filologiya va tillarni o’qitish: o’zbek tiliniyo’nalishi404-guruh

PPTX 17 стр. 890,3 КБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 890,3 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

prezentatsiya powerpoint namangan davlat universiteti filologiya va tillarni o’qitish:o’zbek tili yo’nalishi 404-guruh talabasi nazarova masturaxonning adabiyot nazariyasi fanidan tayyorlagan mustaqil ishi faxriyor ijodida o’ziga xoslik adabiyot – so‘z orqali badiiy tasvirlash san’ati ekan, badiiy til dastavval, obrazlilik xususiyati bilan namoyon bo‘ladi, ya’ni hayotning jonli manzarasini yaratadi va ko‘rsatadi. “adabiy asarni yaxlit, jonli qiluvchi asosiy kuch – badiiy tildir. u shuning uchun ham badiiy asarning hamma hujayralarida yashaydi, shu hujayralarning tirikligini ta’minlaydi”.1 shunday ekan har bir ijodkor, ayniqsa, shoir so‘z tanlashda juda ehtiyotkor bo‘lishi kerak. chunki, so‘z ma’no nozikliklariga ega bo‘lib, shoir ifodalamoqchi bo‘lgan mazmundan ayricha bir ma’no bildirishi ham mumkin. faxriyor ijodi bilan yaqindan tanishish asnosida uning milliy ruh, milliy til masalasiga alohida e’tibor qaratishining guvohi bo‘lamiz. buni shoir ijodida imkon qadar o‘zbekona so‘z va iboralar, afsona va asotirlardan o‘rinli foydalanilganida ko‘rishimiz mumkin. faxriyor bilan bo‘lgan bir suhbatda shoirga “boshqa tilda ham she’r yozishga harakat qilib ko‘rganmisiz”, deb savol berishganda, …

2 / 17

ga egadir, u boshqalarni takrorlamaydi, boshqalardan ijodiy ozuqa olmaydi. “uslubni ataylab yaratib bo‘lmaydi. mehnat va qunt tufayligina haqiqiy ijodkor ruhining shakli yozganlarida ufura boshlaydi. uslub – iste’dodning ko‘rinishi”. 2 usmon azim ijodkor uslubi haqida juda o‘rinli fikrlarni qayd etgan. adabiyotshunoslikda j.byuffonning “uslub – odam” degan jumlasi keng ommalashgani ham bejiz emas. faxriyor she’rlarida so‘zning ma’no nozikliklari, maqol va iboralardan o‘rinli foydalanilgan. jumladan, misralarda umtilish (intilmoq, harakat qilmoq), ayroliq (ayriliq), eminlik (erkin, tinch holatli), oqiziq, uchoq (mustaqillikning dastlabki yillarida samolyot so‘ziga muqobil tarzda qo‘llangan, ammo vaqtlar o‘tib o‘zini oqlamagan), dabdirash (dovdirash, kutilmagan holatda hayajonga tushib qolish) kabi bir qancha so‘zlarni qo‘llaydiki, bularning ayrimlari shevaga xos so‘zlar bo‘lsa, qolganlari shoirona topilma mahsulidir. shuningdek, she’rlarda sharq, g‘arb, shimol va janub so‘zlariga nisbatan chiqish, botish, kungay, tersgay so‘zlarining qo‘llanilishi ham ijodkorning o‘ziga xos uslubidir faxriyorning “dardning shakli” va “izlam” to‘plamlaridagi she’rlarda shoir uslubigagina xos bo‘lgan quyidagi holatlar o‘z aksini topgan: “karnay bo‘lsin ishtaha” [“dardning …

3 / 17

i paydo qilyapti. she’riyatimiz tarixida nasim – shamol, aksariyat hollarda ijobiy ma’no ifodalagan, ya’ni muhabbatni yorga eltuvchi vosita sifatida tasvirlangan. faxriyor ijodida esa shamolga “farrosh” nisbati berilishi ajablanarli holat: seni suygan kunlarim to‘kiladi xazonday. uni yig‘ib olmaydi farrosh shamol azonda. bizga tanish bo‘lgan ramziy ifoda kutilmagan tus olishi, an’anaviy tashbehlardan kechinib, yangi o‘xshatmalarni qo‘llash faxriyor lirikasiga xos xususiyat bo‘lib, bu bizga shoir uslubini eslatib turadi. she’rda turli tasvir vositalari, majoziy obrazlarni qo‘llash har bir ijodkorning tasavvur olamiga bog‘liq, albatta. shuning uchun ham she’riyatda tashbehlar turfa, qiyofalar o‘zgachadir. aleksandr genis “qalb fotografiyasi” nomli maqolasida quyidagi fikrlarni keltirgan: “she’rdagi har bir buyum bizni kerakli yo‘nalish sari sudraydiyu, lekin u yo‘l belgisi kabi muayyanlikka ega emas. yo‘l ko‘rsatar ekan, buyum o‘zining bitmas-tuganmas va bayon qilib bo‘lmaydigan hayoti bilan yashashdan to‘xtamaydi. ayni shu metafizik qoldiq shoirga dunyoning donoligini o‘zi tushunmaydigan bir tilda aytib berishiga imkon beradi ijodkor badiiy tilining yana bir o‘ziga xosligi shundaki, …

4 / 17

t. “yuragimni armon yolmadi” [98] misrasida adabiy tildagi yamlamoq so‘zining ijodkor shevasiga xos vaarianti qo‘llangan. bunday misollar faxriyor ijodida ko‘plab topiladi. zero, ifoda ta’sirchan chiqishi har qanday ijodkor o‘z tilini nafaqat adabiy tildagi, balki shevaga oid so‘zlar bilan ham boyitadi. chunki, sof adabiy tilda yozilgan asar sun’iylikka yuz tutib, o‘quvchini zeriktiradi. shuning uchun ham ijodkor o‘z badiiy tilini shevaga xos so‘zlar, shoirona topilmalar yordamida boyitiladi. “she’r – shoir ijodining mahsuli. shoir – jamiyatning bir parchasi, uning ijtimoiy, maishiy, madaniy hayot tarzidan ta’sirlanib yashagan inson. bas, shunday ekan, jamiyat hayotidagi u yoki bu darajadagi o‘zgarishlar shoir ijodida u yoki bu shakldagi janr va ifoda yo‘sinlarini paydo qiladi.”5 darhaqiqat, shoir o‘zi yashab turgan makon va zamondan ilhom oladi, o‘z davridagi ijtimoiy muammolarni ko‘tarib chiqadi va bu, albatta, ijodkorning badiiy tiliga ham o‘z ta’sirini ko‘rsatadi. faxriyor ijodida ham bu holat o‘z ifodasini topgan. she’rlarda “ucell bilan beelinening arqog‘i bo‘sh to‘lqinlaridan” yoki “wifi yoki …

5 / 17

nlana olmoq, kelinding, izlam, sezim, mungrarim, qolmasingga kabi so‘zlar she’rda o‘z ifodasini topdi. xulosa o‘rnida aytish mumkinki, faxriyor ijodida sof turkiy so‘zlar bilan bir qatorda tilimizga o‘zga tillardan hozirgi kunda kirib kelayotgan zamonaviy so‘zlar uyg‘un holda qo‘llanilishi ijodkor mahoratini namoyon etadi. image6.png image7.png image8.png image9.png image2.png image3.png image4.png image5.png /docprops/thumbnail.jpeg

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "filologiya va tillarni o’qitish: o’zbek tiliniyo’nalishi404-guruh"

prezentatsiya powerpoint namangan davlat universiteti filologiya va tillarni o’qitish:o’zbek tili yo’nalishi 404-guruh talabasi nazarova masturaxonning adabiyot nazariyasi fanidan tayyorlagan mustaqil ishi faxriyor ijodida o’ziga xoslik adabiyot – so‘z orqali badiiy tasvirlash san’ati ekan, badiiy til dastavval, obrazlilik xususiyati bilan namoyon bo‘ladi, ya’ni hayotning jonli manzarasini yaratadi va ko‘rsatadi. “adabiy asarni yaxlit, jonli qiluvchi asosiy kuch – badiiy tildir. u shuning uchun ham badiiy asarning hamma hujayralarida yashaydi, shu hujayralarning tirikligini ta’minlaydi”.1 shunday ekan har bir ijodkor, ayniqsa, shoir so‘z tanlashda juda ehtiyotkor bo‘lishi kerak. chunki, so‘z ma’no nozikliklariga ega bo‘lib, shoir ifodalamoqchi bo‘lgan mazmundan ayricha bir ma’no bildirishi...

Этот файл содержит 17 стр. в формате PPTX (890,3 КБ). Чтобы скачать "filologiya va tillarni o’qitish: o’zbek tiliniyo’nalishi404-guruh", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: filologiya va tillarni o’qitish… PPTX 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram