bozor iqtisodiyoti

DOCX 15 pages 32.0 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.0 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu: bozor iqtisodiyotining mazmuni va unga o’qish yo’llari reja: 1. bozor iqtisodiyotining mazmuni va uning asosiy belgilari. 2. bozor iqtisodiyotining afzalliklari va ziddiyatlari 3. bozor tushunchasi, uning vazifalari va turlari. 4. bozor infratuzilmasi va uning unsurlari. ma‘lumki, tovar ishlab chiqarish, ayirboshlash jarayonlarining rivojlanishi natijasida pulning kelib chiqishi tovar-pul munosabatlarining shakllanishiga va ishlab chiqarishning rivojlanishiga turtki berdi, shuning bilan bir qatorda bozor- iqtisodiyotini vudujga kelishiga shart-sharoit yaratib berdi. bozor iqtisodiyotining kelib chiqishi va mavjud bo’lishining umumiy sharoitlari, birinchidan, xususiy mulkchilikning paydo bo’lishi, ikkinchidan, ijtimoiy mehnat taqsimoti hisoblanadi. bu ikkala shart ijtimoiy xo’jalikning tovar shaklini vujudga keltiradi. tovar ishlab chiqarishning mavjud bo’lishi pul muomalasi, ayirboshlash, taqsimlash va iste‘molning bozor orqali hal bo’lishini bildiradi. bozor iqtisodiyoti – bu tovar ishlab chiqarish, ayirboshlash va pul muomalasi qonun-qoidalari asosida tashkil etiladigan va boshqariladigan iqtisodiy tizimdir. bozor iqtisodiyotining asosida tovar-pul munosabatlari yotadi. bozor iqtisodiyotining ob‘ekti va sub‘ekti bo’ladi. ob‘ekt - bu moddiy narsalardir. sub‘ekti esa moddiy …

2 / 15

foyda olishni maqsad qilib qo’ygan, asosan iqtisodiyotni tartibga har xil byudjet tashkilotlari va muassasalari sifatida namoyon bo’ladi. bank – iqtisodiyotning me‘yoriy amal qilishi uchun zarur bo’lgan pul massasi harakatini tartibga solib turuvchi moliya-kredit muassasasidir. bozor iqtisodiyotini to’rtta iqtisodiy mexanizm tartibga solib turadi: 1. narx; 2. talab; 3. taklif; 4. raqobat. bozor xo’jaligi sub‘ektlari o’zaro aloqasining umumiy modelini (nusxasini) quyidagicha tasvirlash mumkin: bank → ← davlat uy xo’jaligi ← korxona (firma) bozor iqtisodiyotining muhim va umumiy belgilari quyidagilardan iborat: 1. turli shakllardagi mulkchilik va xususiy mulkning ustuvorligi; 2. tadbirkorlik va tanlov erkinligi; 3. raqobat kurashining mavjudligi; 4. davlatning iqtisodiyotga aralashuvining cheklanganligi; 5. korxona va firmalarning ichki va tashqi shart-sharoitlar o’zgarishlariga moslashuvchanligidir. bozor iqtisodiyotining taraqqiyotini ikki turga ajratib ko’rsatish mumkin. birinchisi, klassik yoki sof bozor iqtisodiyoti bo’lib, g’arbdagi rivojlangan mamlakatlarda xix asrning oxirlariga davom etgan. uning asosiy belgilari quyidagicha bo’lgan: 1. xususiy mulkchillikka asoslagan holda iqtisodiy faoliyat yuritish; 2. kapital va ishlab …

3 / 15

kapital va ishlab chiqarishning yuqori darajada umumlashganligi, mulkning bir qismi yirik monopoliyalar va davlat qo’lida to’planib, milliy va xalqaro miqyosda umumlashganligi; 3. iqtisodiyotni tartibga solishda davlatning faol ishtiroki. davlat fan-texnika taraqqiyotini qo’llash, turli iqtisodiy tadbirlarni o’tkazish, rivojlanish istiqbolini aniqlash, turli sohalar va tarmoqlar o’rtasidagi nisbatlarni tartibga solish chora-tadbirlarini belgilash vazifalarini bajaradi. 4. xo’jaliklarni yuritishda reja usulidan foydalanishning kuchayishi (biznes rejasi, marketing tizimi orqali boshqarish). 5. ijtimoiy himoyaing kuchayishi. bunda davlatga, jamoalar va xususiy kishilarga tegishli turli xil ijtimoiy ta‘minot va ijtimoiy sug’urta fondlarining vujudga kelishi. hozirgi zamon bozor xo’jaligi iqtisodiy xususiy va davlat sektorlarining o’zaro aloqasiga asoslanadi. har qanday iqtisodiy tizim singari bozor iqtisodiyoti ham iqtisodiyotnig umumiy muammolarini ifoda etuvchi qo’yidagi savollarga javob topishi zarur: ya‘ni, nima va qancha miqdorda ishlab chiqarish zarur? qanday texnika va texnalogiya bilan ishlab chiqarish zarur? kim uchun ishlab chiqarish zarur? bozor iqtisodiyoti sharoitida: 1. ko’proq foyda beradigan tovarlar va xizmatlar ishlab chiqariladi; 2. puli …

4 / 15

himoya qilish tadbirkolikni rivojlantirish bo’yicha shart-sharoitlar yaratish yirik ishlab chiqarish manfaatlarini himoya qilish iqtisodiyotni tartibga solish tamoyillari uzoq muddatli dasturlarning ishlab chiqilishi taktik usullardan ustun ravishda foydalanish asosiy ustuvorliklarni belgilab olish davlat sektorining iqtisodiyotga ulushi 30 % 10 % ahamiyatsiz darajada ko’rsatilgan mezonlarga muvofiq keluvchi davlatlar germaniya aqsh yaponiya, shvetsiya iqtisodiyotga ta‘sirining intensivligi darajasi hamda davlat tomonidan hal etiluvchi ustuvor vazifalardan kelib chiqqan holda, zamonoviy bozor iqtisodiyotining modellari bir-biridan farq qiladi. 2-savol. bozor iqtisodiyotining afzalliklari va ziddiyatlari bozor iqtisodiyotining quyidagi afzalliklari mavjud: 1. resurslarning taqsimlashni samaradorligi. bozor iqtisodiyoti raqobatli bo’lgani sababli, resusrlarni jamiyatga eng zarur bo’lgan tovarlar va xizmatlar ishlab chiqarishga yo’naltiriladi. ishlab chiqarishda yangi texnika va texnologiyalar qo’llaniladi. 2. erkinlik. bozor iqtisodiyoti tizimining muhim afzalliklaridan biri shundaki, u shaxsiy erkinlikka imkoniyat yaratib beradi. bozor iqtisodiyoti tadbirkorlik va tanlash erkinligini yaratadi. 3. harakatchanlik . bozor iqtisodiyoti har bir shaxs, korxona, firma va korparatsiyalar tinimsiz harakatda va izlanishda bo’ladi. chunki, xo’jasizlik, …

5 / 15

i va ularning sarflanish darajasiga yo’nalgan holda bozor iqtisodiyotining muvaffaqiyatli amal qila olish imkoniyati. bozor iqtisodiyotining asosiy ziddiyati ham mavjud: raqobatning kuchsizlanishiga yo’l qo’yish va uni rag’batlantirish. raqobat kuchsizlanishining ikkita asosiy manbai mavjud: birinchisi, bozor iqtisodiyotidagi erkin muhitda tadbirkorlar foyda ketidan quvib va o’z iqtisodiy mavqeini yaxshilashga intilib, raqobatning cheklangan yo’lidan ozod bo’lishga harakat qiladilar. firmalarning qo’shilib ketishi, kompaniyalarning xufyona kelishuvi, shavqatsiz raqobat - bularning hammasi raqobatning kuchsizlanishi va uning tatibga soluvchilik ta‘sirining pasayib borishiga olib keladi; ikkinchisi, bozor tizimi rag’batlantiriladigan texnika taraqqiyoti ham raqobatning zaiflashuviga olib keladi. eng yangi texnologiya: juda katta miqdordagi real kapitaldan foydalanishni; yirik bozorlar bo’lishini; kampleksli, markazlashgan va qatiyan bir butun bo’lib birlashgan bozorning tarkib topishi; boy va i shonchli xom-ashyo manbalarini talab qiladi. jamiyat a‘zolari daromadlaridagi tengsizlikni kuchayib borishi va aholining tabaqalanishi - bozor iqtisodiyotining navbatdagi ziddiyatidir. ijtimoiy ne‘matlar va xizmatlarni ishab chiqarish, bozorga taklif qilishga qodir emasligi - bu umumiy e‘tirof qilingan ziddiyatlaridan …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bozor iqtisodiyoti"

mavzu: bozor iqtisodiyotining mazmuni va unga o’qish yo’llari reja: 1. bozor iqtisodiyotining mazmuni va uning asosiy belgilari. 2. bozor iqtisodiyotining afzalliklari va ziddiyatlari 3. bozor tushunchasi, uning vazifalari va turlari. 4. bozor infratuzilmasi va uning unsurlari. ma‘lumki, tovar ishlab chiqarish, ayirboshlash jarayonlarining rivojlanishi natijasida pulning kelib chiqishi tovar-pul munosabatlarining shakllanishiga va ishlab chiqarishning rivojlanishiga turtki berdi, shuning bilan bir qatorda bozor- iqtisodiyotini vudujga kelishiga shart-sharoit yaratib berdi. bozor iqtisodiyotining kelib chiqishi va mavjud bo’lishining umumiy sharoitlari, birinchidan, xususiy mulkchilikning paydo bo’lishi, ikkinchidan, ijtimoiy mehnat taqsimoti hisoblanadi. bu ikkala shart ijtimoiy xo’jalikni...

This file contains 15 pages in DOCX format (32.0 KB). To download "bozor iqtisodiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: bozor iqtisodiyoti DOCX 15 pages Free download Telegram