temuriylar davrida madaniyat va ta’lim-tarbi

DOC 15 pages 100.0 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 100.0 KB

File type DOC

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu: temuriylar davrida madaniyat va ta’lim-tarbi 1. amir temurning hayoti va temur saltanatining ta’lim-tarbiya tizimi. 2. husayn voiz koshifiy va mirzo ulug‘beklarning ta’limoti. asosiy adabiyotlar: 1. http://arm.sies.uz/wp-content/uploads/2020/11/13pedagogika-nazariyasi-va-tarixi-2010-darslik-r.mavlonova-va-bosh.pdf 2. https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://jspi.uz/wp-content/uploads/2021/04/pedagogika-tarixi.%25d0%25a5%25d0%25b0%25d1%2581%25d0%25b0%25d0%25bd%25d0%25b1%25d0%25be%25d0%25b5%25d0%25b2%25d0%25b0.pdf&ved=2ahukewj57yjj1__1ahwu-yokhxkhbleqfnoecagqaq&usg=aovvaw2z1rcmg1nqj4fvpagubo_t qo‘shimcha adabiyotlar: https://uzsmart.uz/kitoblar/files/elektron%20kutubxona/pedagogika_va_psixologiya/pedagogika%20nazariyasi%20x.ibragimov%20darslik%202008.pdf 1. temur va temuriylar davri o‘rta osiyo madaniyatida alohida davrni tashkil qiladi. madaniyat tarixida klassik davr hisoblangan bu davr xususan, o‘zbek madaniyatining bugungi huquqiy joylashuvida asos bo‘lib xizmat qiladi. avvalo, bu davr madaniyati temur asos solgan kuchli davlatchilik tamoyillari asosida shakllangan ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot bilan bog‘liqdir. amir temur davrida o‘rta osiyoning mustaqil bir davlat qilib birlashtirilishi mamlakatning iqtisodiy-madaniy taraqqiyotiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. ilm-fan, adabiyot va san’at, hunarmandchilik va me’morchilik ravnaq topdi. mamlakat va poytaxt samarqandning obodonchiligi yo’lida mahalliy va chet mamlakatlardan ko‘plab fan va san’at ahllarini, hunarmand me’morlarni va musavvirlarni to‘pladi. temur markazlashgan davlat tuzish jarayonida ishlab chiqarishga, xususan qishloq xo‘jaligiga alohida e’tibor berdi. o‘rta osiyoda qishloq xo‘jaligi sun’iy sug‘orishga bog‘liqligini yaxshi tushungan temur angor kanalini qazdirdi va murg‘ob …

2 / 15

ro‘yan o‘simligi, shuningdek pillachilikda tutlar ko‘p ekilgan. uzum, limon yetishtirilgan. ulug‘bek davrida bog‘i maydonda turli o‘simliklar ekilib, bog‘cha nomli bog‘ barpo etilgan. temur samarqand atrofida bag‘dod, sultoniya va sheroz nomli qishloqlar qurdiradi. temur va ulug‘bek davrida qo‘ychilik va yilqichilikka alohida e’tibor berilgan. tog‘-kon ishlari yo’lga qo‘yilib, turli ma’danlar qazib olinishi tufayli hunarmandchilik rivojlangan. obodonchilik, sug‘orma dehqonchilikning rivojlanishi iqtisodiy hayotda muhim soha-hunarmandchilik, savdo va tovar-pul munosabatlarining taraqqiyotiga ijobiy ta’sir ko‘rsatdi. hunarmandchilik tarmoqlarining ko‘payishi tufayli shaharlarda hunarmandchilik mahallalarining soni ortib, yangi bozor rastalari, tim va toqlar qurildi. to‘qimachilik, kulolchilik, chilangarlik, temirchilik va binokorlik sohalari asosiy o‘rin tutgan. samarqand, buxoro, toshkent, shohruhiya, termiz, shahrisabz, qarshi shaharlarida yangi hunarmandchilik mahalalari qurilib, savdo markaziga aylandi. ip, jun, kanop tolasidan gazmollar to‘qilgan. ipakdan shoyi gazlamalar atlas, kimxob, banoras, duhoba, horo, debo kabi gazmollar to‘qilgan. xv-asrda metall buyumlar- uy-ro‘zg‘or buyumlari, asbob-uskunalar, qurol-yarog‘lar ko‘plab ishlab chiqarilgan. samarqand qurolsozlik markaziga aylanib, sovutsozlar mahallasi qurilgan. shaharlarda mis va jezdan buyumlar …

3 / 15

anglikda turli sohalarda ishlatilgan va turli buyumlar yasalgan. toshtaroshlikda naqsh, xattotlik keng qo‘llanila boshlangan. binokorlikda g‘isht teruvchilar «banno», peshtoq, ravoq hamda toqlarga parchin va chiroq qoplovchi pardozchilar «ustoz» deyilgan. samarqandda shishasozlik rivojlanib turli idish va buyumlar yasalgan. qurilishda rangli oynalardan foydalanilgan. yog‘och o‘ymakorligida naqshin binolar qurilgan va buyum jihozlar yasalgan. samarqand qog‘ozi hatto chet o‘lkalarda mashhur bo‘lgan. bu davrda hunarmandchilik mollari ishlab chiqaradigan korxona boshlig‘i «usta» shogirdlar «xalfa»lar bo‘lgan. hunarmandlar shaharning madaniyatli tabaqasiga mansub bo‘lgan. temuriylar davlati xitoy, hindiston, eron, rusiya, volga bo‘yi, sibir bilan muntazam savdo-sotiq aloqalari olib borgan. chet davlatlar bilan savdo aloqalarini kengaytirishda temuriylarning elchilik aloqalari muhim ahamiyat kasb etgan. temur savdo rastalari, bozorlar va yo’llar qurdiradi, karvon yo’llarida karvonsaroylarni ko‘paytiradi. ayniqsa, samarqand va buxoroda bozor, chorsu, tim, toq, kappon kabi savdo hunarmandchilik inshoatlari qad rostladi. shahar bo‘ylab o‘tgan keng ko‘chaning ikki tomoniga do‘konlar jolashtirilgan. samarqand va buxoro savdo maydonlarining kengligi va ihtisoslashtirilgan bozorlarga egaligi bilan ajralib …

4 / 15

harbiy ahamiyatga ega bo‘lgan karvon yo’llari bog‘lagan edi. bu yo’llar bir-biridan iqtisodi, xalq tumush tarzi, dini, ma’naviy va moddiy madaniyati jihatdan farqlanuvchi mamlakatlarning o‘zaro aloqasini rivojlantirishga imkon yaratdi. karvon yo’llari savdo, diplomatik aloqalarning amaliy vazifasini, ayni vaqtda mamlakat va xalqlarning o‘zaro iqtisodiy va madaniy ta’sirini mustahkamlashga xizmat qildi. 2. o‘rta osiyo zaminida temuriylar davri ilm-fan, adabiyot, san’at sohlarida kamolot bosqichiga ko‘tarildi. temuriylar davlatining qudrati ayniqsa me’morchilikda namoyon bo‘ldi. oqsaroy peshtoqida bitilgan «qudratimizni ko‘rmoq istasang- binolarimizga boq!» degan yozuv temur davlatining siyosiy vazifasini ham anglatar edi. temur davrida movarounnahr shaharlari qurilishida istehkomlar, shoh ko‘chalar, me’moriy majmualar keng ko‘lam kasb etadi. ilk o‘rta asrlardagi shaharning asosiy qismi bo‘lgan «shahriston»dan ko‘lam va mazmuni bilan farq qiluvchi «hisor» qurilishini samarqand va shahrisabzda kuzatish mumkin. temur davrida kesh shahar qurilishi yakunlandi. «hisor»ning janubi-g‘arbida hukumat saroyi oqsaroy va atrofida rabotlar, bog‘-rog‘lar qurildi. temur saltanat poytaxti samarqandni bezatishga alohida e’tibor berdi. shaharda «hisori», qal’a, ulug‘vor inshoatlar va …

5 / 15

ildi, inshootlar ko‘lami bilan birga uning shakli ham ulkanlashdi. bu jarayon muhandislar, me’morlar va naqqoshlar zimmasiga yangi vazifalarni qo‘ydi. temur davrida gumbazlar tuzilishida qirralar oralig‘i kengaydi. ikki qavatli gumbazlar qurishda ichkaridan yoysimon qovurg‘alarga tayangan tashqi gumbazni ko‘tarib turuvchi poy gumbazning balandligi oshdi. ulug‘bek davrida gumbaz osti tuzilmalarning yangi xillari ishlab chiqildi. aniq fanlardagi yutuqlar me’morchilik yodgorliklarida aniq ko‘rinadi (shohizinda, ahmad yassaviy, go‘ri amir maqbaralari, bibixonim masjidi, ulug‘bek madrasasi). ularning old tomoni va ichki qiyofasi rejalarini tuzishda me’moriy shakllarning umumiy uyg‘unligini belgilovchi geometrik tuzilmalarning aniq o‘zaro nisbati bor. bezak va sayqal ishlari ham bino qurilishi jarayonida baravar amalga oshirilgan. temuriylar davrigacha va undan keyin ham movarounnahr va xuroson me’morchiligida bezak va naqsh bu qadar yuksalmagan. temur va ulug‘bek davri me’morchiligida bezakda ko‘p ranglilik va naqshlar xilma-xilligi kuzatiladi. epigrafik bitiklarni binoning maxsus joylariga, xattotlik san’atini mukammal egallagan ustalar olti xil yozuvda ishlagan. koshin qatamlarida tasvir mavzui kam uchraydi. oqsaroy peshtoqlarida sher bilan …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temuriylar davrida madaniyat va ta’lim-tarbi"

mavzu: temuriylar davrida madaniyat va ta’lim-tarbi 1. amir temurning hayoti va temur saltanatining ta’lim-tarbiya tizimi. 2. husayn voiz koshifiy va mirzo ulug‘beklarning ta’limoti. asosiy adabiyotlar: 1. http://arm.sies.uz/wp-content/uploads/2020/11/13pedagogika-nazariyasi-va-tarixi-2010-darslik-r.mavlonova-va-bosh.pdf 2. https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://jspi.uz/wp-content/uploads/2021/04/pedagogika-tarixi.%25d0%25a5%25d0%25b0%25d1%2581%25d0%25b0%25d0%25bd%25d0%25b1%25d0%25be%25d0%25b5%25d0%25b2%25d0%25b0.pdf&ved=2ahukewj57yjj1__1ahwu-yokhxkhbleqfnoecagqaq&usg=aovvaw2z1rcmg1nqj4fvpagubo_t qo‘shimcha adabiyotlar: https://uzsmart.uz/kitoblar/files/elektron%20kutubxona/pedagogika_va_psixologiya/pedagogika%20nazariyasi%20x.ibragimov%20darslik%202008.pdf 1. temur v...

This file contains 15 pages in DOC format (100.0 KB). To download "temuriylar davrida madaniyat va ta’lim-tarbi", click the Telegram button on the left.

Tags: temuriylar davrida madaniyat va… DOC 15 pages Free download Telegram