tafakkur tahliliga kognitiv yondashuv

DOC 7 pages 64.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 64.5 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

9- mavzu: tafakkur tahliliga kognitiv yondashuv reja: 1. intellekt va tafakkur. intellektning modellari. 2. intellekt koeffitsienti tushunchasi. intellektual testlar, ularning turlari va tuzilishi. intellektni o’lchash muammolari. 3. kogntiv uslub haqidagi tasavvurlar, kognitiv uslub turlari. 4. ijodiy tafakkur va intellekt. 5.kreativlik ko'rsatkichlarini o'lchash va metodikalari. 6.tafakkurning xususiyatlari va shaxslilik xarakteritsikasi. “fikrlovchi shaxs” tiplari haqida tasavvurlar. ijodkor shaxsning empirik tavsifi. hozirgi kunda bu sohadagi faqat yaxlit nazariy ta'limotgina fanning amaliyotga sezilarli ta'sirini ta'minlay olishi mumkinligi haqidagi tezis har tomonlama tan olinmoqda. shu sababli ayni vaqtda jahon psixologiyasida intellektual (aqliy), u bilan chambarchas bog'liq bo'lgan individual rivojlanish ko'rinishlarining nazariy asoslarini jadal suratda ishlab chiqishga alohida ahamiyat berilmoqda. psixolog n.i.chuprikova - «aqliy rivojlanishning markaziy masalasi-aynan yosh xususiyatlari taraqqiyotining ta'lim-tarbiya ta'sirida o'zgaradigan va rivojlanadigan tarkibini o'rganishdan iborat» - deb ta'kidlaydi . hozirgi zamon psixologiyasi taraqqiyotning bu murakkab mahsuli sub'ektning ichki kognitiv tuzilishini tashkil etadi, deb hisoblaydi. aqliy qobiliyatning individual uslubi bu-insonning ontogenezda shakllanadigan, nisbatan o'zgarmas, …

2 / 7

diruvchanlik) xususiyatlari har qanday faoliyatni muvaffaqiyatli amalga oshirishni ta'minlab, shaxsning motivatsion jabhasini jonlantiradi va ishga ijobiy munosabatda bo'lishni shakllantirish imkonini beradi. chet el psixologiyasida individual uslub muammolarini tadqiq etish ikki yo'nalishda olib borilgan. birinchi yo'nalish «individning hayot uslubi»ni tadqiq etishdan iborat bo'lib, u a.adlerning «xatti-harakat uslubi». ikkinchi yo'nalish - «individual bilish uslublarini tadqiq etish» hisoblanadi. bu yo'nalishda n.a.witkin, r.w.gardner (1971-1982)lar tadqiqot olib borganlar. chet el psixologlari individual faoliyat uslubini shaxs individual xususiyatlarining kompleks (umumiy) xarakteristikasi sifatida o'rganganlar. jumladan, a.adler, c.shuhy (1972-1976) inson motivatsion sferasining mazmuniy jihati, olport c.b. (1937-1960) shaxs xususiyati, thomas a., s.chess (1977) temperament xususiyati, witkin h.l., r.gardner (1960-1971-1982) bilish uslublarining individual farqlari sifatida chuqur o'rganganlar.( 67) adabiyotlar tahlili shuni ko'rsatadi, aqliy faoliyat uslubi chet el psixologiyasida 1950 yillardan buyon tadqiqotlar ob'ekti bo'lib, qisqa vaqt ichida o'z ahamiyatini turli faoliyatlarda, shuningdek, aynan intellektual faoliyatda ham namoyon qildi. yuqorida ta'kidlanganidek, aqliy faoliyat uslubidagi individual tafovutlar vitkin va gardnerlar tomonidan …

3 / 7

ilan aloqadorligini psixologik jihatdan ko'rsatib bergan. tadqiqotlar natijasida shu narsa ma'lum bo'lganki, yosh ulg'aygan sari pertseptiv maydonga bog'liqlik xususiyatlari kishilarga ko'proq xos bo'lib boradi. ma'lumki, i.p.pavlov tomonidan (1849-1936) psixik aks ettirishning ikki signal sistemasi haqidagi ta'limotga asos solindi. ushbu ta'limotga binoan tashqi qo'zg'atuvchilarning ta'siriga inson birinchi va ikkinchi signal sistemasining faoliyati asosida javob qaytaradi. demak qo'zg'atuvchi ta'siriga javob qaytarish xususiyati biologik jihatdan ma'lum darajada shartlangan hisoblanadi. ammo ana shu shartlanganlik xususiyatini rivojlantirish imkoniyatlari insonda mavjudmi degan savol tug'iladi. bunday imkoniyatni topish va maqsadga muvofiq ravishda joriy etish yo'llarini izlash muhimdir. buning uchun esa bizning nazarimizda, eng avvalo, albatta shaxsning bilish jarayonlarida qaysi signallar sistemasining faoliyati ustun ekanligini aniqlash lozim. aqliy faoliyatning individual uslubini o'rganishning keyingi bosqichi v.s.merlin tomonidan «integral individuallik» nazariyasining yaratilishi bilan bog'liqdir. aqliy faoliyatning individual uslubi - bu yangi bosqich nuqtai nazaridada integral individuallik sistemasida belgilangan rolni bajaruvchi yaxlit birlikni tashkil qilib taraqqiyotni ta'minlovchi hodisa sifatida qaraladi. v.s.merlin …

4 / 7

xususiyatlari bilan to'g'ridan to'g'ri bog'lik bo'lmaydi, balki sub'ekt va ob'ekt munosabatlarining integral ko'rsatgichi sifatida shakllanadi. aqliy faoliyat uslubi faoliyat o'zgarishi bilan o'zgarishi mumkin. aqliy faoliyat uslubining shakllanishi va rivojlanishi sub'ektning ma'lum individual psixologik xususiyatlarining shakllanishi bilan bog'liqdir», - deb ta'kidlaydi a.klimov . aqliy faoliyatning individual uslubi haqidagi tadqiqotlarda ko'pincha e.a.klimov tomonidan berilgan ikki xil ta'rif keltiriladi. tor ma'noda bu tushuncha «berilgan faoliyatni muvaffaqiyatli amalga oshirishga harakat qilayotgan kishida shakllanadigan tipologik xususiyatlar bilan shartlangan barqaror uslublar sistemasi»ni tashkil etadi. keng ma'noda esa «o'zining tipologik jihatdan shartlangan individualligini faoliyatning tashqi va predmetli sharoiti bilan eng muvaffaqiyatli barqarorlashtirish maqsadida ongli yoki stixiyali tarzda harakat qiladigan psixologik vositalarning o'ziga xos sistemasi xisoblanadi» . e.a.klimovning ta'kidlashicha «faoliyatning individual uslubi» nazariyasining asoschilari l.s.vigotskiy, a.n.leontev, p.ya.galperin, b.m.teplov, v.s.merlin va boshqalarning g'oyalari quyidagilardan iborat: 1. faoliyatni muvaffaqiyatli bajarishga yordam beradigan, lekin amaliy jihatdan tarbiyalab bo'lmaydigan nerv sistemasining o'zgarmas shaxsiy sifati. 2. turli xil usul bilan oxirgi natijasi bir …

5 / 7

sifatini, xatti-harakat uslubining o'ziga xosligini va originalligini xarakterlovchi yaxlit va nisbatan o'zgarmas xususiyatdir. aqliy faoliyatning individual uslubi axborotni qabul qilishning ichki ustuvor formasi hisoblanadi. shuni ham ta'kidlash lozimki, kishiga tashqi olamdan kelayotgan axborotning o'zlashtirilishi, qabul qilinishi, undagi mavjud kognitiv tuzilma (sezgi organlarining kompleks faoliyati) kelayotgan axborotni qanday qabul qilishiga, qayta ishlashiga va ro'yobga chiqarishiga bog'liq bo'ladi. kognitiv tuzilma tushunchasi mazmunan i.p.pavlov yaratgan oliy nerv faoliyati nazariyasidagi analizatorlar tushunchasiga mos keladi. ya'ni kognitiv tuzilma hissiy yo'l bilan berilmagan, faqat bavosita bilishga taalluqli bo'lib, u tasavvurlarda voqea va hodisalarni yaratadi, analiz va sintez qiladi, umumlashtiradi. shu bilan bir qatorda fiziologik nuqtai nazardan kognitiv tuzilma analizatorlar faoliyati asosida shakllanib, genetik jihatdan belgilangan rivojlanish imkoniyatlarini ro'yobga chiqaradi. kognitiv tuzilma shaxsning ichki imkoniyatlari yo'nalishini, axborotni qabul qilish, qayta ishlash uslubi va xususiyatlarini ifodalovchi omil bo'lganligi sababli, bu soha keng o'rganilgan. jumladan, psixologlar v.s.merlin, e.a.klimov, n.s.leytes, e.a.golubeva, n.i.chuprikova, v.v.pechenkov, b.chudnovskiy, m.a.xolodnaya kabilar shaxsdagi intellektual xususiyatlarning shakllanishi …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tafakkur tahliliga kognitiv yondashuv"

9- mavzu: tafakkur tahliliga kognitiv yondashuv reja: 1. intellekt va tafakkur. intellektning modellari. 2. intellekt koeffitsienti tushunchasi. intellektual testlar, ularning turlari va tuzilishi. intellektni o’lchash muammolari. 3. kogntiv uslub haqidagi tasavvurlar, kognitiv uslub turlari. 4. ijodiy tafakkur va intellekt. 5.kreativlik ko'rsatkichlarini o'lchash va metodikalari. 6.tafakkurning xususiyatlari va shaxslilik xarakteritsikasi. “fikrlovchi shaxs” tiplari haqida tasavvurlar. ijodkor shaxsning empirik tavsifi. hozirgi kunda bu sohadagi faqat yaxlit nazariy ta'limotgina fanning amaliyotga sezilarli ta'sirini ta'minlay olishi mumkinligi haqidagi tezis har tomonlama tan olinmoqda. shu sababli ayni vaqtda jahon psixologiyasida intellektual (aqliy), u bilan chambarchas bog'liq bo'lga...

This file contains 7 pages in DOC format (64.5 KB). To download "tafakkur tahliliga kognitiv yondashuv", click the Telegram button on the left.

Tags: tafakkur tahliliga kognitiv yon… DOC 7 pages Free download Telegram