analogli o'lchov qurilmalarining afzallik va kamchiliklari

DOC 11 pages 169.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 169.0 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

analogli o'lchov qurilmalarining afzallik va kamchiliklari reja: i. kirish ii. asosiy qisim: 1. texnikaviy o`lchovlar, nazorat qilish va uning turlari. 2. o`lchash vositalari, ularning turlari. 3. o`lchash aniqligi va absolyut xatolik. 4. xatolik turlari va ularga ta`sir etuvchi omillar. 5. uzunlik uch o'lchovlari to'plamlari. iii. xulosa iv. foydalanilgan adabiyotlar rus kimyogar olimi d.i. mendeleev «fan o’lchash boshlangandan beri rivojlanmoqda, ya’ni o’lchashsiz fan boshlanmaydi» degan edi. hozirgi davrda o’lchashsiz iqtisodiy va ijtimoiy hayotni tasavvur etib bo’lmaydi. chizmaga, ishlab chiqarish, nazorat qilish, defektlash yoki mahsulotga xizmat qilish texnologik xaritalaridagi eskizlarga qo’yilgan o’lcham talab etilgan aniqlik bilan o’lchanishi kerak. o’lchash o’rnatilgan tartib va qoida, hamada asosli ravishda tanlangan o’lchash vositasi yordamida bajariladi. o’lchash – bu maxsus texnik vositalar yordamida fizik miqdorning qiymathii tajriba yo’li bilan aniqlashdir. o’lchash – o’lchanayotgan miqdorni (masalan, val o’lchamini) birlik sifatida qabul qilingan miqdor bilan taqqoslashdan iboratdir (uzunliklarni o’lchash uchun bunday birlik sifatida metr qabul qilingan). o’lchov birliklari, vositalarini …

2 / 11

hini o’lchash uchun; kandela (sham) kd – yorug’lik kuchini o’lchash uchun ishlatiladi. kuch birligi qilib nyuton olinadi 1h=1kg(m(c-2; bosim birhgi paskal 1pa =1kg(m-1(c-2 va h.k. si da o’nlik ko’paytmalar uchun quyidagi qo’shimchalar kiiitildi: eksa (e)–1011; peta (p)–1015; tera (t)–1012; giga (g)–109; mega (m)–106; kilo (k)–103; gekto (g)–102; deka (da)–101; ditsi (d)–10-1; santi (s)–10-2; milli (m)–10-3; mikro (mk)–10-6; nano (n)–10-9; piko (p)–10-12; femto (f)-10-15; atto (a)–10-18. uzunlik o’lchovi birligi. 1960 yilgacha uzunlik birligi 1 m ning xalqaro etaloni sifatida kesimi x shaklida bo'lgan va platina (90%) hamda iridit (10%) qotishmasidan yasalgan brusning ikki shtrixi (chiziqchasi) o'rtalari orasidagi masofa (°s da) qabul qilingan edi. bu etalonda ikki shtrix o'rtalari orasidagi masofani yo 0,1 mkm. dan ortiq aniqlik bilan o'lchash mumkin bo'lmaganligi uchun fan va texnikaning talablariga javob bermay qoldi. uning yana bir kamchiligi tabiiy ofat (zilzila, suv toshqinni) vaqtida yo'qolishi mumkin edi. shuning uchun 1960 yilda iso ning oliy organi xi bosh …

3 / 11

ning nol qiymati absalyut nolga (-273,15°s ga) teng. suvning uchlik nuqtasining harorati 273,16 k yoki tselsiy bo'yicha 0,01°s ga teng. suvning uchlik nuqtasi deganda uning qattiq, suyuq va gazsimon fazadagi muvozanatlik nuqtasi tushuniladi. bunday nuqta muz harorati yo 0,0001°s gacha aniqlik bilan yo 0,01°s gacha yetganda hosil bo'ladi. 1742 yildan buyon mavjud bo'lgan va keng tarqalgan selsiy shkalasida muzning erish nuqtasi 0°s deb qabul qilinadi, suvning qaynash nuqtasi 100°s esa o'lchashning zaruriy aniqligini ta'minlay olmaydi. suvning qaynay boshlash nuqtasini aniqlashdagi xato amaliy ravishda 0,01 dan 0,02°s gacha oraliqda ekani aniqlangan. asosiy shkala sifatida kelvin shkalasi qabul qilinishi bilan (undagi aniqlik bitta suvning uchlik nuqtasini aniqlashdagi 0,0001 dan iborat xatoga bog'liq) etalon o'lchashlarning xatoligi kamida 50 marta kamayadi. kelvin graduslarida tuzilgan shkala hisoblashlar uchun afzal shkala hisoblanadi, chunki bu shkalada minus harorat bo'lmasdan, faqat plyus ishorali harorat bo'ladi. selsiy bo'yicha harorat t ma'lum bo'lsa, t kelvin bo'yicha harorat tqt=273,l5° ga teng …

4 / 11

ali 1 dan 2,5 mm gacha bo'ladi. o'lchash asboblarida yo`l qo'yiladigan xatolik deb, o'lchash asbobidan foydalanishda yo'l qo'yiladigan eng katta xatolikka aytiladi. o'lchash xatolarini ko'zdan kechirishda o'lchash asbobi ko'rsatkiclilarining bir xil bo'lmasligi qaraladi (variatsiya-bir miqdorni qayta-qayta olchab olingan qiymatlari ayirmasidir). o'lchash asbobining o`lchash chegaralari – ayni asbob yordamida o'lchash mumkin bo'lgan eng katta va eng kichik o'lchamlardir. shkala bo`yicha o`lchash chegaralari – o'lchamning shkala yordamida bevosita o'lchash mumkin bo'lgan eng katta qiymatidir. o'lchashdagi zo'riqish - o'lchanadigan buyum va o'lchash asbobi sirtlarining yondashishida o'lchash asbobida yuz beradigan zo'riqishdir. o'lchash usuli deb, qandaydir miqdorni o'lchashda ishlatiladigan vositalar va uslublar majmuasiga aytiladi. o'lchanadigan buyumlarning qiymatlarini aniqlash usullari absalyut, nisbiy, bevosita va bilvosita, kontaktli va kontaktsiz bo'lishi mumkin. mutloq o`lchash usuli o'lchanayotgan miqdorni o'lchash asbobining ko'rsatishlariga qarab bevosita to'la hosil qilishdan iborat. masalan, detalni shtangensirkul bilan o'lchab, o'lchamning 25,5 mm ekanini topish. nisbiy usul. bu usulda o'lchanadigan miqdor o'lchamining belgilangan o'lchamdan yoki namunaning ma'lum …

5 / 11

iladi. geometriyadan esa aylananing i uzunligi pd ga teng ekani ma’lum; kontaktli o’lchash usuli bilan o’lchashda o’lchanadigan buyum va o’lchash asbobining sirti bir biriga tegadi (masalan, val o’lchamini shtangensirkul bilan oichanganda shunday bo’ladi). kontaktsiz o’lchash usuli bilan o’lchaganda o’lchanayotgan buyum va o’lchash asbobining sirti bir-biriga tegmaydi (masalan, optik yoki pnevmatik o’lchash asboblari yordamida o’lchaganda shunday bo’ladi). detallarning yaroqli yoki yaroqsiz ekanini aniqlash maqsadida ishlab chiqarishda ba’zan detallarni nazorat qilish degan tushunchadan foydalanadilar. nazorat qilish deganda o’lchamning haqiqiy qiymati emas, balki detalning o’lchami yo’l qo’yilgan eng katta va eng kichik o`lchamlaridan, ya’ni joizlik chegaralaridan og’masligini qayd qilish tushuniladi. differensial o’lchash usulida detalning har bir elementi alohida boshqasiga bog’liqsiz o’lchanadi yoki nazorat qilinadi. masalan, tashqi yoki ichki diametrlarni aniqlash, shlitsali birikmada shlitsaning enini aniqlash. detalning yaroqliligi haqidagi xulosa hamma o’lchashlardan keyin qilinadi. kompleksli o’lchash usuli yoki nazoratini amalga oshirish uchun maxsus asboblar yoki kalibrlar qo’llanilib detalning yaroqliligi haqida darhol xulosa qilinadi. bunda …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "analogli o'lchov qurilmalarining afzallik va kamchiliklari"

analogli o'lchov qurilmalarining afzallik va kamchiliklari reja: i. kirish ii. asosiy qisim: 1. texnikaviy o`lchovlar, nazorat qilish va uning turlari. 2. o`lchash vositalari, ularning turlari. 3. o`lchash aniqligi va absolyut xatolik. 4. xatolik turlari va ularga ta`sir etuvchi omillar. 5. uzunlik uch o'lchovlari to'plamlari. iii. xulosa iv. foydalanilgan adabiyotlar rus kimyogar olimi d.i. mendeleev «fan o’lchash boshlangandan beri rivojlanmoqda, ya’ni o’lchashsiz fan boshlanmaydi» degan edi. hozirgi davrda o’lchashsiz iqtisodiy va ijtimoiy hayotni tasavvur etib bo’lmaydi. chizmaga, ishlab chiqarish, nazorat qilish, defektlash yoki mahsulotga xizmat qilish texnologik xaritalaridagi eskizlarga qo’yilgan o’lcham talab etilgan aniqlik bilan o’lchanishi kerak. o’lchash o’rnatilgan tartib va ...

This file contains 11 pages in DOC format (169.0 KB). To download "analogli o'lchov qurilmalarining afzallik va kamchiliklari", click the Telegram button on the left.

Tags: analogli o'lchov qurilmalarinin… DOC 11 pages Free download Telegram