mahmudova aziza - noorganik kimyo taqdimoti

PPTX 21 pages 54.2 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 54.2 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

namangan davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti kimyo yo'nalishi kim_eu_21(105)-guruh talabasi mahmudova azizaning noorganik kimyo fanidan tayyorlagan taqdimoti reja: 1. tuzilish izomeriyasi 2. sistereoizomeriya 3. koordinatsion soni 4. verner nazariyasi mavzu: kompleks birikmalarning izomeriyasi. markaziy ionning ligant bilan elektrostatik ta'sirlashuvi. koordinatsion birikmalarda xuddi organik birikmalardagi kabi izomeriya hodisasi keng tarqalgan. ularda uchraydigan izomeriyani ikki guruhga ajratish mumkin. birinchisi t u z i l i sh i z o m ye r i ya s i va ikkinchisi s t ye r ye o i z o m ye r i ya d i r. birinchi gruppaga a) koordinatsion izomeriya, b) ionlanish izomeriyasi, v) gidrat izomeriya, g) koordinatsiyali polimerlanish, d) bog‘lanish izomeriya, ye) o‘rinbosar izomeriya, j) ligandlar izomeriyasi, z) konformatsion izomeriya, i) holat izomeriyasi, k) elektron izomeriya, l) transformatsion izomeriya va m) formal izomeriyalar kiradi. ikkinchi gruppaga: a) geometrik izomeriyaning sis ― va trans – holatlari, b) optik izomeriya kiradi. ularni alohida …

2 / 21

tmasi bariy ioni bilan cho‘kma bermaydi. ^ gidrat izomeriy. bir xil tarkibga ega bo‘lib, o‘z tarkibidagi suv molekulalarining joylanishi bilan bir – biridan farqlanadigan moddalar gidrat izomerlar deb ataladi. masalan, xrom (iii) – xloridning geksagidrati crcl3 · 6h2o uch modifikatsiyada uchraydi. ulardan birinchisining suvdagi eritmasi och – binafsha rangli ; agar bu eritmaga kumush nitrat qo‘shsak, koordinatsion birikma tarkibidagi xlorning hammasi kumush ioni bilan bog‘langan holda cho‘kmaga tushadi; eritmaning molekulyar elektr o‘tkazuvchanligi 4 ta ionga parchalanadigan elektrolit eritmasining molekulyar elektr o‘tkazuvchanligiga yaqin keladi. demak, xlor ionlari koordinatsion birikmaning tashqi sferasiga joylashib, suv molekulalari ichki sferani band qiladi; uning formulasi [cr (h2o)6 cl3. ikkinchi tuzning suvdagi eritmasi yashil rangli, unga agno3 qo‘shsak, barcha xlor ionlarining faqat uchdan bir qismi kumush xlorid holida cho‘kadi. demak, uning tashqi sferasida 1 xlor ioni va 2 molekula suv bo‘ladi, ya’ni [cr (n2o)4 cl2] cl2 · 2h2o. uchinchi izomer ham yashil rangli eritma hosil qiladi. uning …

3 / 21

a ambidentat ligandlar deb ataladi. ksanto tuzlar mineral kislotalar ta’sirida parchalanmaydigan sariq tusli moddalardir. lekin, izoksanto tuzlarga mineral kislota qo‘shilsa, ular parchalanib nitrit kislota ajralib chiqadi. izoksanto tuzlar och – jigar rangliligi bilan ksanto tuzlardan farq qiladi. izoksanto tuzlariga mineral kislota qushilganda hno2 ning ajralib chiqishi kompleks birikmaning ichki sferasida o = n – o – gruppa borligini bildiradi. ^ o‘rinbosarlar izomeriyasi (yig‘indi izomeriya). bunday birikmalarning koordinatsion qavatidagi ligandlardagi ba’zi atomlarning umumiy miqdori bir xil bo‘lsa ham, ular turli ligandlar tarkibida har xil miqdorda bo‘lishi mumkin. ligandlar izomeriyasi. koordinatsion qavatda markaziy atomga birikkan ligandning o‘zi turli izomerlar holatida bo‘lishi mumkin. masalan, koordinatsiyada aminobenzoy kislotaning orto-, meta- va para – izomerlari qatnashganda ligandlarning o‘zi bir – biridan farq qiladigan xossalari natijasida ularning hosil qilgan koordinatsionbirikmalari ham bir biridan farq qiladi. bunga misol tariqasida propolendiamin bilan trimetilendiaminni yoki piridinkarbonkislotaning turli fazoviy izomerlarini keltirish mumkin. ^ konformatsion izomeriy. bunday birikmalarda koordinatsion qavatda ligandlarning …

4 / 21

formatsion izomeriy. bunday birikmalar ligandlaridagi atomlar soni bir xil, lekin ligandlar orasida genetik bog‘lanish bo‘lib, ular turli kimyoviy xossalarga ega bo‘ladi. formal (rasmiy) izomeriy. bunday izomerlarni hosil qilishda qatnashgan ligandlar rasmiy jihatdan bir biriga miqdorlari teng bo‘lgan atomlarga ega bo‘ladi. bunday izomeriyaga [pt (nh3) (c2h5nh2) cl2] va [pt (ch3nh2)2 cl2] lar misol bo‘la oladi. yuqorida aytilganidek, stereoizomeriya ikki ko‘rinishda bo‘ladi: a) geometrik yoki sis – va trans – izomeriya, b) optik izomeriy. ^ tarkibi bir xil, ligandlari markaziy atom atrofida turli tartibda joylashgan koordinatsion birikmalar o‘zaro geometrik izomerlar deb ataladi. birinchi navbatda koordinatsion soni 4 ga teng bo‘lgan koordinatsion birikmalarni ko‘rib chiqamiz. bunday koordinatsion birikmalar tekis kvadrat yoki tetraedr shaklida bo‘lishi mumkin. [ma2b2] tarkibli koordinatsion birikma uchun ikkita geometrik izomeriya ma’lum. agar kompleks birikma geometriyasi kvadrat shaklida desak, bu koordinatsion birikma izomerlarida ligandlar joylashadilar. agar kompleks ligandlari tetraedr cho‘qqilariga joylashadi deb faraz qilsak, u holda [ma2b2] tarkibli koordinatsion birikma faqat …

5 / 21

lar boshqa – boshqa kimyoviy xossalar namoyon qiladi. ular o‘zining rangi va eruvchanligi bilan ham bir – biridan farq qiladi. bunday tuzilishli birikmalarda yuza – izomer deb ataladigan bir xil tabiatli ligandlar (oh - yoki no2-) oktaedrning bir uchburchakli yon tomoniga tegishli cho‘qqini egallaydi, meridianal izomerlarida esa shunday ligandlarning ikkitasi markaziy atomning ikki qarama – qarshi tomonida bir o‘q ustida joylashadi. bunday izomerlarni sis – va trans – izomerlar deb atash to‘g‘ri bo‘lmaydi. koordinatsion birikmalarda boshqa – boshqa tarkibli ligandlar soni ortgan sari izomerlar soni ham ortadi. [ma3b2c] tarkibli koordinatsion birikma 3 ta, [mεn a2bc] va [ma3 bcd] tarkibli birikmalar 4 tadan, [mεn abcd] ning esa 6 ta geometrik izomeri mavjud. koordinatsion birikmaning izomerlaribir xilda barqaror bo‘lavermaydi. uning beqaror izomerlari barqarorroq holatlarga o‘tishi mumkin. bu jarayonning tezligi markaziy atomning xossalariga bog‘liq. masalan, platinaning koordinatsion birikmalarida bu jarayon juda sust borsa, palladiyning koordinatsion birikmalarida tez amalga oshadi. palladiyning [pdcl2 (nh3)2] tarkibli …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mahmudova aziza - noorganik kimyo taqdimoti"

namangan davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti kimyo yo'nalishi kim_eu_21(105)-guruh talabasi mahmudova azizaning noorganik kimyo fanidan tayyorlagan taqdimoti reja: 1. tuzilish izomeriyasi 2. sistereoizomeriya 3. koordinatsion soni 4. verner nazariyasi mavzu: kompleks birikmalarning izomeriyasi. markaziy ionning ligant bilan elektrostatik ta'sirlashuvi. koordinatsion birikmalarda xuddi organik birikmalardagi kabi izomeriya hodisasi keng tarqalgan. ularda uchraydigan izomeriyani ikki guruhga ajratish mumkin. birinchisi t u z i l i sh i z o m ye r i ya s i va ikkinchisi s t ye r ye o i z o m ye r i ya d i r. birinchi gruppaga a) koordinatsion izomeriya, b) ionlanish izomeriyasi, v) gidrat izomeriya, g) koordinatsiyali polimerlanish, d) bog‘lanish izomeriya, ye) o‘rinbosar izomeriya, j...

This file contains 21 pages in PPTX format (54.2 KB). To download "mahmudova aziza - noorganik kimyo taqdimoti", click the Telegram button on the left.

Tags: mahmudova aziza - noorganik kim… PPTX 21 pages Free download Telegram