yösh davrlarni tabaqalash

DOC 7 pages 68.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 68.5 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

ёш даврларни табақалаш бу саволга жавоб топиш инсон психик тараққиёти табиатини тушунишга боғлиқ. бундай нуқтаи назарлардан бирида ёш даврининг ўзгармаслиги қайд этилади. ёш хақидаги бундай тасаввур психика тараққиётини табиий биологик жараён сифатида тушуниш билан боғлиқ. қарама қарши нуқтаи назарлардан бири ёш тушунчаси умуман рад этилади. бундай холларда тараққиёт билиш ва кўникмаларни тўплашдангина иборат деб қаралади. ҳар бир ёш даври психик тараққиётнинг махсус босқичидир ва бола тараққиётининг маълум босқичида шахс структурасидаги ўзига хосликлар мажмуини ташкил этадиган ўзгаришлар тўплами билан характерланади. л.с.выготский ёшни тараққиётнинг маълум даври деб қараган. унинг фикрича 1 ёш даврдан бошқасига ўтганда илгари ёш даврида мавжуд бўлмаган янги нарса пайдо бўлади, тараққиётнинг бориши ўзгаради ва қайта қурилади. ёш хусусиятлари кўп шароитлар мажмуи билан белгиланади. уларга хаётнинг маълум босқичида болага қуйиладиган талаблар системаси ҳам, муносабатлар ҳам, у эгаллайдиган фаолият ва билимлар типи ҳам бу билимларни ўзлаштириш усуллари ҳам киради. ёшнинг хусусиятини белгилайдиган шароитлар мазмунига бола жисмоний тараққиётининг хар хил томонлари …

2 / 7

ълум малакаларни эгаллайди. унда тасаввурларнинг содда босқичлари шаклланади. катталар билан мулоқат усуллари кенгаяди, нутқи ривожланади ва бошқалар. буларнинг бари боланинг мустақил харакат қилиш имкониятларининг кенгайиши учун асос яратади. сўнгра атрофдагилар билан муносабат усуллари ҳам ўзгаради. бу эса психик тараққиётнинг кейинги бориши шароитини ўзгартиради. бундай вазият ўсмирлик даврида ҳам вужудга келади. бунда олдинги тараққиёт ютуқлари мажмуи бола хаёт шароитлари ўзгариши боланинг атрофдагилар билан муносабат усулларининг ўзгаришига олиб келади. психологлар томонидан ёш даврларнинг табақалашларнинг назарий масалалари ишлаб чиқилган. улар онтогенетик қонуниятларни ёритишга катта хисса бўлиб қўшилади, амалий ва назарий муаммоларнинг хал қилишда кенг қўлланилмоқда. кийинги йилларда болалар ва мактаб ўқувчиларининг жисмоний ва психик ривожланишида акселерация (лотинча - «тезланиш») ходисаси рўй бермоқда. олимлар акселерация ходисасининг ҳам биологик ҳам ижтимоий сабабларини кўрсатмоқда. 1. биологик сабаблари оз миқдордаги ионлашган нурларнинг ва радио тўлқинларининг таъсири қишлоқ хўжалиги ва медицинада ўсиш ва ривожланишни, стимуллаштирувчи биологик фаол моддаларнинг қўлланилиши, инсон озуқасида ҳайвон оқсил моддалари миқдорининг ошиши. 2. ижтимоий …

3 / 7

кселерация ходисаси қуёш нурининг бевосита бевосита таъсири билан вужудга келади, деган ғоядан иборатдир. бу ғоя тарафдорларининг фикрича, болалар кўп вақт офтобда бўлиши натижасида уларнинг ўсишида тезлашиш, яъни акселерация рўй беради, чунки қуёш нури организмни зарур элементлар, моддалар, озуқалар билан таъминлайди. аммо хозирги даврда акселерация ходисаси жанубий (қуёш нурлари сероб) мамлакатларда ҳам, шимолий географик кенгликка жойлашган мамлакатларда ҳам бир текис рўй бермоқда. иккинчи томондан, шаҳар муҳитидаги қизлар ва ўғил болалар қишлоқ болаларига қараганда тезроқ вояга етиши кўринмоқда, ваҳолангки, қишлоқ одамлари қуёш нурида кўпроқ тобланадилар. демак, хозирги даврда гелеоген назария зиддиятларга сабаб бўлмоқда. умуман офтобда тобланишни акселерация жараёнининг муҳим жиҳатларидан бири дейиш нотўғридир. гетерозия назарияси. 19 аср охири 20 аср бошлардан буён ижтимоий ҳаётда, турмушда кескин ўзгаришлар содир бўлгани инсонлар ўртасидаги ижтимоий, диний, миллий, ирқий тафовутларнинг кескин камайишига олиб келди. турли миллат вакилларининг аралаш никоҳга кира бошлагани бунга ёрқин мисолдир. диний эътиқодлар, ирқий фарқлар, этник ва миллий хусусиятлар, характер, урф-одатлар ва хокозолар …

4 / 7

техника, транспорт, маиший хизмат каби омиллар болаларнинг ақлий, аҳлоқий, жинсий миҳатдан эртароқ вояга етиши учун зарур шарт-шароитларни яратди. қишлоқ аҳолиси билан шаҳар аҳолиси яшаш муҳити ва турмуш шароитларининг яқинлашиши акселерация жараёнига ижобий таъсир кўрсатди, лекин бу омилнинг ўзи акселерациянинг сабаби бўла олмайди. нутритив назария. бу ғоянинг туб моҳияти шуки, ўсишдаги жадаллашиш одамларнинг овқатланиши яхшиланиши, истеъмол қилинаётган озуқаларда дармондорилар миқдорининг кўпайиши сабабли вужудга келган. ёш хусусиятлари ёшнинг энг типик ва энг характерлик бўлган ҳамда ривожланишнинг умумий йўналишини кўрсатадиган умумий хусусиятлари сифатида мавжуддир. ушбу ғоя намояндаларининг фикрича, в-6, в-12 дармондорилари ва фолиев кислотасини одамлар кўпроқ истеъмол қилиши мазкур холат намоян бўлишининг асосий омили эмиш. табиийки, инсон ўсишининг жадаллашувида дармондорилар маълум даражада ижобий таъсир этиши туткиш, лекин мазкур омилларнинг ўзи акселерация учун муҳим ва ягона омил бўла олмайди. шунинг учун тиббиёт ходимлари гигиеначилар, биологлар, физиологлар психологларнинг айримлари бу ғояни қўллаб қувватдайди нурланиш назарияси. бу назария намояндаларининг фикрича, ер юзида рентген қурилмаларининг кўпайиши, атом, …

5 / 7

айвандлаш учун қўлланиладиган апаратнинг ёғдуси ҳам, чақмоқдан тарқаладиган нур ҳам организмга ижобий таъсир этиши ҳақидаги маълумотлар келтирилади. аммо муаммони мантиқан талқин этилганда том маънодаги акселерациянинг рўй бериши учун бундай омиллар бир зарра каби роль ўйнаши мумкин. ижтимоий шароитнинг яхшиланиши назарияси. инсонларнинг турмуш тарзи ва яшаш шароитларининг яхшиланиб бориши, хуқуқ ва эркинлик ҳақидаги билимларнинг ортиб бориши, тиббий-профилактик тадбирларнинг амалга оширилиши, истеъмол қилинадиган махсулотлар сифатининг ортиши, ота-онадан фарзандга наслий белгиларнинг бир текис ўтиши каби омиллар акселерация жараёнини тезлаштиради, деган фикр турли мамлакат олимлари тадқиқотларида кенг тарқалган. уларнинг талқинича инсонлар турмуш шароитининг яхшиланиши, улар учун яратилаётган қулайликлар, имкониятларни рўёбга чиқариш учун шарт-шароитларнинг мавжудлиги психик тараққиётнинг тезлашишига замин хозирлаши мумкин. ушбу назарияда муаммони ёритишга атрофлича ёндошилганлиги яққол кўзга ташланади. хақиқатдан ҳам кишилар учун ижтимоий шарт-шароитлар тўлиқ яратиб берилса, унинг таъсир кучи янада ортиши муқаррардир. ижтимоий акселерация назарияси. бу илмий назариянинг асосчиларидан бири, йирик физиолог олим а.а.маркосяннинг таъкидлашича хозирги замон кишисида мавжуд билимлар, ва маълумотлар …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yösh davrlarni tabaqalash"

ёш даврларни табақалаш бу саволга жавоб топиш инсон психик тараққиёти табиатини тушунишга боғлиқ. бундай нуқтаи назарлардан бирида ёш даврининг ўзгармаслиги қайд этилади. ёш хақидаги бундай тасаввур психика тараққиётини табиий биологик жараён сифатида тушуниш билан боғлиқ. қарама қарши нуқтаи назарлардан бири ёш тушунчаси умуман рад этилади. бундай холларда тараққиёт билиш ва кўникмаларни тўплашдангина иборат деб қаралади. ҳар бир ёш даври психик тараққиётнинг махсус босқичидир ва бола тараққиётининг маълум босқичида шахс структурасидаги ўзига хосликлар мажмуини ташкил этадиган ўзгаришлар тўплами билан характерланади. л.с.выготский ёшни тараққиётнинг маълум даври деб қараган. унинг фикрича 1 ёш даврдан бошқасига ўтганда илгари ёш даврида мавжуд бўлмаган янги нарса пайдо бўлади, тараққиётни...

This file contains 7 pages in DOC format (68.5 KB). To download "yösh davrlarni tabaqalash", click the Telegram button on the left.

Tags: yösh davrlarni tabaqalash DOC 7 pages Free download Telegram