bank ishida matematik kriptografiyaning

DOC 74.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1352370686_32887.doc банк ишида математик криптографиянинг www.arxiv.uz reja: 1. axborotlarga nisbatan mavjud xavfsizliklarning asosiy tushunchalari. 2. bank avtomatlashtirilgan axborot tizimlariga nisbatan xavflar. bugungi jamiyat taraqqiyoti insoniyat tafakkurining mahsuli bo`lgan rivojlangan ilm-fan yutuqlariga asoslangan texnika va texnologiyalar bilan bir qatorda, keng ma`noda, axborotlarning muhim ahamiyatga egaligi bilan ham belgilanadi. inson tafakkurining rivoji manbai esa ma`lumotlar (axborotlar) majmuidan iboratdir. shak-shubhasiz, o`z vaqtida olingan to`la va ishonchlp ma`lumot, shu ma`lumot bilan bog`liq bo`lgan holatdan kelib chiqadigan amaliy faoliyatlarni muvofiqlashtirishda muhim ahamiyat kasb etadi. faoliyat maqsadlarining turlicha bo`lishi tabiiy ravishda axborotlardan turli maqsadlarda foydalanish asoslariga sabab bo`ladi. shuning uchun bugungi – axborotlarni saqlash va uzatish sistemalari bir tomondan takomillashib murakkablashgan va ikkinchi tomondan axborotlardan foydalanuvchilar uchun keng qulayliklar vujudga kelgan davrda - axborotlarni maqsadli boshqarishning qator muhim masalalari kelib chiqadi. bunday masalalar qatoriga: katta hajmdagi axborotlarni tez va sifatli uzatshsh hamda qabul qilish, axborotlarni ishonchliligini ta`minlash, axborotlar tizimida axborotlarni begona shaxslardan muhofazalash (keng ma`noda) va …

giga shubha yo`qdir. axborotlarning muhofazasi masalalari insoniyat jamiyatining qadimdan muhim masalasi bo`lib kelgan. aytish mumkinki, axborotlarni muhofazalash uslublari jamiyatda dastlabki paydo bo`lgan muomala tili va yozuvi bilan uzviy bog`liq va tengdoshdir. haqiqatdan ham, qadimda yozuv muomala uslubidan faqat ma`lum yuqori tabaqadagi jamiyat a`zolarigina foydalanganlar. qadimiy misr va hindistonning ilohiy kitoblari bunga misol bo`la oladi. eramizdan avval beshinchi asrda yashab o`tgan grek olimi gerodotning habar berishicha, qadimiy misrda shifrlangan axborotlar rolini, jretslar, ya`ni yuqori tabaqadagi yetuk fikrli kishilar tomonidan yaratilgan muomala tili bajargan. bunda uchta alfavitga asoslanilgan: yozuv, ilohiy va mahfiy. yozuv alfaviti oddiy o`zaro muomalada ko`llanilgan, ilohiy alfavit dinny muomala matnlarini ifodalashda qo`llanilgan, mahfiy alfavit esa ma`lumotlarni asl ma`nosini begonalardan muhofaza qilishda va astrologlar tomonidan qo`llanilgan. turli yozuv alfavitlarning vujudga kelishi va rivojlanishi na-tijasida kriptografiya mustaqil yo`nalishda rivojlana bordi. axborotlarga nisbatan mavjud xavfsizliklarning asosiy tushunchalari mamlakatimiz milliy iqtisodining hech bir tarmog`i samarali va mo`tadil tashkil qilingan axborot infratuzilmasisiz faoliyat ko`rsatishi …

erlar tarmog`i orqali tezlik bilan shakllanib bormoqda. axborotlar dunyosiga sayohat qilishda davlat chegaralari degan tushuncha yo`qolib bormoqda. jahon kompyuter tarmog`i davlat boshqaruvini tubdan o`zgartirmoqda, ya`ni davlat axborotlarning tarqalishi mexanizmini boshqara olmay qoladi. shuning uchun ham mavjud axborotlarga noqonuniy kirish, ulardan foydalanish va yo`qotish kabi muammolar dolzarb bo`lib qoldi. bularning biri shaxs, jamiyat va davlatning axborot xavfsizligi darajasining pasayishiga olib kelmoqda. davlatning axborot xavfsizligini ta`minlash muammosi milliy xavfsizlikni ta`minlashning asosiy va ajralmas qismi bo`lib. axborot himoyasi esa davlatning birlamchi prioritet masalalariga aylanmoqda. hozirgi kunda xavfsizlikni bir qancha yo`nalishlarini qayd etish mumkin. predmetning asosiy tushunchalari va maqsadi axborotning muhimlik darajasi qadim zamonlardan ma`lum. shuning uchun ham qadimda axborotni himoyalash uchun turli xil usullar qo`llanilgan. ulardan biri - sirli yozuvdir. undagi xabarni xabar yuborilgan manzil egasidan boshqa shaxs o`qiy olmagan. asrlar davomida bu san`at - sirli yozuv jamiyatning yuqori tabaqalari, davlatning elchixona rezidentlari va razvedka missiyalaridan tashqariga chiqmagan. faqat bir necha o`n yil …

анлаш сақлаш учун ахборотларни тизимлаштириш, тартибга ахборотдан солиш ва ўгириш фойдаланиш ахборотларни олинган фойдалилигини ва ҳисобот ахборот аниқлиги бўйича маълумотлари баҳолаш ахборотларни эски бирламчи янгилаб ахборотларни ахборот туриш йўқотиш axborotlar hayotiy davrining har bir bosqichida ularning himoyalanganlik darajasi turlicha baholanadi. maxfiy va qimmatbaho axborotlarga ruxsatsiz kirishdan himoyalash eng muhim vazifalardan biri sanaladi. kompyuter egalari va foydalanuvchilarning mulkiy himoyalash - bu ishlab chiqarilayotgan axborotlarni jiddiy iqtisodiy va boshqa moddiy hamda nomoddiy zararlar keltirishi mumkin bo`lgan turli kirishlar va o`g`irlashlardanhimoyalashdir. axborot xavfsizligi deb ma`lumotlarni yo`qotish va o`zgartirishga yo`naltirilgan tabiiy yoki sun`iy xossali tasodifiy va qasddan ta`sirlardan har qanday tashuvchilarda axborotning himoyalanganligiga aytiladi. ilgarigi xavf faqatgina konfidensial (maxfiy) xabarlar va hujjatlarni o`g`irlash yoki nusxa olishdan iborat bo`lsa, hozirgi paytdagi xavf esa kompyuter ma`lumotlari to`plami, elektron ma`lumotlar, elektron massivlardan ularning egasidan ruxsat so`ramasdan foydalanishdir. bulardan tashqari, bu harakatlardan moddiy foyda olishga intilish ham rivojlanadi. axborotning himoyasi deb boshqarish va ishlab chiqarish faoliyatining axborot xavfsizligini …

hi qonuniy xujjatlarga muvofiq cheklab qo`yilib, xujjatlashtirilganligi kafolati. bu bandning buzilishi o`g`irlik yoki axborotni oshkor qilish, deyiladi; konfidensiallik - ishonchliligini, tarqatilishi mumkin emasligi, maxfiyligi kafolati; yaxlitlik - axborot boshlang`ich ko`rinishida ekanligi, ya`ni uni saqlash va uzatishda ruxsat etilmagan o`zgarishlar qilinmaganligi kafolati; bu bandning buzilishi axborotni soxtalashtirish deyiladi; autentifikatsiya - axborot zaxirasi egasi deb e`lon qilingan shaxs haqiqatan ham axborotning egasi ekanligiga beriladigan kafolat; bu bandning buzilishi xabar muallifini soxtalashtirish deyiladi; appelyatsiya qilishlik - yetarlicha murakkab kategoriya, lekin elektron biznesda kent qo`llaniladi. kerak bo`lganda xabarning muallifi kimligini isbotlash mumkinligi kafolati. yuqoridagidek, axborot tizimiga nisbatan quyidagicha tasnifni keltirish mumkin: ishonchlilik - tizim me`yoriy va g`ayri tabiiy hollarda rejalashtirilganidek o`zini tutishlik kafolati; aniqlilik - hamma buyruqlarni aniq va to`liq bajarish kafolati; tizimga kirishni nazorat qilish - turli shaxs guruhlari axborot manbalariga har xil kirishga egaligi va bunday kirishga cheklanishlar doim bajarilishlik kafolati; nazorat qilinishi - istalgan paytda dastur majmuasining hohlagan qismini to`liq tekshirish …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "bank ishida matematik kriptografiyaning"

1352370686_32887.doc банк ишида математик криптографиянинг www.arxiv.uz reja: 1. axborotlarga nisbatan mavjud xavfsizliklarning asosiy tushunchalari. 2. bank avtomatlashtirilgan axborot tizimlariga nisbatan xavflar. bugungi jamiyat taraqqiyoti insoniyat tafakkurining mahsuli bo`lgan rivojlangan ilm-fan yutuqlariga asoslangan texnika va texnologiyalar bilan bir qatorda, keng ma`noda, axborotlarning muhim ahamiyatga egaligi bilan ham belgilanadi. inson tafakkurining rivoji manbai esa ma`lumotlar (axborotlar) majmuidan iboratdir. shak-shubhasiz, o`z vaqtida olingan to`la va ishonchlp ma`lumot, shu ma`lumot bilan bog`liq bo`lgan holatdan kelib chiqadigan amaliy faoliyatlarni muvofiqlashtirishda muhim ahamiyat kasb etadi. faoliyat maqsadlarining turlicha bo`lishi tabiiy ravishda axborotlardan t...

DOC format, 74.0 KB. To download "bank ishida matematik kriptografiyaning", click the Telegram button on the left.

Tags: bank ishida matematik kriptogra… DOC Free download Telegram