сув энергиясидан фойдаланиш (i–қисм)

DOC 277 pages 33.4 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 277
ўзбекистон республикаси олий ва ўрта ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги фарғона политехника институти 17, 244 рўйхатга олинди № бд–5310100–3.11 “____” ______________ 2020 “тасдиқлайман” ўқув ишлари бўйича проректор ____________ ш.ш. ҳамдамова “___” ___________2020 йил 53 энергетика факультети “электр энергетикаси” кафедраси сув энергиясидан фойдаланиш (i–қисм) фанидан ўқув–услубий мажмуа билим соҳаси: 300 000– ишлаб чиқариш–техник соҳа таълим соҳаси: 310 000– муҳандислик иши таълим йўналиши: 5310100– энергетика (гидроэнергетика) фарғона–2020 фаннинг ўқув–услубий мажмуаси ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлигида №бд–5310100–3.11 рақам билан рўйхатга олинган ва 2020 йил “____” _________________да____–сонли буйруқ билан тасдиқланган намунавий фан дастури асосида тузилган. тузувчилар: – – ўқув–услубий мажмуа энергетика факультетининг “ээ” кафедраси мажлисида (2020 йил “___” _________ __–сон баённома) муҳокома этилди ва факультетининг ўқув–услубий кенгашига тавсия этилди. “ээ” кафедра мудири _______доц. т.к.жабборов ўқув–услубий мажмуаси энергетика факултети ўқув–услубий кенгашида кўриб чиқилди (2020 йил “___” _________ ____–сон баённома) ва институтнинг илмий–услубий кенгашига тасдиқлашга топширилди. энергетика факультети, ўқув–услубий кенгаш …
2 / 277
урилмалар турлари. гидроэнергетик қурилмаларнинг асосий параметрлари. 5–мавзу. гидроэнергетик қурилмаларида энергия олиш технологик жараёнининг умумлашган модели. сув энергиясидан фойдаланиш схемалари. 3–модуль. гидроэнергетик қурилмаларнинг деривaцион каналлари. 6–мавзу. гидроэнергетик қурилмаларнинг деривaцион каналлари ва асосий вазифалари. деривaцион каналларни гидравлик ҳисоблаш. 7–мавзу. каналдаги сув тезлиги ва трассасини танлаш. деривaцион каналнинг энергетик иқтисодий ҳисоблашлари. 4–модуль. сув миқдорини тартибга солиш ва гидроэнергетик қурилмаларнинг электр энергетика тармоғидаги иш режимлари. 8–мавзу. сув миқдорини йиллик ва кўп йиллик тартибга солиш. 9–мавзу. гидроэнергетик қурилмаларнинг электр энергетика тармоғидаги иши. 10–мавзу. суткалик юкланиш графигининг таҳлилий эгри чизиғи ва энергетика тармоқларида заҳира (резерв) масаласи. 11–мавзу. гэснинг турли сув миқдорларидаги иш режимлари. 12–мавзу. гидроэнергетик қурилмаларнинг суткалик иш режимлари. 5–модуль. гидроэлектр станциялар компоновкаси. 13–мавзу. гэс гидроузели таркибига кирувчи иншоотлар. дарё ўзани гэс лари компоновкаси. 14–мавзу. тўғон орти гэслари. деривaцион гэслар компоновкаси. 6–модуль. гидроаккумуляцион ва сув тўлқин электр станция 15–мавзу. гаэс классификaцияси ва иш режимлари. гаэс параметрлари. 16–мавзу. стэс классификaцияси ва иш режимлари. стэс параметрлари. 7–модуль. тенглаштиргич …
3 / 277
86% дан ортиқ сув миқдори аҳоли кам яшайдиган жойларга тўғри келади. республикамизда ҳар йили қишлоқ хўжалигида 52–56 км3 сув истеъмол қилинади, бу сув миқдорини йиғиш ва тақсимлаш учун 52 та сув омбори, магистрал ва хўжаликлараро каналлардаги 25 минг та, ички хўжаликлар каналларида 44 минг гидроиншоотлар ишлаб турибди. сув хўжалиги ва гидроэнергетикада сув манбалари сифатида сув омборлари, дарёлар, каналлар ва кўллардан фойдаланилади. сув манбаларининг асосий параметрлари сифатида сув сарфи, сув ҳажми ва гидроэнергетик ресурси, яъни сув оқими энергияси кўрсатилади. сув сарфи q–сув иншоотининг кўндаланг кесими юзасидан вақт бирлиги ичида оқиб ўтган сув миқдоридир ва бу кўрсаткич м3/с, л/с ўлчов бирликларида ўлчанади. сув сарфини қуйидаги формула билан аниқлаш мумкин: q=ω · υ (1.1) ω–сув иншоотининг кўндаланг кесими юзаси, м2. υ–сув оқимининг ўртача тезлиги, м/с. сув ҳажми w–сув ҳавзасида йил давомида йиғилган сув миқдори қуйидаги формула билан аниқланади. w = 3600 ·қ т , м3 (1.2) q–сув сарфи, м3/с; t–вақт, соат. сув энергияси–бу …
4 / 277
см. сув оқими ҳаракат энергиясини аниқлаш схемаси l узунликдаги сув оқимининг қуввати, яъни унинг вақт бирлигида бажарган иши н=а/т=(*q*h=(*g*qh (1.6) cув учун ( =1000 кг/м3 бўлганлиги учун н=9,81 q(h, квт сув оқимининг ҳаракат энергияси–бу унинг маълум вақт (т) давомида бажарган иши қуйидагича аниқланади. е=н(т, квт*соат (1.7) т вақт ичида оқиб ўтган сув миқдорини w деб белгиласак ва бир соатда 3600 секунд борлигини ҳисобга олсак (1.7) ни шундай ёзишимиз мумкин. е=w(h/367,2 квт*соат (1.8) (1.6) ва (1.7) формулалар суюқлик оқимининг потенциал қуввати ва ишлаб чиқариши мумкин бўлган электр энергияси миқдоридир. мавзу: гидроэнергетик ресурслар сув манбалари ва улардан комплекс фойдаланиш гидроэнергетик ресурслар–потенциал гидроэнергоресурслар, техник гидроэнергоресурслар ва иқтисодий гидроэнергоресурсларга бўлинади. 1.2–расмда ер шари гидропотенциали (твт*соат) ва электр станциялар қуввати (гвт) тақсимланиши кўрсатилган. 1.2–расм. ер шари гидропотенциали (твт*соат) ва электр станциялар қуввати (гвт) тақсимланиши. потенциал гидроэнергоресурслар–назарий ҳисобланган ресурслардир. техник гидроэнергоресурслар йўқолган энергияни (сув миқдорини йўқолиши, напор йўқолиши ва механик қаршиликлар учун йўқолган энергия) ҳисобга олган …
5 / 277
жлантиришда йирик, кенг қамровли сув хўжалиги тизимидан фойдаланилмоқда. сув хўжалик мажмуаларининг самарадорлигини оширишда, улардан мукаммал, ҳар томонлама фойдаланиш катта аҳамиятга эга. бу масалани ҳал қилиш йўналишларидан бири гидротехник иншоотлардан сув энергиясидан электр энергияси ишлаб чиқариш учун фойдаланишдир. ҳозирги пайтда республикамизда йилдан–йилга энергияни истеъмол қилиш миқдори ошиб бормоқда. ишлаб чиқарилаётган электр энергиясининг аксарият қисми (85%) иссиқлик электр станциялари орқали амалга оширилмоқда. шу билан бир қаторда республика сув хўжалиги тизими иншоотларида бир йилда 8 млрд. квт*соат электр энергияси ишлаб чиқариш имконияти бор. лекин, бу имкониятдан деярли фойдаланилмаяпти. сув оқимининг гидравлик энергиясидан электр энергияси ишлаб чиқариш учун фойдаланишда бу ишга кам ҳаражат сарф қилиниши, экологик нуқтаи назардан тоза эканлиги билан ажралиб туради. айниқса, ишлаб турган гидротехник иншоотлар (сув омборлари, насос станциялар, гидроузеллар) имкониятларидан бу мақсадда фойдаланиш янги гидроэлектр станциясини қуриш ҳаражатларига нисбатан 4–6 марта арзонга тушади. шу мақсадда республикамиз ҳукуматининг “ўзбекистон республикасида кичик гидроэнергетикани ривожлантириш дастури” (1995 йил) ҳамда “сув омборлари, ирригaция каналлари …

Want to read more?

Download all 277 pages for free via Telegram.

Download full file

About "сув энергиясидан фойдаланиш (i–қисм)"

ўзбекистон республикаси олий ва ўрта ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги фарғона политехника институти 17, 244 рўйхатга олинди № бд–5310100–3.11 “____” ______________ 2020 “тасдиқлайман” ўқув ишлари бўйича проректор ____________ ш.ш. ҳамдамова “___” ___________2020 йил 53 энергетика факультети “электр энергетикаси” кафедраси сув энергиясидан фойдаланиш (i–қисм) фанидан ўқув–услубий мажмуа билим соҳаси: 300 000– ишлаб чиқариш–техник соҳа таълим соҳаси: 310 000– муҳандислик иши таълим йўналиши: 5310100– энергетика (гидроэнергетика) фарғона–2020 фаннинг ўқув–услубий мажмуаси ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлигида №бд–5310100–3.11 рақам билан рўйхатга олинган ва 2020 йил “____” _________________да____–сонли буйруқ билан тасдиқланган намунавий фа...

This file contains 277 pages in DOC format (33.4 MB). To download "сув энергиясидан фойдаланиш (i–қисм)", click the Telegram button on the left.