frazeologiya va leksikografiya

DOCX 4 pages 20.6 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 20.6 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

7-ma’ruza. frazeologiya va leksikografiya. reja: 1. frazeologiya haqida ma’lumot. 2. frazeologizm til va nutq birligi sifatida. 3. frazeologik iboralarning ma’no xususiyatlariga ko’ra asososiy belgilari va turlari 4. lug’at tarkibidagi ajralmas birliklar – frazeologik birikmalarning ma’no va tarkib jihatdan tavsiflanishi 5. lug‘aviy birliklar haqida ma’lumot 6. leksikografiya haqida umumiy ma’lumot 7. lug’at turlari 8. bir tilli va ko’p tilli lingvistik lug’atlarning. tayanch so’z va iboralar: frazeologiya, frazeologizm, ibora, lug‘aviy birlik, frazeologik birikma, parafraza, leksikografiya, ensiklopedik , lingvistik, bir tilli, ko’p tilli, umumiy lug’at,mahsus lug’at, filologik lug’at. ikki va undan ortiq so‘zdan tarkib topgan va yaxlit bir ko‘chma ma’no ifodalaydigan, ta’sirchanlikka ega bo‘lgan til birligi ibora (frazeologik birlik) deyiladi: qo‘y og‘zidan cho‘p olmagan (yuvosh), kapalagi uchib ketdi (cho‘chidi), og‘zing qani desa qulog‘ini ko‘rsatadi (lapashang) va h. iboralarning quyidagi xususiyatlari mavjud: 1. iboralar ahamiyati va qo‘llanishi jihatidan, odatda, so‘zga teng keladi. 2.iboralar ko‘chma ma’no ifodalaydi va ta’sirchanlikka,obrazlilikka ega bo‘ladi. 3. iboralar gap tarkibida …

2 / 4

inonim iboralar: tegirmongatushsa butun chiqadi - suvdan quruq chiqadi; antonim iboralar: yerga urmoq -ko‘kka ko‘tarmoq; paronim iboralar: yuragi tars yorilib ketayozdi - sabr-chidami tugamoq = yuragi qoq yorila yozdi - sevinganidan qattiq hayajonlanmoq. tasviriy ifoda (parafraza) narsa-buyumning nomini aniq atamay, uni tasvirlab anglatadigan so‘z birikmasi tasviriy ifoda(yoki parafraza) deyiladi: qushlar - qanotli do‘stlar; fazogirlar - samo lochinlari; makkajo‘xori - dala malikasi; paxta - oq oltin, rassomlar – mo‘yqalam sohiblari. tasviriy ifodalar narsa va hodisalarning ikkinchi nomi hisoblanadi. tasviriy ifodalardagi bitta so‘z har doim o‘z ma’nosida bo‘ladi, shu bilan ular iboralardan farq qiladi. tasviriy ifodalar ham omonimlik, sinonimlik xususiyatlariga ega bo‘lishi mumkin. omonim tasviriy ifodalar: aql gimnastikasi – 1) matematika; 2) shaxmat. qora oltin – 1) neft; 2) ko‘mir. sinonim tasviriy ifodalar: g‘azal mulkining sultoni va o‘zbek tilining asoschisi – alisher navoiy; uyg‘onish fasli va fasllar kelinchagi – bahor. lug‘aviy birliklar haqida ma’lumot lug‘aviy birlik deganda tilning lug‘at boyligiga kiradigan barcha …

3 / 4

sodiqovaning “ruscha-o’zbekcha frazeologik lug’at” (toshkent,1972) misol bo’ladi. leksikografiya—bu so’zlarning lug’at tarkibini o’rganadi. lug’atlar tildagi so’zlarning iboralar, maqol, matallar va turlari, ma’nolarini, nomlarini ma’lum bir tartibga soluvchi va o’z ichiga oluvchi kitobdir. bunday lug’atlar o’tmishda qo’lyazma tarzida bo’lgan. lug’at muhim ijtimoiy vazifani bajaradi. bu quyidagida ko’zga tashlanadi: --ona tilini va boshqa tilni o’rgatishga hizmat qiladi; --ona tili so’zlarini tasvirlash va me’yorlashtirish vazifasini o’taydi; --tillararo munosabatlarni taminlaydi.; --til leksikasini ilmiy tekshiradi va talqin qiladi. lug’at, avvalo, maqsadi va mo’ljaliga ko’ra ikkiga bo’linadi: 1)umumiy lug’at; 2)mahsus lug’at. umumiy lug’at keng o’quvchi ommasiga, mahsus lag’at esa tor doiradagi kishi- alohida soha mutahhassisiga mo’ljallangan bo’ladi. har ikkala lug’at hamo’z o’rnida yana ikkiga bo’linadi: 1) ensiklopedik lug’at; 2) filologik lug’at. umumiy ensiklopedik lug’at va mahsus ensiklopedik lug’at, umumiy filologik lug’’at va mahsus filologik lug’atga bo’lib o’rganish maqsadga muofiq va qulay. umumiy ensiklopedik lug’at. ma’lumki, umumiy ensiklopedik lug’at alfavit tartibida bo’lib, ularda so’z emas, balki shu so’zdan …

4 / 4

hani keng va batfsil sharhlaydi. umumiy filologik lug’at-- barcha soha kishisi, keng foydalanuvchi ommasiga mo’ljallangan izohli, imlo , orfoepik, tarjima lug’at. “o’zbek tilining izohli lug’ati”, “ruscha—o’zbekcha lug’at” ana shunday lug’at sirasiga kiradi. umumiy izohli lug’atda so’zning barchagrammatik, uslubiy, frazeologik birlik tarkibida qatnashish, omonimik, qaysi tildan o’zlashganlik belgisi ko’rsatiladi. imlo lug’ati so’zni amaldagi imlo qoidasiga muofiq ravishda qanday yozish kerakligini o’rgatadi. orfoepik lug’at so’zning to’g’ri adabiy talaffuzi ko’rsatiladi. bunday lug’at birinchi marta kichik hajmda m.sodiqova va u.usmonova tomonidan “o’zbek tilining orfoepik lug’ati” nomi bilan 1977-yil “o’qituvchi” nashriyoti tomonidan bosib chiqildi. mahsus filologik lug’at tor o’quvchi ommasi—tilshunoslik bilan shug’ullanuvchi va boshqa ilmiy tadqiqotchiga mo’ljallangan bo’ladi. o’zek tilining morfem, chastotali, ters, o’zlashma so’z, frazeologizm, sinonim, antonym, omonim, sheva so’zlari, terminologik, etimologik lug’ati shular jumlasidan.

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "frazeologiya va leksikografiya"

7-ma’ruza. frazeologiya va leksikografiya. reja: 1. frazeologiya haqida ma’lumot. 2. frazeologizm til va nutq birligi sifatida. 3. frazeologik iboralarning ma’no xususiyatlariga ko’ra asososiy belgilari va turlari 4. lug’at tarkibidagi ajralmas birliklar – frazeologik birikmalarning ma’no va tarkib jihatdan tavsiflanishi 5. lug‘aviy birliklar haqida ma’lumot 6. leksikografiya haqida umumiy ma’lumot 7. lug’at turlari 8. bir tilli va ko’p tilli lingvistik lug’atlarning. tayanch so’z va iboralar: frazeologiya, frazeologizm, ibora, lug‘aviy birlik, frazeologik birikma, parafraza, leksikografiya, ensiklopedik , lingvistik, bir tilli, ko’p tilli, umumiy lug’at,mahsus lug’at, filologik lug’at. ikki va undan ortiq so‘zdan tarkib topgan va yaxlit bir ko‘chma ma’no ifodalaydigan, ta’sirchanlikka ega...

This file contains 4 pages in DOCX format (20.6 KB). To download "frazeologiya va leksikografiya", click the Telegram button on the left.

Tags: frazeologiya va leksikografiya DOCX 4 pages Free download Telegram