oilaviy xulq-atvor sotsiologiyasi

PDF 9 pages 434.6 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 434.6 KB

File type PDF

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

mavzu№ 3 oilaviy xulq-atvor: sotsializatsiya, nikoh, o‘zini-o‘zi saqlash, reproduktiv salomatlik. reja: 1. oilada shaxslararo munosabatlarni o‘rganishga sotsiologik yondashuv. 2. oiladagi gender munosabatlarining tuzulishi va moxiyati. 3. ajrashuv va qayta nikoh. 4. oilaning vazifalari va strukturasi. oila paydo bo`lganidan to hozirgi davrlarga qadar uning turlari va ijtimoiy- demografik tarkibi muntazam o`zgarib bormoqda. oila turlari va tarkibida sodir bo`lgan o`zgarishlar va ularga ta‘sir etuvchi omillarni jamiyat taraqqiyotinng har bir bosqichlari uchun alohida o`rganish ham oila sotsiologiyasini asosiy yo‗nalishlaridan biri oilaning mohiyati va faoliyatini o‗rganishdir. oila mohiyati uchun faoliyati, ya‘ni u bajarayotgan vazifalar bilan belgilangan. oilaning eng muhim vazifasi - bu farzandlarning tuilishi, ya‘ni jamiyat davomiyligini ta‘minlovchi yangi avlod yaratishdir. oila bugungi shaklida oila a‘zolari bir-birlari bilan umumiy turmush, iqtisodiy- mulkiy, ma‘naviy-mulkiy, psixologik munosabatlar, o‗zaro javobgarlik his- tuyg‘ulari bilan bog‘lanib turadilar. oilada har bir oila a‘zolarining o‗z ijtimoiy o‗rni bordir. oila paydo bo‗lib to tugagunga qadar bir qancha bosqichlarda o‗tadi. ular oilaning tashkil …

2 / 9

rning xulq-atvori, madaniy va siyosiy saviyasi, oila byudjeti asosiy omil hisoblanadi. bolaning garmonik tarbiyasini oilaviy tarbiyasiz amalga oshirish mumkin emas. oila tarbiyasi ijtimoiy tarbiya bilan birga qo‗shib olib borilishi va u bilan mustahkamlanishi lozim, tarbiyaning har ikki shaklini bir-biriga qarama-qarshi qo‗yish aslo mumkin emas. zardushtiylik dinining muqaddas kitobi «avesto»da ham oila erki, er-xotin munosabati, xotin-qizlarning jamiyatda tutgan o‗rni, uning xonadondagi mavqeyi masalalari turli o‗rinlarda har xil munosabatlar bilan maxsus qayd etilgan. izohlangan «avesto» ning juda ko‗p o‗rinlarida bevosita ayollar madhini uchratamiz. jumladan: «biz ayollarni hamisha hurmat qilganmiz» deyiladi. zardusht bo‗lsa «ayol huquqini taxqir etmoq yomon amaldir, u nodonlik belgisidir» deydi. yashtlarda yana o‗qiymiz: «o‗g‘il bolalarga nisbatan qiz bolalar ilm-u donish o‗rganishga kirishsinlar. zeroki, ular ota-ona manzilida bo‗lgan vaqtlarida ota xonadonini tartibga solib, ziynat berib yursalar, jufti xaloli manziliga borgach, bola tarbiyasi, kelajak nasli ta‘limi bilan mashxur bo‗lmoqlari lozim bo‗ladi». avestoda oila butunligini saqlash nikoh tartiblari, er-xotinning majburiyati, nikohni bekor qilinishi …

3 / 9

iyatning muqaddas bo‗lgan bo‗lagi deb bilib, uning rivoji, ravnaqi, mustahkamligi uchun tizimlarning o‗rganish sotsiologiyani maxsus yo‗nalishlari hisoblanadi. sotsial institut nizom, qoidalar yoki ularni to‗plashni, mahkama, muassasalarni bildiradi. o‗zbekistonning va mintaqaning mavjud sharoitlaridan o‗z mazmuniga ega bo‗lmoqda. jamiyatning ijtimoiy-siyosiy sohasida demokratik institutlarni shakllantirish siyosiy tizimidan isloh qilishiga va ijtimoiy hayotni demokratiyalash jarayonlariga jo‗shqinlik baxsh etishga qaratilgandir. ya‘ni, muhimi-bu ish islohotlarning olg‘a bosishga yo‗naltirilganligidir. birinchi navbatda, jamiyatda mavjud manfaatlari va munosabatlarining mujassam holda ifodalovchi ijtimoiy-siyosiy institut bo‗lmog‘i lozim bo‗lgan demokratik, huquqiy davlatning qaror topishi jarayonining ko‗rsatib o‗tish darkor. revolyusiyadan oldin hozirgi o‗zbekiston hududi rossiya imperiyasidan ham ham iqtisodiy, ham madaniy tomondan orqada qolgan edi. o‗rta osiyo xalqlari oilalarini o‗rganayotgan tadqiqotchilar rivojlanish jarayonida bir-birini o‗rnini olgan oilaning ikki turi (2 fazosi) ga duch keladilar. 1. katta patriarxal oila. 2. kichik individual oila. oktabr revolyusiyasiga qadar o‗zbek aholisi uchun katta oilalar xarakterli edi. aholi ko‗pincha qadimdan mavjud bo‗lgan katta bo‗linmagan oilada yashardi. xix asr …

4 / 9

uzulishi va moxiyati. oila va gender sotsiologiyasining shakllanishi va rivojlanishi turli davlatlarda uzoq vaqt va ko‗p qirrali bo‗lgan. u ko‗p, aniq faktlarga asoslangan ma‘lumotlarni, oila va nikohga bo‗lgan turli qarashlarni tahlil qilish va ularni barcha zamonlardagi mutafakkirlar tomonidan ma‘nosiga tushunish kabi bosqichlardan o‗tgan. oila va gender sotsiologiyasida nikoh uchta asosiy yo‗nalish ajratiladi: 1. nikoh, oila va gender munosabatlar tarixini o‗rganish; 2. oila, nikoh instituti va gender tengsizlikning mavjud holati; 3. zamonaviy oila va nikoh hamda gender muvozanatni tahlil qilish. tarixiy yo‗nalishda turli ijtimoiy-iqtisodiy tuzumlarda oilani kelib chiqishi va rivojlanishi o‗rganiladi. o.kont fikricha, oila jamiyat va individni bog‘lab turuvchi bo‗g‘im sanaladi. jamiyat va individ o‗rtasida turuvchi oila haqiqiy hayotiy birlik sanaladi. amerikalik sosiolog x.kristensen ma‘lumotlariga ko‗ra, oilani tizimli o‗rganilishi xix asrning oxirida boshlangan. bunga qadar oila va nikohga bo‗lgan qarashlarga din, mifologiya, falsafa o‗zining kuchli ta‘sirini ko‗rsatgan. ma‘lumki, platonning sotsiologik konsepsiyasida jamiyatning manfaatlari shaxs manfaatlaridan ustun turadi. «benuqson, yuksak davlat – …

5 / 9

la sotsiologiyasi oila tashkilotining quyidagi umumiy ajratish aqidalari mavjud: nikoh shakliga qarab oila manogom va poligam oilaga bo‗linadi. manogom oila-nikoh juftining mavjudligi. poligam oila-bu erkak kishi bir nechta ayolga ega bo‗lishi mumkin. qarindoshlik aloqalari tartibiga qarab oila oddiy, nuklear yoki murakkab kengaytirilgan oilaviy turlari mavjud. nuklear oilada er-xotin va ularning nikohsiz (nikoh yoshida emas) oilaviy juftini tushunamiz. agar bolalardan birontasi nikoh qilingan bo‗lsa, ular kengaytirilgan yoki murakkab, ikki yoki undan ko‗p avlodlarni o‗z ichiga olgan oila kelib chiqadi. oila ijtimoiy institutlar sifatida jamiyat paydo bo‗lishi, shakllanishi davrida paydo bo‗ladi. oilaning shakllanishi va faoliyati jarayoni qadriyat me‘yori o‗lchagichi bilan bog‘liq. masalan: bir odamning yoqtirish, uni turmush o‗rtog‘i sifatida tanlash. er-xotin, qarindoshurug‘, ota-ona va bolalar o‗rtasidagi seksual me‘yor, intizom axloq tartiblaridan foydalanish va ularni bajarmaslik sanksiyalari. bu qadriyatlar me‘yorlar va sanksiyalar mazkur jamiyatda o‗zgaruvchan erxotin o‗rtasidagi munosabatlar ko‗z oldiga keladi. bu munosabatlar ularning jinsiy hayotini tartibga soladi va oilaviy ota-onalik, qarindoshurug‘chilik majburiyatini …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oilaviy xulq-atvor sotsiologiyasi"

mavzu№ 3 oilaviy xulq-atvor: sotsializatsiya, nikoh, o‘zini-o‘zi saqlash, reproduktiv salomatlik. reja: 1. oilada shaxslararo munosabatlarni o‘rganishga sotsiologik yondashuv. 2. oiladagi gender munosabatlarining tuzulishi va moxiyati. 3. ajrashuv va qayta nikoh. 4. oilaning vazifalari va strukturasi. oila paydo bo`lganidan to hozirgi davrlarga qadar uning turlari va ijtimoiy- demografik tarkibi muntazam o`zgarib bormoqda. oila turlari va tarkibida sodir bo`lgan o`zgarishlar va ularga ta‘sir etuvchi omillarni jamiyat taraqqiyotinng har bir bosqichlari uchun alohida o`rganish ham oila sotsiologiyasini asosiy yo‗nalishlaridan biri oilaning mohiyati va faoliyatini o‗rganishdir. oila mohiyati uchun faoliyati, ya‘ni u bajarayotgan vazifalar bilan belgilangan. oilaning eng muhim vazifasi - bu fa...

This file contains 9 pages in PDF format (434.6 KB). To download "oilaviy xulq-atvor sotsiologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: oilaviy xulq-atvor sotsiologiya… PDF 9 pages Free download Telegram