sezgi

PPTX 60 pages 3.6 MB Free download

60 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.6 MB

File type PPTX

Pages 60

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 60

sezgi sezgi reja: sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. sezgilarning tasnifi, sezgilarning turlari, sezgi sohasidagi qonuniyatlar. sezgi klassifikatsiyalari. sezgi va sezuvchanlikning psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. 2 tayanch iboralar sezgi, retseptor, introretsertorlar, ekstraretseptor, proripioretseptorlar, analizator, more info on how to use this template at slidescarnival.com/help-use-presentation-template this template is free to use under creative commons attribution license. you can keep the credits slide or mention slidescarnival and other resources used in a slide footer. 3 sezgi haqida tushuncha 4 sezgilarning nerv – fiziologik asosini qo‘zg‘atuvchining o‘ziga aynan o‘xshaydigan analizatorga ta’siri natijasida hosil bo‘ladigan nerv jarayoni tashkil qiladi. shuningdek, sezgilarning nerv fiziologik asosini o‘rganishda i.p.pavlov ta’biri bilan aytganda analizator apparati tashkil etadi. analizator – tashqi va ichki muhitdan keladigan ta’sirotlarni qabul qilib olib, fiziologik jarayon bo‘lgan qo‘zg‘alishni psixik jarayonga, ya’ni sezgilarga aylantiruvchi nerv mexanizmlari tizimi. analizator apparati 3 qismdan tashkil topgan bo‘lib, ular quyidagilardan iborat: 6 periferik (retseptor) – tashqi quvvatni …

2 / 60

hodisalarning xususiyatlarini aks ettirishga moslashgan hamda retseptorlari tananing sirtqi qismida joylashgan sezgilar, ya’ni ekstroretseptiv sezgilar introretseptiv sezgilar 10 ichki tana a’zolari holatlarini aks ettiruvchi hamda retseptorlari ichki tana a’zolarida, to‘qimalarda joylashgan sezgilar, ya’ni interoretseptiv sezgilar. 11 dastlabki mulohazalar interoretseptiv sezgilar u borasida rus psixologi aleksandr romanovich luriya tadqiqot ishini olib borgan. uning fikricha, interoretseptiv sezgilar asl, tub, ma’nodagi sezgilar emas, balki emotsiyalar bilan sezgilar o‘rtasidagi oraliq sezgilar sifatida namoyon bo‘ladi. psixologiya fanida mazkur sezgilar to‘la o‘rganilmaganligi sababli uni “noma’lum hislar” deb atalgan. bu asosan ichki organlarning xastaliklarida vujudga keluvchi holatlarni diagnostika qilishda alohida ahamiyat kasb etadi. proprioretseptiv sezgilar 12 tanamiz va gavdamizning holati hamda harakatlari haqida ma’lumot (axborot, xabar) beruvchi muskullarda, bog‘lovchi paylarda, mushaklarda joylashgan sezgilar, ya’ni proprioretseptiv sezgilar. 13 propriotseptiv sezgilar gavdaning fazodagi holati to‘g‘risida signallar bilan ta’minlab turadi. ular inson harakatining boshqaruvchisi hisoblanib va afferent asosini tashkil qiladi. pereferik retseptorlar muskullar, pay va bo‘g‘imlarda joylashgan bo‘lib, maxsus tanachalar …

3 / 60

’m bilish sezgilarining organi tilning yuzasi va tanglayning yumshoq qismidan tashkil topgan. tilning shilliq pardasida maxsus ta’m bilish so‘rg‘ichlari mavjud bo‘lib, ularning tarkibi tayoqchasimon hujayralardan tuzilgan maxsus ta’m bilish “kurtaklari”ga ega. ta’m bilish so‘rg‘ichlari til yuzasida bir tekis taqsimlanmaganligi uchun uning orqa qismi achchiqni, uchi shirin mazani, chetlari esa nordon mazani sezadi eshitish sezgilari 18 eshitish sezgilari tovushlarni eshitishdan iborat bo‘lib, musiqaviy va shovqinli tovushlarni aks ettiradi. odatda tovushlar oddiy va murakkab turlarga ajratiladi, ularning birinchisi tonli, ikkinchisi esa bir necha tondan tashkil topadi. tonlardan biri asosiy ton hisoblanib, u tovushning balandigini, kuchini belgilaydi, boshqalari keluvchi tovushlar sanalib, ular obertonlar deyiladi. musiqa asboblaridan taralayotgan tovushlarning o‘ziga xosligi fan tilida tembr deb ataladi. hatto nutq tovushlari ham ohangli tovushlar (unli tovushlar) yoki shovqinlardan (undosh tovushlar) tashkil topgan bo‘ladi. ko’rish sezgilari 19 insonlar tomonidan rang va yorug‘likni sezish ko‘rish sezgilari orqali amalga oshadi va seziladigan ranglar xromatik va axromatik turlarga bo‘linadi. psixofiziologik …

4 / 60

na a’zosiga narsalarning tegishini sezish tashqi qo‘zg‘atuvchi kuchayganda siqiq sezgiga aylanadi, u yanada kuchayganda og‘riq sezgisiga aylanadi. muskul –harakat sezgilari, statik sezgilar 21 muskul-harakat sezgilari motor sezgilar deb nomlanib, ularga og‘irlikni, qarshilikni, organlar harakatini bilish sezgilari kiradi. ularning organlari–gavda muskullari, paylar, bo‘g‘imlardan iboratdir. organlarning tarkibida sezuvchi nervlarning chekka tarmoqlari mavjud bo‘lib, ularning ta’sirida harakat va statik sezgilar vujudga keladi. statik sezgilar gavdaning fazodagi holatini sezish va muvozanat saqlash sezgilari deb ataladi. 22 gavdaning fazodagi holatini bilish va muvozanat saqlash sezgisi uchun ichki quloqdagi vestibulyar apparat, retseptor vazifasini bajaradi. vestibulyar apparat quloq dahlizi yarim doira kanallaridan tashkil topgan bo‘ladi, sezuvchi nerv tarmoqlari esa gavdaning fazodagi harakatini va holatini boshqaradi. gavda muvozanatini saqlashda alohida ahamiyat kasb etib, ular endolimfada suzib yuradigan mayda ohaktosh kristallardan tashkil topgan. organik sezgilarning retseptorlari ichki organlarda, qizilo‘ngach, me’da, ichak, qon tomirlari, o‘pka va shu kabilarda joylashgan bo‘ladi. ichki organlardagi jarayonlar organik sezgilar retseptorlarining qo‘zg‘atuvchilaridir. 23 noxush tuyg’ular …

5 / 60

ashish bir daqiqadan so‘ng yuz beradi. uch soniyadan so‘ng bosim sezgisi seskantiruvchining 1/5 kuchini aks ettiradi. qorong‘ilikka to‘liq moslashish uchun 45 daqiqa kerak bo‘ladi. 26 sezgilarning o‘zaro ta’sir qonuniyati quyidagidan iborat: biror-bir analizatorlar tizimidagi kuchsiz seskantiruvchilar boshqa tizimning sezuvchanligini oshiradi, kuchli seskaniruvchilar esa kamaytiradi. masalan, kuchsiz ta’m bilish (nordon) sezgilari ko‘rish sezuvchanligini oshiradi, eshitish va ko‘rish sezgilari o‘rtasida o‘zaro ta’sir kuzatiladi. analizatorlarning o‘zaro ta’sirlashishi, hamda, muntazam mashqlar natijasida sezuvchanlikning oshishi sensibilizatsiya deb ataladi 27 28 a.r. luriya sensibilizatsiya turiga ko‘ra, sezuvchanlik oshishining ikki tomonini ajratib ko‘rsatadi. birinchisi davomli, muttasil xususiyatli va organizmda ro‘y beradigan barqaror o‘zgarishlarga bog‘liq bo‘lgani uchun ob’ektning yoshi aniq holatda sezuvchanlikning o‘zgarishi bilan bog‘langan bo‘ladi. tadqiqotlarning ko‘rsatishicha, his-tuyg‘u organlari sezuvchanligining kuchliligi yosh o‘tishi bilan oshib borib, 20-30 yoshlarda eng yuqori cho‘qqiga chiqadi, keyinchalik esa asta-sekin pasayib boradi. 29 sezgilarning o‘zaro ta’sirlashuvida sinesteziya, ya’ni, qo‘zg‘alish ta’sirida boshqa analizatorlarga xos bo‘lgan bir xil sezgi analizatorining hosil bo‘lishi kabi holat …

Want to read more?

Download all 60 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgi"

sezgi sezgi reja: sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. sezgilarning tasnifi, sezgilarning turlari, sezgi sohasidagi qonuniyatlar. sezgi klassifikatsiyalari. sezgi va sezuvchanlikning psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. 2 tayanch iboralar sezgi, retseptor, introretsertorlar, ekstraretseptor, proripioretseptorlar, analizator, more info on how to use this template at slidescarnival.com/help-use-presentation-template this template is free to use under creative commons attribution license. you can keep the credits slide or mention slidescarnival and other resources used in a slide footer. 3 sezgi haqida tushuncha 4 sezgilarning nerv – fiziologik asosini qo‘zg‘atuvchining o‘ziga aynan o‘xshaydigan analizatorga ta’siri natijasida hosil bo‘ladigan nerv jara...

This file contains 60 pages in PPTX format (3.6 MB). To download "sezgi", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgi PPTX 60 pages Free download Telegram