fe’lso‘zturkumisifatida.

PPTX 39 pages 4.1 MB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.1 MB

File type PPTX

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

prezentatsiya powerpoint mavzu: fe’l so‘z turkumi sifatida. 1. fe’lning ta’rifi. 2.o‘timli va o‘timsiz fe’llar. 3. bo‘lishli va bo‘lishsiz fe’llar. 4. nisbat kategoriyasi haqida ma’lumot. 5. fe’lnisbatlari: aniq, o‘zlik, majhul, birgalik, orttirma nisbat. reja 1.qaysi javobda belgilash olmoshi berilgan? a) butun b) hech yoqdan c) allaqachon d) har yerda 2. qaysi olmosh kishilik olmoshlari o‘rnida qo’llanib, ko'pincha shaxsni, ba’zan predmetni ko'rsatadi? a) belgilash b) bo'lishsizlik c) gumon d) o'zlik 3. olmoshlar asosida yasalgan sifatlar berilgan javobni aniqlang. a) o‘shanday, shunaqa b) har xil, shunchaki c) o‘zboshimcha, o'zbilarmon d) manmanlik, o‘zboshimcha 4. olmoshlarning qaysi turi affikisatsion usulda yasalishi mumkin? belgilash b) gumon c) so’roq d) kishilik 5. qaysi olmoshlar yakka shaxsga ishora qilib hurmat ma’nosini ham bildiradi? a) biz, ular b) sizlar, bizlar c) ular, sizlar d) siz, ular 6. qaysi gapda o’zlik olmoshi predmetni ko’rsatish uchun qo’llangan? a) o‘zlik olmoshi predmetni ko‘rsatish uchun ishlatilmaydi. b) rostini aytsam o’zim ham unchalik yomon …

2 / 39

am o’zim ham unchalik yomon bola, emasman. c) olma o’zi pishib, o’zi to‘kildi. d) biz o’z tuprog'imizni ko‘z qorachig’iday asraymiz. nima qilmoq?, nima bo‘lmoq? so‘roqlariga javob bo‘lib, shaxs yoki narsalarning harakat, holatini ifodalagan so‘z turkumi fe’l deyiladi. masalan: mehnat insonda ijodiy kuch uyg‘otadi (tafakkur jurnali). fe’llar nimani atab kelishiga ko‘ra harakat fe’llari va holat fe’llariga bo‘linadi. shaxslarning ichki kechinmalari va narsa- larning bir holatdan ikkinchi holatga o‘tish jarayonini ifodalovchi fe’llar esa holat fe’llari sanaladi. shaxs va narsalarning jismoniy faoliyati natijasida ro‘y bergan harakatni bildiruvchi fe’llar harakat fe’llari hisoblanadi. qizardi, ulg‘aydi, chopdi, gapirdi, kuylamoq, qichqirdi, to‘xtadi, qotmoq, yugurdi, qimirladi, o'smoq, ikkilanmoq. berilgan fe’llarni harakat yoki holatni bildirishiga ko‘ra ikki guruhga: harakat fe’llariga va holat fe’llariga ajrating. berilgan fe’llarni harakat yoki holatni bildirishiga ko‘ra ikki guruhga: harakat fe’llariga va holat fe’llariga ajrating. qizardi, ulg‘aydi, chopdi, gapirdi, kuylamoq, qichqirdi, to‘xtadi, qotmoq, yugurdi, qimirladi, o'smoq, ikkilanmoq. harakat fe'llari: holat fe'llari: chopdi qizardi kuylamoq ulg'aydi …

3 / 39

ashmoq o‘timli fe’llar ishtirokida gaplar: kiymoq: men yang kiydim. so‘roqlamoq: u do‘stini so‘roqladi. so‘ramoq: o‘qni so‘radi. so‘rattirmoq: men uni kitobni so‘rattirdim. quvontirmoq: yaxshi xabar meni quvontirdi. joylashtirmoq: u mebellarni xonaga joylashtirdi. o‘timsiz fe’llar ishtirokida gaplar: almashmoq: ular joylarini almashishdi. jiringlamoq: telefon jiringladi. o‘xshamoq: qiz onasiga o‘xshaydi. jilmaymoq: bola jilmaydi. yuzlanmoq: u menga yuzlandi. kiyinmoq: u tezda kiyinib chiqdi. quvonmoq: u imtihondan o‘tganiga quvondi. joylashmoq: uy shahar markazida joylashgan. bajaruvchining harakat va holat jarayonida qay darajada ishtirok etishini bildiruvchi fe’l shakllari nisbat shakllari sanaladi. masalan, supurdi fe’lida supurish harakatini bajaruvchi shaxs aniq, supurildi fe’lida noaniq, supurishdi fe’lida birdan ortiq, supurtirdi fe’lida esa harakat boshqa shaxs vositasida bajarilgani ifodalangan. matnni o‘qing. maqsadga yetish uchun harakat qilish kerak ekanligiga e’tibor bering. keksa bir qayiqchi qayig‘idagi eshkaklarning biriga “ishon”, ikkinchisiga “harakat qil” deb yozib qo‘ygan ekan. buning ma’nosini so‘raganlarga u shunday deb javob berarkan: – daryodan suzib o‘tish uchun har ikki eshkakka ehtiyoj bor. …

4 / 39

siga -(i)n, -(i)l qo‘shimchalarining qo‘shilishi bilan hosil bo‘ladi. unli bilan tugagan fe’l asosiga o‘zlik nisbatining -n yoki -l undosh bilan tugagan fe’l asosiga esa -in yoki -il qo‘shimchalari qo‘shiladi. bajaruvchisi noma’lum bo‘lgan harakat yoki holatni ifodalovchi fe’l shakli majhul nisbat deyiladi. majhul nisbat shakli unli bilan tugagan fe’l asosiga -n, -l; undosh bilan tugagan fe’l asosiga esa -in, -il qo‘shimchalarini qo‘shish bilan hosil qilinadi. o‘zlik va majhul nisbat shakllari aynan bir xil, lekin ular harakat yoki holatning bajaruvchisi nuqtayi nazaridan farq qiladi. o‘zlik nisbatida harakat-holat bajaruvchining o‘zi ustida amalga oshadi, majhul nisbatda esa bajaruvchi noma’lum bo‘ladi. solishtiring: tarandi — taraldi, kiyindi —kiyildi. bajaruvchining ta’siri bilan boshqa shaxs yoki narsa tomonidan bajarilgan harakat yoki holatni bildiruvchi fe’l shakllari orttirma nisbat shakli deyiladi. orttirma nisbat shakllari -t, -dir (-tir), -giz(-kiz), -qiz, (-g‘iz), -gaz (-kaz, -qaz), -ir, -ar, -iz kabi qo‘shimchalar yordamida yasaladi. birdan ortiq bajaruvchi tomonidan birgalikda bajarilgan harakat yoki holatni ifodalaydigan …

5 / 39

uvchi shakllar shaxs-son shakllari sanaladi. gap kesimi tarkibida edi, emish, ekan kabi to‘liqsiz feʼllar ham ishlatiladi. ular turli maʼnolar uchun xizmat qiladi. salima o‘shanda biroz xafa edi. (o‘tgan zamon maʼnosi) o‘shanda bizga yolg‘on gapirishgan ekan. (keyinroq xabardor bo‘lish maʼnosi) benzinning narxi oshar emish. ertaga natijalar eʼlon qilinar ekan. (birovdan eshitganlik maʼnosi) edi, emish, ekan to‘liqsiz feʼllarini -di, -mish, -kan shaklida ham qo‘llaymiz. masalan: ko‘rardi, ko‘rarmish, ko‘rarkan. -a/-y, -(i)b bilan tugagan fe’llardan keyin kelib, oʼzining mustaqil maʼnolarini yoʼqotgan feʼllar ko‘makchi feʼllar hisoblanadi: ayta olmoq, ko‘rib qolmoq. ular asosiy feʼldan anglashilgan harakat-holatga turli (boshlanish, davomiylik, tugallanish, to‘satdan yuz berish, imkoniyat, tez va oson bajarish, birov uchun bajarish…) yordamchi maʼnolarni qo‘shadi. yetakchi va ko‘makchi fe’llar birikuvidan hosil bo‘lgan birlik bitta so‘z sanaladi. masalan, aytib yubormoq so‘zi. bunda yubormoq koʼmakchi feʼli aytmoq harakatining kutilmaganda roʼy berganini ifodalashga xizmat qilmoqda. boshlamoq, olmoq, bermoq, yubormoq, turmoq, chiqmoq, ko‘rmoq kabi qator feʼllar ko‘makchi feʼl bo‘lib kela oladi. …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fe’lso‘zturkumisifatida."

prezentatsiya powerpoint mavzu: fe’l so‘z turkumi sifatida. 1. fe’lning ta’rifi. 2.o‘timli va o‘timsiz fe’llar. 3. bo‘lishli va bo‘lishsiz fe’llar. 4. nisbat kategoriyasi haqida ma’lumot. 5. fe’lnisbatlari: aniq, o‘zlik, majhul, birgalik, orttirma nisbat. reja 1.qaysi javobda belgilash olmoshi berilgan? a) butun b) hech yoqdan c) allaqachon d) har yerda 2. qaysi olmosh kishilik olmoshlari o‘rnida qo’llanib, ko'pincha shaxsni, ba’zan predmetni ko'rsatadi? a) belgilash b) bo'lishsizlik c) gumon d) o'zlik 3. olmoshlar asosida yasalgan sifatlar berilgan javobni aniqlang. a) o‘shanday, shunaqa b) har xil, shunchaki c) o‘zboshimcha, o'zbilarmon d) manmanlik, o‘zboshimcha 4. olmoshlarning qaysi turi affikisatsion usulda yasalishi mumkin? belgilash b) gumon c) so’roq d) kishilik 5. qaysi olmoshlar...

This file contains 39 pages in PPTX format (4.1 MB). To download "fe’lso‘zturkumisifatida.", click the Telegram button on the left.

Tags: fe’lso‘zturkumisifatida. PPTX 39 pages Free download Telegram