ommaviy qirg’in qurollar, ularning ta’sir xususiyatlari va talafotlari

DOC 16 pages 113.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 113.0 KB

File type DOC

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

ma’ruza № 4. ommaviy qirg’in qurollar, ularning ta’sir xususiyatlari va talafotlari reja: 1. qirg‘in qurollar haqida tushuncha 2. ommaviy qirg’in qurollarning klassifikatsiyasi, ta’sir xususiyatlari va keltirаdigan talafotlari. qirg‘in qurollar haqida tushuncha. qirg‘in qurollar deganda juda katta miqyosda vayronagarchilik va yо‘q qilish uchun mо‘ljallangan qurollar tushuniladi.bunday qurollar qatoriga yadroviy, kimyoviy, biologik, nurli va boshqa qurollar kiradi. qirg‘in qurollar nafaqat insoniyatni, balki atrof-muhitni, inshootlarni, kiyim-kechaklarni, moddiy boyliklarni shikastlantiradi. bunda albatta, zararlanish darajasi, qirg‘in qurollarning turiga, xususiyatlariga bog‘liq. jumladan, yadroviy qurollar tirik mavjudotlarni ham, jamiki inshootlar, texnikalarni qattiq shikastlantiradi. kimyoviy qurollar ta’sir etgan jamiki mavjudotlar moddiy resurslarni zaharlab, oldingi holatiga qaytarib bо‘lmaydigan darajaga tushirib qо‘yadi, ya’ni zaharlaydi. biologik qurollar asosan tirik mavjudotlarda, kuchli kasallik tarqatish orqali qо‘yilgan maqsadga erishiladi. keyingi paytda nato armiyasida, rossiya qurolli kuchlar tarkibida nurli qurollar yaratildiki, bular ham qо‘llanilganda insoniyatga, atrof-muhitga, inshootlarga, harbiy texnikalarga katta zarar yetkaziladi. nurli qurollarning ta’sir etish xususiyati termomexanik ta’sirga asoslangan, ya’ni nurlar dastasi nishonga …

2 / 16

ilgani ma’lum. yadroviy qurollar va ularning xususiyatlari. yadroviy aslahalar keng miqyosda odamlarni, sanoat va turar joy markazlarini yо‘q qilish, inshootlarni, texnikalarni ishdan chiqarish uchun mо‘ljallangan. yadroviy qurollar: yadro zaryadidan, qurolni nishonga yо‘naltiruvchi qismdan va qurolni boshqaradigan qismidan tashkil topgan. yadroviy aslahalar turli xil kо‘rinishlarda: bomba, mina, snaryad, raketa va torpedolarning jangovar qismida va boshqa kо‘rinishlarda tayyorlanadi. yadroviy qurollarning ishlashi zanjirli reaksiya natijasida (termoyadro reaksiyasi asosida parchalanadigan og‘ir yadrolar va yengil yadrolar, vodorod va boshqa element izotoplarining hosil bо‘lishi) hosil bо‘ladigan ichki yadroviy energiyalarning hisobiga amalga oshadi. yadroviy qurollarning kuchi trotil ekvivalenti bilan о‘lchanadi. bu degan sо‘z oddiy portlovchi modda trotil (trinitrotoluol) portlaganda ajraladigan energiya miqdori о‘sha portlovchi moddaning portlash kuchiga ekvivalentdir. trotil ekvivalenti tonna (t.), kilotonna (kt.) va mega tonna (mt.) bilan о‘lchanadi. yadro qurolidagi portlovchi moddaning quvvatiga qarab juda kichik (quvvati 1 kt-gacha), kichik (1-10 kt), о‘rtacha (10-100 kt), katta (100 kt- 1 mt) va juda katta (1 mt …

3 / 16

proq tuzilmasiga bog‘liq. yer ustida portlatish, asosan juda mustahkam inshootlarni buzish, hamda atrof-muhitni, juda katta miqyosda radiоaktiv zararlash maqsadida amalga oshiriladi. suv tagida portlatishdan juda mustahkam suv ostidagi juda mustahkam nishonlarni, gidrotexnik va port inshootlarni buzish maqsadlarida foydalaniladi. bu xildagi portlatishning о‘ziga xos xususiyatlaridan biri shuki, bunda gravitatsiya tо‘lqini hosil bо‘lib, bu har qanday nishonga katta zarar yetkazadi. havoda portlatish ikki xil sharoitda amalga oshiriladi: a) yerdan kichik balandlikda, ya’ni yerdan 10 km gacha bо‘lgan havoda portlatish bо‘lib, u quyidagi formulaga bо‘ysunadi: bunda qurolning yarqirash hududi yerga tegmagan holda dumaloq kо‘rinishda bо‘ladi. b) yerdan katta balandlik(yuqori)dagi portlatish quyidagi formula bilan aniqlanadi: havoda portlatish uncha mustahkam bо‘lmagan inshootlarni buzish, odamlarga, texnikalarga keng miqyosda shikast berish maqsadida qо‘llaniladi. masalan, 1958 yilda aqsh о‘tkazgan sinovlar paytida, 1mt quvvatli yadro quroli 77 km balandlikda portlatilganda 800-1000 km.gacha bo’lgan masofalardagi qisqa to’lqinli radioaloqalar portlatishdan keyingi 10 soatlar mobaynida ishdan chiqqanligi qayd etilgan. yadro qurolining hamma …

4 / 16

rtilleriya va boshqalar kiradi. masalan, aqshning qurolli kuchlari tarkibida qit’alararo ballistik raketalar: «titan», «minitmen-2», «minitmen-3», «pershing-2» va boshqalarni misol qilib kо‘rsatish mumkin. hozirgi davrda pentagonda yangi turdagi, yadro zaryadiga ega bо‘lgan raketalarni bunyod etish, nishonga adashmay uradigan turlarini yaratish ishlari keng miqyosda olib borilmoqda. raketalarni olib yuruvchi suv osti atom kemalari «polaris a-3», «poseydon s-3», «traydent-1» kabi strategik ballistik raketalar bilan qurollangan. «polaris a-3», «lafeyet» tizimidagi suv osti kemalarining suv sig’imi 8250 t, uzunligi 129,5 m bо‘lib, u «poseydon c-3» raketalari o’rniga 16 ta ishga tushirish qurilmasiga ega bo’lgan «traydent-1» raketalari bilan qayta qurollantirilgan. yangi suv osti atom kemalari tizim «traydent»-«ogayo»ning uzunligi 170,7 m, suv sig’imi 18700 t bo’lib, o’zining jangovar imkoniyatlariga ko’ra «polaris» va «poseydon» raketalari bilan jihozlangan suv osti kemalaridan sezilarli darajada ustun bo’lgan 24 ta «traydent-1»(c-4) raketalari bilan qurollangan. keyingi paytda aqsh armiyasida yana ham quvvatli, nishonga urush aniqligi yuqori bо‘lgan suv usti kemalari yaratilib, ular «tomaxok» …

5 / 16

qanotli raketa «alsm-v» orqali esa 2600 km dagi nishonga zarar yetkazish va jarohatlash mumkin. dushman tomonidan qо‘llanilgan qirg‘in qurol oqibatlarini (aholiga, atrof-muhitga, inshootga) tugatish va unga qarshi olib boriladigan chora-tadbirlar, о‘sha qurolning ta’sir etish omillarini о‘rganishdan boshlanadi. yuqorida aytilganidek, yadro aslahasi portlatilganda hosil bо‘ladigan ichki energiya quyidagi ta’sir omillariga sarflanadi: jumladan, tо‘lqin zarbasi, yorug‘lik nurlanish, radiatsiya nuri, radiaktiv zarrachalar va elektromagnit impuls hamda zararlash hududlari hosil bо‘lishiga olib keladi. zarbali tо‘lqin. yadro aslahasining asosiy shikastlantiruvchi omillardan biri hisoblanadi. tо‘lqin zarbasi deganda yuqori haroratli, tovush tezligidan yuqori tezlikka ega bо‘lgan siqilgan muhit tushuniladi. qurol portlatilgan muhitiga qarab, u havodagi, suvdagi va yerdagi tо‘lqin zarbalariga bо‘linadi. havodagi tо‘lqin zarbasining kuchi portlatish о‘chog‘idan uzoqlashishi bilan kuchsizlanib boradi. masalan, 1000 m ga 1,4 soniyada, 2000 m. ga 4 soniyada, 3000 m ga 7 soniyada, 5000 m ga 12 soniyada yetib keladi. demak, bulardan kо‘rinadiki, yadro qurolini portlash belgisini kо‘rgan har bir fuqaro tо‘lqin zarbasi …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ommaviy qirg’in qurollar, ularning ta’sir xususiyatlari va talafotlari"

ma’ruza № 4. ommaviy qirg’in qurollar, ularning ta’sir xususiyatlari va talafotlari reja: 1. qirg‘in qurollar haqida tushuncha 2. ommaviy qirg’in qurollarning klassifikatsiyasi, ta’sir xususiyatlari va keltirаdigan talafotlari. qirg‘in qurollar haqida tushuncha. qirg‘in qurollar deganda juda katta miqyosda vayronagarchilik va yо‘q qilish uchun mо‘ljallangan qurollar tushuniladi.bunday qurollar qatoriga yadroviy, kimyoviy, biologik, nurli va boshqa qurollar kiradi. qirg‘in qurollar nafaqat insoniyatni, balki atrof-muhitni, inshootlarni, kiyim-kechaklarni, moddiy boyliklarni shikastlantiradi. bunda albatta, zararlanish darajasi, qirg‘in qurollarning turiga, xususiyatlariga bog‘liq. jumladan, yadroviy qurollar tirik mavjudotlarni ham, jamiki inshootlar, texnikalarni qattiq shikastlantiradi. k...

This file contains 16 pages in DOC format (113.0 KB). To download "ommaviy qirg’in qurollar, ularning ta’sir xususiyatlari va talafotlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ommaviy qirg’in qurollar, ularn… DOC 16 pages Free download Telegram