kichik osiyoning tabiati

DOC 10 sahifa 52,0 KB Bepul yuklash

10 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 52,0 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 10

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 10

qadimgi xettlarning dini reja: 1. kichik osiyoning tabiati. 2. yangi xett podsholigi. 3. xettlarning ijtimoiy tuzumi, xo`jaligi va madaniyati 4. foydalanilgan adabiyotlar. 1. kichik osiyoning tabiati. kichik osiyo yarimorol bo`lib, osiyoning g`arbiy qismida joylashgan. u uch tomondan o`rtayer, egey, marmar va pont (qora) dengizlari bilan o`ralgan. osiyo atamasi sharq, kun chiqish tomon degan ma`noni bildiradi. kichik osiyoning markaziy qismida anatoliya yassitog`ligi bo`lib, atrofini pont, tavr va antitavr tog`lari o`rab turadi. tog` oralaridan meandr, qizilirmoq, yashilirmoq, jayhun, sayhun daryo va juda ko`p soylar oqib chiqadi. daryo bo`yi vohalari va dashtlarning tuprog`i unumdor. yarim orolning dengizga yaqin joylarida iqlim mo`tadil, sharqqa tomon quruqlashib boradi. kichik osiyoning shimoliy va janubiy tomonlari o`simlik va hayvonot dunyosiga boy. yarim orolda oltin, kumush, mis, temir, qalay kabi ma`danlar, xilma-xil tosh konlari ko`p. bu o`lka odamlarning hayot kechirishlari uchun yaxshigina qulayliklarga ega bo`lgan. shuning uchun bu yerda juda qadim zamonlardan boshlab kishilar yashab kelganlar. keyinchalik yarim orolda …

2 / 10

iy qismini birlashtirib, o`zini podsho deb e`lon qilgan. pitxaning o`g`li anitta uzoq davom etgan qattiq janglardan so`ng nesa xattusa, zalpuva kabi shahar-davlatlarini bosib olib, xett podsholigiga asos soladi. nesa xett podsholigining poytaxtiga aylantiriladi. miloddan avvalgi 1680–1650-yillarda hukmronlik qilgan laborna (taborna) mamlakatni birlashtirishni oxiriga yetkazadi. u mamlakatning ko`p joylari va qora dengizning janubiy sohillarigacha bo`lgan yerlarni iste`lo qiladi. ularni xett davlati tarkibiga qo`shib oladi. u poytaxtni nesodan xattusaga ko`chiradi. podsho xattusili i (1650-1620) va mursili i (1619-1590) davrlarida xett podsholigi kuchayib, xett qo`shinlari shimoliy suriyadagi xalap va bibl shaharlarini bosib oladilar. shu davrda mamlakat ichkarisida qullar va kambag`allar qo`zg`olon ko`targanlar. xett podsholari saroyida fitna kuchayib xattusili i ga nisbatan suiqasd uyushtirilib u o`z kuyovi tomonidan oidiriladi. podsho telepen davrida (1520–1490) xett podsholigi bir oz kuchaygan. lekin telepen vafotidan so`ng podsholik kuchsizlanib inqirozga uchragan. 3. o`rta xett podsholigi. telepen vafotidan keyin, uning o`g`il-lari o`rtasida toj-taxt uchun kurash boshlanadi. bu davr miloddan avvalgi …

3 / 10

um xett davlati taxtiga o`tiradi. u serg`ayrat lashkarboshi, mohir diplomat va uzoqni ko`ruvchi dono siyosatdon edi. suppilulium davrida xett podsholigi qayta tiklanib ravnaq topadi. u xett qo`shinlarining jangovarlik jihatlariga katta e`tibor beradi. xett qo`shini ot qo`shilgan tezkor jang aravalari bilan ta`minlanadi. jang aravalarning har birida haydovchi, komondoz va qalqon-bardorlardan iborat uch jangchi bo`lar edi. xettlar urushda jang aravalaridan foydalanishni giksoslar yoki mitanniliklardan qabul qilgan bo`lsalar kerak. urush vaqtida jangovar aravali qismlar shiddat va tezkorlik bilan hujumga o`tgan va dushman saflarini sarosimaga solganlar. podsho xett shaharlarini, xususan mamlakat poytaxti xattusaning mudofaa inshootlarini mustahkamlashga ham katta e`tibor bergan. suppilulium qo`shni mamlakatlar ustiga lashkar yuborish, o`z qizlarini ularning shoh va shahzodalariga nikohlab berish va turli diplomatiya usullarini qo`llab, ularni o`ziga qaratib oladi. jangovar xett qo`shinlari janubi-g`arbda arsava podsholigini, janubda kilikiya va suriyaning katta qismini bosib oladi. xett qo`shinlari mitanniga hujum qilib, g`olib chiqadilar. mitanni podshosi saroy fitnachilari tomonidan o`ldiriladi. shu davrda ossuriya bilan …

4 / 10

li ii mira, lukka va miletlarni o`z tomoniga og`dirib, ittifoqchilarni kuchsizlantirishga erishadi. lekin ular hamon kuchli raqib bo`lib turar edilar. valma shahri yaqinida xettlar bilan arsava ittifoqchi qo`shinlari o`rtasida dahshatli jang bo`lib o`tadi. jangda ittifoqchilar qo`shini yengilib, arsava shohi va uning o`g`li qochib ketadilar. xett qo`shinlari apasu (efes) shahrini egallab, egey dengizi sohillariga chiqadilar shundan keyin arsava davlati xett podsholigiga qaram boiib qoladi. kichik osiyo yarimorolining katta qismi xettlar ixtiyoriga o`tadi. bu davrda xett podsholigining harbiy kuch-qudrati eng yuqori darajaga ko`tariladi. 5. xett podsholigining kuchsizlanishi va parchalanishi. mursili ii podsholigining oxirlarida old osiyodagi ahvol o`zgaradi. seti i va ramzes ii fir`avnlik qilgan davrda – 1337–1235-yillarda misr podsho-ligi kuchayadi. misr fir`avnlari o`rtayer dengizining sharqiy sohilidagi mamlakatlarni qaytadan qo`lga kiritish uchun xettlar bilan qattiq kurash olib boradilar. bu urush miloddan avvalgi 1280-yili misr-xett sulhi bilan yakunlanadi. sulhga binoan suriyaning katta qismi va shimoliy finikiya xettlar, palastin va janubiy finikiya esa misrliklar ixtiyoriga …

5 / 10

dan avvalgi 1190-yili «dengiz xalqlari»ning lashkarlari xett podsholigi markazi xattusani ishg`ol qilib, uni vayronaga aylantiradilar. «dengiz xalqlari»ning bergan zarbalari natijasida yaqinginada qudratli hisoblangan xett podsholigi barham topadi. miloddan avvalgi xii–viii asrlarda bu qudratli podsholik mayda-mayda davlatlarga bo`linib ketadi. xettlarning ijtimoiy tuzumi, xo`jaligi va madaniyati 1. xettlarning ijtimoiy tuzumi. xett podsholigi sharqdagi boshqa davlatlar kabi quldorlik davlati bo`lgan. miloddan avvalgi iii ming yillik oxiri va ii mingyillik boshlarida kichik osiyoda katta-kichik shahar-davlatlari tashkil topgan. bu shahar-davlatlarni dastlab xalq yig`ini tomonidan saylangan hokimlar boshqarganlar. keyinchalik esa shahar-davlat hokimligi lavozimi otadan bolaga, aka-ukalarga meros qilib qoldiriladigan bo`lgan. xett podsholaridan biri tabarna o`zini «ulug` podsho» deb e`lon qilgan. tabarna xett davlatiga asos soluvchi hisoblanib, uning ismi podsholik unvoniga aylangan. shundan boshlab xett podsholari o`zlarini «tabarna» deb ataganlar. ular o`z yozuv-vasiyatlarida o`g`limni «tabarna» – podsho qildim deb yozib, hokimiyat-ni o`g`illariga topshirar ekanlar. o`sha vaqtdagi yozuvlarning birida shunday deyiladi: «ulug` podsho tabarna o`z shahri kussarda kasal …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 10 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"kichik osiyoning tabiati" haqida

qadimgi xettlarning dini reja: 1. kichik osiyoning tabiati. 2. yangi xett podsholigi. 3. xettlarning ijtimoiy tuzumi, xo`jaligi va madaniyati 4. foydalanilgan adabiyotlar. 1. kichik osiyoning tabiati. kichik osiyo yarimorol bo`lib, osiyoning g`arbiy qismida joylashgan. u uch tomondan o`rtayer, egey, marmar va pont (qora) dengizlari bilan o`ralgan. osiyo atamasi sharq, kun chiqish tomon degan ma`noni bildiradi. kichik osiyoning markaziy qismida anatoliya yassitog`ligi bo`lib, atrofini pont, tavr va antitavr tog`lari o`rab turadi. tog` oralaridan meandr, qizilirmoq, yashilirmoq, jayhun, sayhun daryo va juda ko`p soylar oqib chiqadi. daryo bo`yi vohalari va dashtlarning tuprog`i unumdor. yarim orolning dengizga yaqin joylarida iqlim mo`tadil, sharqqa tomon quruqlashib boradi. kichik osiyoning...

Bu fayl DOC formatida 10 sahifadan iborat (52,0 KB). "kichik osiyoning tabiati"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: kichik osiyoning tabiati DOC 10 sahifa Bepul yuklash Telegram