fors tili

DOC 206 pages 3.8 MB Free download

206 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.8 MB

File type DOC

Pages 206

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 206

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi termiz davlat universiteti normurod murodov fors tili آموزش زبان فارسی o‘zbek filologiyasi yo‘nalishi bakalavr bosqichi talabalari uchun qo‘llanma termiz – 2018 normurod murodov fors tili (o‘zbek filologiyasi yo‘nalishi bakalavr bosqichi talabalari uchun qo‘llanma) universitet ilmiy kengashi tomonidan nashrga tavsiya etilgan mas’ul muharrir: filologiya fanlari nomzodi, professor j.omonturdiyev taqrizchilar: filologiya fanlari doktori, professor d.s.qulmamatov, filologiya fanlari doktori, professor a.abdullayev so‘zboshi o‘zbekiston respublikasi o‘z mustaqilligini qo‘lga kiritgach, boy milliy qadriyatlarimizni tiklash, ma’naviy merosimizni o‘rganish dolzarb vazifa ekani davlat hujjatlarida o‘z ifodasini topdi. ma’lumki, ana shu boy manba’larning ma’lum qismi fors tilida bitilgan. fors tili kursining asosiy maqsadi ana shu tilni mukammal egallagan, uni ilmiy izlanishlarda qo‘llay oladigan, mazkur tilda bitilgan tarixiy manbalarni o‘qib tadqiq eta oladigan yetuk mutaxassislarni tayyorlashdan iborat. shuningdek, kursning vazifalari: talabalarda fors tilida so‘zlasha olish, so‘zlarni qo‘shib gap tuzish, amaliy ko‘nikmalari bilan qurollantirish; fors tili fonetikasi, leksikasi, morfologiyasi, sintaksisi bo‘yicha aniq …

2 / 206

hodisalarni kuzatish, tahlil qilish va tushintirib bera olish, fors tili grammatikasining asosiy qoidalarini o‘zlashtirish, talab darajasida lug‘aviy boylikka ega bo‘lish, o‘zbek tiliga o‘zlashgan forscha so‘z va so‘z birikmalarining ma’nosi va tarkibini tushintira olish, o‘zlashtirilgan mavzular doirasida o‘z fikrlarini og‘zaki va yozma bayon eta olish va arab-fors yozuvida yoza olish, o‘qilgan matnlarni fors tilida mustaqil ravishda bayon qilib bera olish, shuningdek, turli mavzularda erkin savol-javob qila olish ko‘nikmalarini shakllantiradi. talabalar eski o‘zbek yozuvi, o‘zbek mumtoz adabiyoti, g‘azal tahlili, o‘zbek adabiy tili tarixi, o‘zbek tilining tarixiy grammatikasini o‘rganish jarayonida forscha atama va iboralarga duch keladilar. shunday kezlarda fors tilidan olingan bilim va ko‘nikmalar katta va samarali yordam berishi shubhasizdir. qo‘llanmani yaratishda ta’limning interaktiv metodlari nazarda tutilib, fors tilidagi audio-video yozuvlar, turli ko‘rgazmali qurollar, fors tilini o‘rgatishga mo‘ljallangan elektron darslik va teledasturlar, bundan tashqari, e. l. gladkovaning „uchebnik persidskogo yazika“, i.k. ovchinnkovaning “uchebnik persidskogo yazika”,a. quronbekov, m. abdusamatov, l. xalilovlarning “fors tili” darsliklaridan …

3 / 206

ir. eronda keyingi yillarda avesto, qadimgi va o‘rta davr fors tillarini o‘rganishga katta e’tibor bermoqdalar. bu tillar leksikasi va morfologiyasi asosida ko‘pgina qo‘llanmalar tayyorlangan. tillarning ilmiy jihatdan turlarga ajratish uchun uning tarixini hamda tilning o‘zini chuqur o‘rganish zarur. fors tili jahonning eng qadimgi yozuvga ega bo‘lgan tillaridan biridir. bu tilda juda boy va rang-barang adabiyotlar yaratilgan. fors tili uzoq asrlar davomida afg‘oniston, markaziy osiyo, hindiston, ozarbayjonda ham qisman adabiy va davlat tili sifatida qo‘llanib kelgan. fors tili o‘zining uzoq davrli tarixi davomida uch taraqqiyot bosqichini o‘tagan. bular fors tilining qadimgi, o‘rta va yangi davr taraqqiyot bosqichlaridir. fors tilining qadimgi davr taraqqiyoti bosqichi eramizgacha bo‘lgan vi–iii asrlarni o‘z ichiga olib, ahamoniylar davlatining davlat tili bo‘lgan. bu davrdagi fors tilining yozma yodgorliklari juda kam saqlanib qolgan bo‘lib, ular hozirgacha ahamoniy podshohlarining saroylari peshtoqlariga, qabr toshlariga o‘yib yozilgan yozuvlar shaklida yetib kelgan, xolos. bu yozuvlarda podshohlarning taxtga o‘tirishi, ularning qilgan ishlari hamda o‘sha …

4 / 206

n taqqoslash orqaligina mumkin bo‘ldi. avesto tili qadimgi fors tilidan qadimiyroq. avestoning qadimgi qismi gatning tili, tovush tarkibi va grammatik formalari bilan qadimgi hind tiliga yaqin bo‘lib, ularni bir vaqtda bir til bo‘lgan deb qarash ham mumkin. qadimgi fors va avesto tillarida jins (rod)ning grammatik kategoriyalari (m, j, sr), 3 ta son (birlik, ikkilik, ko‘plik) va kelishiklar (qadimgi fors tilida 7 ta, avestoda – 8 ta) bo‘lgan. fors tilining o‘rta davr taraqqiyoti bosqichi eramizning iii–vi1 asrlarini o‘z ichiga oladi. bu davrda o‘rta fors tili eronning sharqiy qismi forsda rivojlangan edi. bu davrdagi fors tilining yodgorliklari juda ko‘p va turli-tumandir. bular sosoniylar hukmdorlarining turli diniy mazmundagi yozuvlari, "avesto"ning tarjimasi, tanga, muhr va har xil metall buyumlarga o‘yilgan yozuvlardir. o‘rta davr fors tili sosoniylar davlati va zoroastrizmning rasmiy tili bo‘lib xizmat qilgan. bu davrdagi fors tilining yozuvi oromiy yozuviga asoslangan bo‘lib, ideogrammalar yordamida, ya’ni oromiy til so‘zlari bilan, o‘rta davr fors so‘zlari …

5 / 206

il paydo bo‘lib, tojik va forslarning umumiy tili bo‘ldi. hozirgi fors va tojik tillari dastlab bir til bo‘lib keyinchalik rivojlanish jarayonida ikki tilga bo‘linib ketgan. yangi fors tili fors-tojik xalqlarining o‘z mustaqil davlatlarini barpo qilish va o‘z ona tillarida adabiyot yaratish uchun arab xalifaligiga qarshi olib borgan kurashlari natijasida somoniylar davrida (ix–x asr) vujudga keldi. fors tilining yangi davr taraqqiyoti bosqichida juda ko‘p boy yozma asarlar yaratildi. bular, asosan, fors adabiyotining yirik vakillari tomonidan yaratilgan adabiy-badiiy asarlar va mashhur tarixshunoslar tomonidan yozilgan tarixiy-ilmiy yodgorliklardan iborat. masalan, buxoroda rudakiy (x asr), xurosonda firdavsiy (x–xi asr), nishopurda umar hayyom (xi–xii), sa’diy (xii–xiii) va hofiz (xiv) sherozda, jomiy (xv) hirotda ijod qilganlar. fors tilida buyuk olim abu ali ibn sino, buyuk tarixchilar gardiziy, bayhaqiy, rashiddinlar ijod qilishgan. bu davrda turli markazlarda bu tilda yozilgan badiiy va ilmiy asarlar til nuqtai nazaridan bir-biriga qiyos qilsak, ba’zi bir leksik xususiyatlarini nazarda olmaganda, bu yodgorliklar tilining …

Want to read more?

Download all 206 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fors tili"

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi termiz davlat universiteti normurod murodov fors tili آموزش زبان فارسی o‘zbek filologiyasi yo‘nalishi bakalavr bosqichi talabalari uchun qo‘llanma termiz – 2018 normurod murodov fors tili (o‘zbek filologiyasi yo‘nalishi bakalavr bosqichi talabalari uchun qo‘llanma) universitet ilmiy kengashi tomonidan nashrga tavsiya etilgan mas’ul muharrir: filologiya fanlari nomzodi, professor j.omonturdiyev taqrizchilar: filologiya fanlari doktori, professor d.s.qulmamatov, filologiya fanlari doktori, professor a.abdullayev so‘zboshi o‘zbekiston respublikasi o‘z mustaqilligini qo‘lga kiritgach, boy milliy qadriyatlarimizni tiklash, ma’naviy merosimizni o‘rganish dolzarb vazifa ekani davlat hujjatlarida o‘z ifodasini topdi. ma’lumki, ana shu ...

This file contains 206 pages in DOC format (3.8 MB). To download "fors tili", click the Telegram button on the left.

Tags: fors tili DOC 206 pages Free download Telegram