kemiruvchilar turkumi - rodentia

PPTX 29 pages 15.9 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 15.9 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

slayd 1 mavzu: kemiruvchilar turkumi, asosiy turlari va ahamiyati. reja: kemiruvchilar turkumiga umumiy tavsif. kemiruvchilarning asosiy turlari va ahamiyati. zararkunanda kemiruvchilarga qarshi kurashish chora-tadbirlari. kemiruvhilar turkumi – rodentia kemiruvchilar hozirgi sutemizuvchilar ichida eng ko’p turli bo;lib, 2000ga yaqin turi bor. pastki va ustki jag’larining har qaysi yarmida faqat bittadan kurak tishi bo’ladi. keskich tishi yo’q, diastema bor. oziq tishlarining yuzasida emal bo’rtmachalar yoki egatchalar bo’ladi. tishlarining ildizi yo’q va ular umr bo’yi o’sib turadi. o’simliklarning qattiq qismlari bilan oziqlanganligi tufayli ichak nayi ancha uzun. ko’richagi yaxshi rivojlangan. yer sharining hamma joyida har xil landshaftlarda tarqalgan. tanasi g’o’lasimon, uzunligi 5-130 smgacha. ko’pchilik kemiruvchilarning oyog’ida yer kavlashga moslashgan tirnoqlari bor. boshi uzunchoq, tepasi yassi. ko’zi turtib chiqqan, ba’zilarida esa rivojlanmagan (mas, ko’rsichqonda). labida qilsimon mo’ylovlari bor. qoziq tishlari ko’rinib turadi. kemiruvchilar keng tarqalgan, xilma-xil, serpusht hayvonlar. ko’pchilik turlari bir yilda bir neha marta bolalaydi. shuning uchun ayrim yillari ularning soni juda tez …

2 / 29

l-yo’l, yerda va daraxtda yashaydi. yumronqoziqlar tanasi 14-40sm, dumi 4-25sm. rangi oqish,qum rangda. asosan yerda yashaydi. 20dan ortiq turi bor. shundan sariq yumronqoziq qozog’iston va o’rta osiyo cho’llarida tarqalgan. hamma yumronqoziqlar kunduzi faol, qishda uyquga ketadi. sariq yumronqoziq 4 oy davomida uyqusiz bo’ladi. aksariyat turlari g’allachilik xo’jaligiga zarar keltiradi, xavfli kasalliklar tarqatadi. o’simliklarning yer usti, yer osti qismlari bilan oziqlanadi, urug’larini yig’adi. yiliga 1marta urchiydi, 5-8 ta bola tug’adi. yrik turlari terisi uchun ovlanadi. sariq yumronqoziq ( citellus fulvus ) sug’urlar (marmota) tanasining uzunligi 60sm, dumi 20sm, og’irligi 2,5-9kg,15 turi bor. bo’yni kalta, ko’zi katta, quloq suprasi kichik. junlari qalin va uzun. yevrosiya va shimoliy amerikada tarqalgan. o’zbekistonda uzun dumli (qizil) sug’ur, ko’k sug’ur uchraydi. qishda uyquga ketadi. har xil o’tlar, ba’zan chuvalchanglar va mollyuska,hasharotlar bilan oziqlanadi. yog’i va mo’ynasi uchun ovlanadi. oila bo’lib hayot kechiradi. ko’k sug’ur “tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi” ro’yhatiga va o’zbekiston respublikasi “qizil kitobi’ ga …

3 / 29

i, bargi, o’t va ildizlar bilan oziqlanadi. g’or va kovaklarda, tog’ etaklarida, cho’llarda yashaydi. o’rta yer dengizi, afrika, osiyoda tarqalgan. tipik vakili jayra (hystrix leucura) hisoblanadi. jayra ba’zi joylarda poliz ekinlariga jiddiy zarar yetkazadi. qo’shoyoqlar (dipodidae) oilasi afrika va osiyoning dasht va cho’llarida tarqalgan. oldingi oyoqlariga nisbatan keyingi oyoqlari uzun va kuchli bo’lishi bilan xarakterlanadi. ko’rsichqonlar (spalacidae) oilasi vakillarining gavdasi qayroqsimon, quloq suprasi yo’q, ko’zlari teri ostiga yashiringan, mo’ynalari kalta va baxmaldek tekis, boshi nisbatan keng bo’ladi. krotlar yerni oldingi oyoqlari bilan qazisa, ko’rsichqonlar yuqori jag’idagi kurak tishlari bilan kovlaydi va tuproqni boshi bilan chiqaradi. o’simlik ildizi bilan oziqlanadi. kavkaz va rossiyaning yevropa qismidagi dashtlarda tarqalgan. jayra(hystrix leucura) va qo’shoyoq(dipodidae) ko’rsichqon (splacidae) sichqonlar (muridae) oilasiga uy sichqoni (mus musculus), o’rmon sichqoni (apodemus sylvaticus), kulrang kalamush (rattus norvegicus), odatdagi dala sichqoni (microtus arvalis), ondatra (ondatra zibethica)lar kiradi. sichqonlar(mus) ning gavdasining uzunligi 12smgacha, dumi gavdasining uzunligiga teng. yer yuzining deyarli barcha joylarida …

4 / 29

umi uzun va tangachalar bilan qoplangan. kalta oyog’ida siyrak juni bor. qulog’i katta, juni siyrak,60 turi ma’lum. yer yuzida keng tarqalgan.o’zbekistonda ombor,ya’ni kulrang kalamush, turkmanistonda qora kalamush tarqalgan. ombor kalamushining bo’yi 25sm, dumi kaltaroq, kam jun, ko’pincha tangachalar bilan qoplangan. malla yoki jigarrang aralash ammo qorni ancha oq.urg’ochisi yilda 3 marta 1-15tadan bolalaydi. ko’pincha yong’oqzorlarda daraxt ildizlari ostida, turli kovaklarda yashaydi. bir yilda 4-5 marta 2-13 tadan bolalaydi. har xil o’simlik va mayda jonivorlar bilan oziqlanadi. tog’da mevalarga zarar yetkazadi. kalamushlar o’lat kabi yuqumli kasalliklarni tarqatadi. qora kalamush gavdasining uzunligi 13-19sm,dumi 13,5-23sm, vatani – hindiston. o’rta osiyodan faqat turkmanistonda uchraydi. yilda 3-5 martadan 4-13 tagacha bolalaydi. kalamush ( rattus ) ondatra(ondatra zibethica) mo’ynasi uchun shimoliy amerikadan iqlimlashtirilgan. dengiz cho’chqalari(caviidae) janubiy amerikada tarqalgan bo’lib, kemiruvchilar ichida eng yiriklari shulardir, bo’yi itdek keladigan suv cho’chqalaridan kapibara (hystrochoerus capibara) gavdasinig uzunligi 1,5m, massasi 50-60 kg keladi. ular suvda yaxshi suzadi va sho’ng’iydi va …

5 / 29

i, sanitariya epidemiologik xavfsizligini tartibga solish va byudjetdagi qo’shimcha xarajatlarni bartaraf etishni ta’minlaydi. kalamushlarning zarari juda ta’sirli bo’lib, quyidagi muammolarni chiqarishi mumkin: 1.infeksiyalarning tarqalishi. tifus, o’lat, quturish, tulyaremiya, toksoplazmoz, leptospiroz, listerioz kabi o’ta xavfli va yuqumli bo’lgan bakteriologik kasalliklar kemiruvchilarning hayot faoliyati, tupurgan tupuklari orqali tarqalishi mumkin; 2. iqtisodiy zarar. uylarda va tijorat binolarida kalamushlarni yo’q qilish oziq-ovqat mahsulotlariga zarar yetkazish, binolarni tuzatish, elektr kabellari bilan bog’liq muntazam moliyaviy yo’qotishlarni bartaraf etadi, bu esa uzilishlar, yong’inlar va maishiy texnika yetishmasligi kabi muammolar bo’lmasligigabyordam beradi; 3. yashash noqulayligi. kecha-yu kunduz davomida kemiruvchi kalamushlar tomonidan chiqariladigan najas, yoqimsiz hid va tovushlar hayot uchun noqulay sharoit yaratadi. ko’pchilikka xos bo’lgan umumiy nazoratsiz qo’rquv va fobiya psixozning rivojlanishiga olib keladi. kalamushlar bilan kurashish usullari. kalamushlar ko’pincha odamlarga yaqin joyda yashaydi. ular 70dan ortiq turli xavfli infeksiyalilarning tashuvchisi hisoblanadi. ba’zi hollarda kemiruvchilar yuqori tezlikda ko’payishini hisobga olsak, uyda kalamushlarga qarshi kurash dolzarb masala bo’lib borayotgani …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kemiruvchilar turkumi - rodentia"

slayd 1 mavzu: kemiruvchilar turkumi, asosiy turlari va ahamiyati. reja: kemiruvchilar turkumiga umumiy tavsif. kemiruvchilarning asosiy turlari va ahamiyati. zararkunanda kemiruvchilarga qarshi kurashish chora-tadbirlari. kemiruvhilar turkumi – rodentia kemiruvchilar hozirgi sutemizuvchilar ichida eng ko’p turli bo;lib, 2000ga yaqin turi bor. pastki va ustki jag’larining har qaysi yarmida faqat bittadan kurak tishi bo’ladi. keskich tishi yo’q, diastema bor. oziq tishlarining yuzasida emal bo’rtmachalar yoki egatchalar bo’ladi. tishlarining ildizi yo’q va ular umr bo’yi o’sib turadi. o’simliklarning qattiq qismlari bilan oziqlanganligi tufayli ichak nayi ancha uzun. ko’richagi yaxshi rivojlangan. yer sharining hamma joyida har xil landshaftlarda tarqalgan. tanasi g’o’lasimon, uzunligi 5-13...

This file contains 29 pages in PPTX format (15.9 MB). To download "kemiruvchilar turkumi - rodentia", click the Telegram button on the left.

Tags: kemiruvchilar turkumi - rodentia PPTX 29 pages Free download Telegram