rossiya imperiyasining o‘rta osiyo xonliklarini bosib olishga qaratilgan dastlabki harbiy harakatlar

DOCX 8 pages 22.2 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.2 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

1-mavzu: rossiya imperiyasining o‘rta osiyo xonliklarini bosib olishga qaratilgan dastlabki harbiy harakatlar reja: 1. «sharqni egalla» siyosati. 2. angliya-rossiya raqobati. 3. rossiya imperiyasining o‘rta osiyo xonliklarini bosib olishi turkiy xalqlar yashovchi bepoyon hududlarni bosib olish rossiya podshohlarining azaliy orzusi edi. bu boradagi amaliy harakat ivan grozniy zamonidan boshlangan edi. u qozon (1552), ashtarxon (1556), sibir (1581-1590) xonliklarini bosib oladi va endi turkiston to’g’risida ma’lumotlar to’plashga kirishadi. shu maqsadda 1558-1559 yillarda antoni jenkinson boshliq elchilarni buxoroga yuborib josuslik ma’lumotlari to’plagani ma’lum. rusiya hukumati xvii asr davomida 9 marta elchi yuborib, buxoro va xiva xonliklarining iqtisodiy va harbiy ahvolini o’rganadi. «sharqni egalla» siyosati. rossiya podshohi pyotr i zamonida «sharqni egalla» siyosati yuritildi. bu siyosatning tarkibiy qismlaridan biri turkistonni egallash edi. turkistonni bosib olish rejasi tuzildi. xiva, buxoro, qo’qon xonliklarining g’arbiy, shimoliy, sharqiy chegaralarida harbiy istehkomlar qurish, xonliklarni rossiya tobeligiga olish maqsadida katta harbiy ekspeditsiyalar uyushtirildi. 1715 yilda sharqiy chegaralarda buxgolts rahbarligida, 1716-1717 …

2 / 8

uk britaniya va rossiya davlatlari manfaatlari turkistonda to’qnashdi. ikkala davlat bir-biridan yashirin ravishda o’rta osiyoga kirish, xonliklardagi hukmron sulolalar bilan til topish yo’llarini qidirardi, shu maqsadda harbiy missiyalar yuborar edi. angliya hindiston tomondan, rossiya qozoq cho’llari va sibir tomondan harakat qilardi, o’zbek xonliklarini o’z ta’sir doirasiga olish, o’z manfaatlari yo’lida xonliklarning boyliklari, tabiiy resurslaridan foydalanish, o’z mustamlakasiga aylantirishga intilardi. shu boisdan ingliz-rus raqobati kundan-kunga kuchayib bordi. hindiston va afg’oniston orqali o’zbek xonliklari bilan savdo-sotiq, diplomatik aloqalar olib borayotgan buyuk britaniya rossiyaning turkistonga kirib kelayotganidan xavfsiramoqda edi. rossiyaning turkistonni bosib olish rejalaridan xabardor bo’lgan angliya hukumati rossiya rejalarini barbod qilish choralarini ko’rdi. ost-indiya kompaniyasi tomonidan josuslik ma’lumotlari to’plash maqsadida yuborilgan e.k.meyendorf 1824 yildayoq buxoroda bo’lgan, ammo maqsadiga erishaolmay shu erda halok bo’lgan edi. 1831 -1833 yillarda mazkur kompaniya leytenanti aleksandr berns hindistondan afg’onistonga, undan buxoroga go’yo sayyoh sifatida keladi. u yig’ilgan dalillar va shaxsiy kuzatuvlar asosida uch jildlik «buxoroga sayohat» nomli …

3 / 8

’da qiladilar. biroq ularning rasmiy hujjatlari bo’lmagani sababli amir nasrullo ularni zindonga tashlatadi. bularni qutqarish uchun angliya tomonidan turkiya homiyligida mayor volf buxoroga yuboriladi, ammo uning 1843-1845 yillarda buxorodagi urinishidan ham natija chiqmadi, zindondagilar qatl etiladi, volfning o’zi zo’rg’a qochib qutiladi. shuningdek, 1843 yilda xivaga kelgan kapitan ebbot ham angliya manfaatlari yo’lida ishlagani ma’lum. ingilizlarning o’rta osiyoda jiddiyroq siyosat yuritishiga afg’oniston xalaqit berardi. shu boisdan inglizlar maxsus «afg’on siyosati»ni ishlab chiqib, afg’oniston amirini bo’ysundirish, hirot va qandahorni inglizlar mulkiga aylantirish, ularda harbiy kuchlarni joylashtirishni rejalashtiradi. shu maqsadda angliya 1838-1842 va 1878-1880 yillarda afg’onistonga ikki marta bosqinchilik urushlari uyushtirdi. biroq afg’onistonni bo’ysundira olmadi. ost-hindiston kompaniyasi o’rta osiyo bozorlariga kirish va egallab olish, bozorlarda ingliz tovarlarining rossiya tovarlarini siqib chiqarishini ta’minlashga zo’r berdi. bu borada ular hind va fors savdogarlaridan keng foydalandi. buyuk britaniyaning o’rta osiyoga kirish va uni egallashga intilishi chor rossiyasini tashvishga soldi. u xonliklarga bevosita chegaradosh bo’lganidan foydalanib, harbiy …

4 / 8

qinida ikkita harbiy istehkom, 1848 yilda qorabuloq qal’asini, 1854 yilda olmati ovuli yonida verniy istehkomini qurib, harbiy kuchlarni joylashtiradi. 1860 yilda qo’qon xonligi hududiga qarashli harbiy istehkomlarga hujum qilib, to’qmoq, pishpak va boshqa qal’alarni birinketin bosib ola boshladi. perovskiy va gosfordlarning harbiy harakatlari amalda rossiyaning o’rta osiyoga e’lon qilinmagan bosqinchilik yurishining boshlanishi edi. turkistonni bosib olish masalasi podshoh aleksand ii tomonidan 1859 va 1861 yillarda o’tkazilgan saroy kengashida muhokama qilinadi va birinchi navbatda qo’qon xonligini bir yoqlik qilish, unga qarshi harbiy harakatlarni boshlashga qaror qilinadi. o’rta osiyo xususidagi raqobatda rossiya ustunlik qildi. angliya rossiyaning harbiy kuch bilan o’rta osiyoni egallashga qaratilgan harakatlarini to’xtatib qololmadi. rossiya bosqini. 1864 yil may oyida qo’qon xonligi hududiga sharq tomondan polkovnik chernyaev qo’mondonligidagi rossiya qo’shinlari, g’arbdan polkovnik verevkin qo’shinlari bostirib kirdi. ular tomonidan qo’qon xonligining muhim va tayanch shaharlari- avliyoota, so’zak, turkiston shaharlari egallandi. bosqinchlar 1864 yil 14 iyulda chimkentga yurish boshladilar. bu orada qo’qon …

5 / 8

lari bilan sayramda qo’shilib, 1864 yil 14 sentyabrda chimkentga yangidan yurish uyushtirdi va shaharni bosib oldi. chernyaev 1864 yil 2 oktyabr kuni toshkentga hujum boshladi. toshkent qo’qon xonligining eng yirik, muhim strategik ahamiyatga molik shahari bo’lib, uzunligi 25 chaqirim, eni 2-3 metr, balandligi 5-7- metr bo’lgan devor bilan o’rab olingan edi. devor tepasining kengligi 2 m. bo’lib, mudofaa minoralari, o’q otadigan shinaklari bo’lgan, devor atrofi suv to’ldirilgan zovur bilan o’rab olingan edi. toshkent mudofaachilarining mardona harakati tufayli chernyaev qattiq mag’lubiyatga uchradi, 72 zobit va askarni yo’qotdi. chimkentga qaytishga majbur bo’ldi. chernyaev 1864-1865 yil qishini tayyorgarlik bilan o’tkazdi, uning qo’shinlari sibir va orenburgdan etib kelgan qurol-yarog’, yangi batalonlar, sapyorlar rotalari bilan to’ldirildi. mahalliy aholi orasida o’z vataniga xiyonat qiluvchi, dushmandan panoh izlovchilar ham topildi. abdurahmonbek, saidazimboy, soatboy kabi sotqinlar toshkentni egallashda chernyaevga ko’maklashdilar. 1865 yil bahoridan chernyaevning yangi hujumi boshlandi. 28 aprel kuni chirchiq daryosi qirg’og’idagi niyozbek qal’asini egallab, toshkentni suv …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rossiya imperiyasining o‘rta osiyo xonliklarini bosib olishga qaratilgan dastlabki harbiy harakatlar"

1-mavzu: rossiya imperiyasining o‘rta osiyo xonliklarini bosib olishga qaratilgan dastlabki harbiy harakatlar reja: 1. «sharqni egalla» siyosati. 2. angliya-rossiya raqobati. 3. rossiya imperiyasining o‘rta osiyo xonliklarini bosib olishi turkiy xalqlar yashovchi bepoyon hududlarni bosib olish rossiya podshohlarining azaliy orzusi edi. bu boradagi amaliy harakat ivan grozniy zamonidan boshlangan edi. u qozon (1552), ashtarxon (1556), sibir (1581-1590) xonliklarini bosib oladi va endi turkiston to’g’risida ma’lumotlar to’plashga kirishadi. shu maqsadda 1558-1559 yillarda antoni jenkinson boshliq elchilarni buxoroga yuborib josuslik ma’lumotlari to’plagani ma’lum. rusiya hukumati xvii asr davomida 9 marta elchi yuborib, buxoro va xiva xonliklarining iqtisodiy va harbiy ahvolini o’rganadi. «s...

This file contains 8 pages in DOCX format (22.2 KB). To download "rossiya imperiyasining o‘rta osiyo xonliklarini bosib olishga qaratilgan dastlabki harbiy harakatlar", click the Telegram button on the left.

Tags: rossiya imperiyasining o‘rta os… DOCX 8 pages Free download Telegram