iste'molchi tanlovi va muvozanoti

PPTX 26 pages 331.5 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 331.5 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

toshkent moliya instituti “iqtisodiyot” kafedrasi 7-mavzu. iste`molchi tanlovi nazariyasi “iqtisodiyot” kafedrasi katta o’qituvchisi a.umirov iste`molchi tanlovi va muvozanoti reja: 1. budjet chizig`i: iste’molchining qanday imkoniyatlari mavjud? 2. tanlov: iste’molchi nimani xohlaydi? 3. optimallashtirish: iste’molchi nimani tanlaydi? 4. uch qo‘llanma. tayanch so‘z va iboralar: asosiy tushunchalar, byudjet sig`imi, befarqlik egri chiziqlar, chekli almashtirish darajasi mukammal o‘rnini bosuvchilar, mukammal to‘ldiruvchilar, normal tovar, arzon tovarlar daromad ta'siri, almashtirish ta'siri, giffen tovari 1. byudjet chizig`i: iste’molchining qanday imkoniyatlari mavjud? ko‘p odamlar o‘z ehtiyojlari soni va sifatini yaxshilashnga urinishadi – ko‘proq ta’tillar, qimmatroq mashina haydash yoki yaxshiroq restoranlarda ovqatlanish va hokazo. kishilar o‘z xohishlaridan ko‘ra kamroq sarflashni istashadi, chunki ularda kirim ta’siri borligi sababli xarjlari ham chegaralangan bo‘ladi. biz iste’molchining tanlov nazariyasini kirim va chiqim orasidagi mutanosiblikni tekshirish orqali boshlaymiz. obyektlarning oddiy va sodda bo‘lishini ko‘zlab, biz iste’molchi xarid qilishi mumkin bo‘lgan faqat ikkita narsani olamiz: pitsa va pepsi. albatta, hayotda kishilar minglab turdagi tovarlarni …

2 / 26

masligi mumkin. ikkinchi qatorda boshqacha variant: 90 ta pitsa va 50 dona pepsi, va hokazo. har bir chiqim summasi 1000$ni tashkil etadi. birinchi jadvaldagi grafik iste’molchi tanlashi mumkin bo‘lgan “to‘plam”larga misol bo‘ladi. vertical chiziq pepsining miqdorini o‘lchasa, gorizontali esa pitsaning donasini ifodalamoqda. grafikda uchta nuqta keltirilgan. a nuqtada, iste’molchi faqat 100 ta pitsa oladi, ammo pepsi olmaydi, b nuqtada u pitsa xarid qilmaydi, lekin, 500 ta pepsi sotib oladi, a va b nuqtalarining o‘rtasi bo‘lmish c nuqtada iste’molchi har ikkalasigayam teng ravishda 500 $ dan pul sarflashi tasvirlangan. bunda u 50 ta pitsa va 250 ta pepsi iste’mol qila oladi. yuqorida aytib o‘tilganlar ko‘plab kombinatsiyalardan uchtasi edi, xolos. a nuqtadan b nuqtagacha bo‘lgan har bir variant bizga to‘g‘ri kela oladi. xarajatlar sig`imii deb ataluvchi ushbu chiziq bizga iste’molchining qurbi yetadigan iste’mol “guruh”larini ko‘rsatib beradi. shu bilan iste’molchi xarid qilishi mumkin bo‘lgan pepsi va pitsa miqdorlarini jadvallar yordamida o‘rganib chiqdik. budjet …

3 / 26

adi. agar biz unga ikki turdagi variantni ko‘rsatsak, u o‘ziga mosrog‘ini tanlaydi. agar ko‘rsatilgan ikki variant unga teng ma’qul bo‘lsa, iste’molchi ikkkalasini ham birdek qabul qiladi. biz hozir iste’molchining budjet sig`imini grafik ko‘rinishida tasvirlaymiz, shuningdek, uning tanlovini ham grafikda ifodalashimiz mumkin. buni befarqlik egri chiziqlaridan foydalanib amalga oshiramiz befarqlik egri chizig`i iste’molchini birdek xursand qila oladigan variantlarni taqdim etadi. shu tufayli befarqlik egri chizig`i doim iste’molchini qoniqtira oladigan takliflar kiritadi. iste’molchi tanlovi iste’molchi tanlovi iste’molchining ehtiyojini qondirishi uchun zarur bo’lgan pepsi va pitsani xarid qilish kombinatsiyalarini ko’rsatib beradi. chunki iste’molchi tanlovi i1 egri chiziqda yuqori farq qiladi, i2 egri chiziqda esa kamroq farq qilishini ko’rsatib beradi. chekli almashtirish normasi iste’molchining 1 ta pitsa o’rniga qancha pepsi xarid qila olishini ko’rsatadi. befarqlik egri chizig`i iste’molchining xohishini bir-birining o‘rnini bosuvchi tovarlar majmui bilan ham qondira oladi. bu chekli almashtiruv darajasi (mrs) deyiladi. yuqoridagi holatda chekli almashtiruv darajasi nazariyasi bo‘yicha pepsining nechtasi pitsaning …

4 / 26

odamlar odatda ko‘proq tovarlar xarid qilishga odatlanishgan. katta hajmdagi eng munosib tanlov befarqlik egri chizig`ida o‘z ifodasini topadi. 2. befarqlik egri chizig`i beqaror. befarqlik egri chizig`i iste’molchining bir variantdan boshqasini afzal ko‘rganda o‘zini namoyish etadi. ko‘pincha, iste’molchiga ikkala mahsulot ham yoqadi. shu sababli, agar birinchi mahsulot miqdori kamaysa, iste’molchini xursand qilish uchun ikkinchisiniki ortadi. shu sababli, ko‘pincha befarqlik egri chizig`i o‘zgarib turadi. 3.befarqlik egri chizig`i kesishmaydi. buning rostligini ko‘rish uchun, tasavvur qiling, 3-chizmada ikkita befarqlik egri chizig`ikesishgan bo‘lsin. a nuqta b nuqta kabi bir xil befarqlik egri chizig`i bo‘lgani sababli, iste’molchini birdek qoniqtiradi. qo‘shimchasiga, b nuqta ham c nuqta kabi bir xil befarqlik egri chizig`i bo‘lgani tufayli, c nuqta iste’molchini qoniqtira oladi. ammo, bu nazariya c nuqta ikkala turdagi mahsulotdan ko‘proq hajmda taklif etishiga qaramay, a va c nuqtalar iste’molchini birdek qoniqtira oladi degani. taxminimizga zid holatda iste’molchi har doim ikkala mahsulotdan ham arzonroqqa ko‘proq olishni afzal ko‘radi. shu tufayli …

5 / 26

ng qoniqib bo‘lgan mahsulotlaridan voz kechishiga sababch bo‘la oladi egiluvchan befarqlik egri chiziqlari befarqlik egri chizig‘i odatda ichkariga qayrilgan bo’ladi. bunday shakl shuni nazarda tutadiki, chekli almashtirish normasi (mrs) iste’molchi ehtiyoji bo’lgan ikkita tovarning miqdori bilan bog‘liq bo’ladi. a nuqtada iste’molchi kamroq pitsa va ko’proq pepsi iste’mol qiladi. befarqlik egri chizig`i ikki eng yirik namunasi. befarqlik egri chizig`i bizga iste’molchining bir tovarni ikkinchi biriga alishtirmaslik xohishi haqida “ma’lumot beradi”. bir mahsulot or’nini boshqasi bosa olsa, befarqlik egri chizig`ini tanlash osonlashadi, aks holat bo‘lsa, aksincha, qiyinlashadi. buning to‘g‘riligini ko‘rish uchun, bir holni ko‘rib chiqamiz. mutloq o‘rin bosuvchilar: qachonki ikkita tovar xuddi 5 sentlik tanga bilan 10 sentlik tanga kabi bir-birining o’rnini oson egallasa, befarqlik egri chizig‘i to’g‘ri chiziq bo’ladi (a). mutloq bir-birini to‘ldiruvchilar: tasavvur qiling, kimdir sizga oyoq kiyimlar to‘plamini tavsiya etdi. ularning ba’zilari oyog‘ingizga mos tushdi, ba’zilari esa yo‘q. siz ularni qanday baholar edingiz? bu vaziyatda siz, albatta, o‘lchami mos …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iste'molchi tanlovi va muvozanoti"

toshkent moliya instituti “iqtisodiyot” kafedrasi 7-mavzu. iste`molchi tanlovi nazariyasi “iqtisodiyot” kafedrasi katta o’qituvchisi a.umirov iste`molchi tanlovi va muvozanoti reja: 1. budjet chizig`i: iste’molchining qanday imkoniyatlari mavjud? 2. tanlov: iste’molchi nimani xohlaydi? 3. optimallashtirish: iste’molchi nimani tanlaydi? 4. uch qo‘llanma. tayanch so‘z va iboralar: asosiy tushunchalar, byudjet sig`imi, befarqlik egri chiziqlar, chekli almashtirish darajasi mukammal o‘rnini bosuvchilar, mukammal to‘ldiruvchilar, normal tovar, arzon tovarlar daromad ta'siri, almashtirish ta'siri, giffen tovari 1. byudjet chizig`i: iste’molchining qanday imkoniyatlari mavjud? ko‘p odamlar o‘z ehtiyojlari soni va sifatini yaxshilashnga urinishadi – ko‘proq ta’tillar, qimmatroq mashina haydash yok...

This file contains 26 pages in PPTX format (331.5 KB). To download "iste'molchi tanlovi va muvozanoti", click the Telegram button on the left.

Tags: iste'molchi tanlovi va muvozano… PPTX 26 pages Free download Telegram