

sh (“bir jahon bolalarmiz”); har bir shodiyona, bayramlarni zo‘r tayyorgarlik bilan kutib olish, chevarlik kasbini bolalikdan bilib borish (“ko‘ylagim”) mavzulariga bag‘ishlab shoir o‘nlab qo‘shiqlar yaratganki, bunday qo‘shiqlar hamon bolalar tilidan tushmay keladi. p. mo‘minning “o‘ktam avlod” qoshig‘i 5 hijoli misralardan tashkil topgan. unda barkamol avlod siymosi chizib berilgan: sog‘lom, barkamol avlod bo‘lsalar, ilm-u hunarda kuchga to‘lsalar. vatanga ular har doim kerak, sheryurak, asl farzandlar kerak. qo‘shiqning mazmunida vatanparvarlik hissi ustuvor. uning ritmik jarangdorligini yuzaga keltirgan “b”, “l”, “m”, “k” “r” kabi tovushlar takrori – alliteratsiya ritmik ohang hosil qila olgan. har misraning o‘zi turoqlanib kelish bilan birga, mavzuning lirik ifodasi o‘quvchiga ta’sirliroq aks etgan. bolalar bo‘lsa, topqir bo‘lsalar. chaqqon-u epchil, chopqir bo‘lsalar. ko‘zlari o‘tkir merganlar kerak mardona ko‘krak kerganlar kerak. shoirning “oftob ham yaxshi, odob ham yaxshi ” she’rida ham“o”, “u”, “o‘”unlilari, “d”, “t”, “b”“z”, “s” “f” undosh tovushlari alliteratsiyasini kuzatish mumkin. ayniqsa, “odob-oftob”, “lolalar-bolalar”, “odam-olam” tarzida to‘liq qofiyalangan jumlalar …

5 / 13

o‘cha – ko’pchilik uchun”, “eh, rosa shirin ekan”, “xolning jiyron velosipedi”, “ko‘ngil istar yaxshilik” degan poemalari allaqachon kichkintoylarning sevimli asarlariga aylanib ketgan. shoirning dostonlarida bolalalar o‘rtasidagi do‘stlik, birodarlik, o‘qituvchi va jonajon maktabga muhabbat, birlik, baynalminallik kabi masalalar ilgari surilgan. bolalar hayotida sodir bo‘ladigan yutuq va kamchiliklar badiiy bo‘yoqlarda, qiziqarli epizodlarda chizib berilgan. po‘lat mo‘min o‘zining ertak-pyesalari bilan ham yosh kitobxonlar o‘rtasida shuhrat qozondi. uning “qovoqvoy bilan chanoqvoy”, “suqatoy-konfetvoy”, “ona bolam deydi, bola onam deydi” nomli fantastik ertak-pyesalari uzoq vaqtlardan beri bolalarning quvonchiga quvonch qo‘shib kelayotir. qovoqvoyning dangasaligi, lapashangligi, erkaligi, tantiqligini o‘tkir kulgi ostiga oluvchi va chanoqvoyning bilimdonligi, donoligi hamda mehribon do‘stligini ulug‘lovchi “qovoqvoy bilan chanoqvoy” bolalarni yaxshilikka da’vat etadi. asarning shu jihatdan ta’lim-tarbiyaviy ahamiyati juda katta. undagi ertaklarga xos shartli, allegorik obrazlar tomomila aniq va hayotiy zaminga asoslangan. pyesaning bosh qahramonlaridan biri qovoqvoydir. uning timsolida shoir dangasalik va beg‘amlik oqibatida darslarni o‘zlashtira olmay, sinfda qoluvchi lapashang va po‘k bolaning tadrijiy …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "po‘lat mo‘min"

po‘lat mo‘min -bolalarning qo‘shiqnavis shoiri bolalarning suyukli shoiri po‘lat mo‘min yoshligidanoq adabiyotga havas qo‘ydi. u toshkent pedagogika bilim yurtida o‘qib yurgan vaqtida adabiyot to‘garagiga faol qatnashadi. adabiyotni qunt bilan o‘qidi, o‘rgandi. o‘rta ma’lumot olgach, hozirgi nizomiy nomli toshkent davlat pedagogika universitetining o‘zbek tili va adabiyoti fakultetiga o‘qishga kirib, uni muvaffaqiyatli tamomladi, aspiranturada o‘qidi, maktablarda o‘qituvchilik qildi. so‘ngra o‘zbekiston davlat nashriyotida ishladi. p. mo‘minning birinchi she’rlar to‘plami 1949-yilda “sayrang, qushlar!” nomi bilan nashr etiladi. kitob adabiy jamoatchiiik tomonidan iliq kutib olindi. to‘plamdan munosib o‘rin olgan “haykal”, “alla va jalla” (ertak) singari asarlari mazmundorligi, qiziqarlilig...

This file contains 13 pages in DOC format (84.5 KB). To download "po‘lat mo‘min", click the Telegram button on the left.

Tags: po‘lat mo‘min DOC 13 pages Free download Telegram