iqtisodiy qonunlar kategoriyalari

DOCX 6 pages 19.6 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.6 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

mavzu: iqtisodiyot qonunlar kategoriyalari iqtisodiy qonunlar — kishilik jamiyatining hamma bosqichlarida moddiy neʼmatlarni i. ch., taqsimlash, ayirboshlash va isteʼmol muno-sabatlarini boshqarib turuvchi obyektiv qonunlar. kishilik jamiyati va i. ch. munosabatlari vujudga kelishi bilan amal qila boshlaydi. iqtisodiy qonunlar munosabatlari tizimidagi muhim, barqaror, ichki, mohiyatli, zaruriy, muntazam takrorlanuvchi aloqadorliklar, bogʻlanishlarni ifodalaydi. iqtisodiy qonunlar doimo bir-biri bilan bogʻliq, biri ikkinchisini taqozo qilgan holda amal qiladi, maʼlum shartsharoitlar yoʻqolgach, iqtisodiy qonunlar ham oʻz kuchini yoʻkrtadi. iqtisodiy qonunlarning taʼsir doirasi va xarakteri jamiyat taraqqiyotining obyektiv shartsharoitlariga, i. ch. vositalariga nisbatan boʻlgan munosabat shakllariga, ijtimoiy mehnatni tashkil qilish va uning natijalarini taqsimlash usullariga bogʻlik. iqtisodiy qonunlar obyektiv xarakterga ega. amal qilish davrining davomiyligiga qarab iqtisodiy qonunlar 3 guruhga ajratiladi: umumiy iqtisodiy qonunlar — kishilikjamiyati rivojlanishining barcha bosqichlarida amal qiladigan qonunlar. mac, vaqtni tejash qonuni, ehtiyojlarning oʻsib borish qonuni, ijtimoiy mehnat taqsimoti qonuni va b. xususiy iqtisodiy qonunlar — insoniyat jamiyati taraqqiyotining maʼlum bosqichlarida, muayyan ijtimoiyiqtisodiy …

2 / 6

diy qonunlarni ilmiy asosda bilish, ulardan jamiyat manfaatlari yoʻlida foydalanish mumkin. iqtisodiyot nazariyasi fanining asosiy vazifasi iqtisodiy qonunlarni bilish va uning mazmunini ochib berish hisoblanadi. iqtisodiyot nazariyasi fani iqtisodiy munosabatlarda amal qiladigan iqtisodiy qonunlarni ham o‘rganadi. boshqacha qilib aytganda bu fanining asosiy vazifalaridan biri iqtisodiy qonunlarni bilish va uning mazmunini, amal qilish mexanizimini ochib berish hisoblanadi. iqtisodiy qonunlar iqtisodiy hayotning turli tomonlari, iqtisodiy hodisa va jarayonlar o‘rtasidagi doimiy, takrorlanib turadigan, barqaror sabab-oqibat aloqalarini, ularning ichki o‘zaro bog‘liqligini ifodalaydi. iqtisodiy qonunlar obyektiv amal qilayotgan iqtisodiy voqealikning umumlashgan nazariy ifodasi bo‘lib, u obyektv reallikni ilmiy bilish natijasidir, ya’ni uning inson ongidagi in’ikosidir. iqtisodiy qonunlar obyektv xarakterga ega bo‘lib, ularning kelib chiqishi, amal qilishi, rivojlanishi va barham topishi kishilarning ongiga, ularning hoxish irodasiga bog‘liq emas. ma’lum tarixiy davrlarda, ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivojlanish darajasiga, mavjud iqtisodiy tizimning xarakteri va shartsharoitiga mos keladigan iqtisodiy qonunlar vujudga keladi va amal qila boshlaydi. lekin iqtisodiy qonunlar kishilarning …

3 / 6

qtisodiy qonunlar esa ijtimoiy hayot qonunlari bo‘lib, tarixiydir va o‘zgaruvchandir, chunki u kishilarning faoliyati bilan bog‘liq bo‘lib kishilik jamiyati mavjud bo‘lganda paydo bo‘ladi va amal qiladi. amal qilish davrining davomiyligiga qarab iqtisodiy qonunlar quyidagi guruhlarga ajratiladi: 1. umumiqtisodiy qonunlar-kishilik jamiyati rivojlanishining barcha bosqichlarida amal qiladi. masalan, vaqtni tejash qonuni, ehtiyojlarning o‘sib borish qonuni, takror ishlab chiqarish qonuni, unumdorlikning o‘sib borishi qonuni va boshqalar; 2. xususiy yoki davriy iqtisodiy qonunlar-insoniyat jamiyati taraqqiyotining ma’lum bosqichlarida amal qiladi. masalan, talab qonuni va taklif qonuni, tovar-pul munosabatlari mavjud bo‘lgan davrlarda mavjud bo‘ladi. 3. maxsus o‘ziga xos iqtisodiy qonunlar – alohida olingan iqtisodiy tizim sharoitida amal qiladi. masalan, sof kapitalizm sharoitidagi qo‘shimcha qiymat qonuni. iqtisodiy kategoriyalar iqtisodiyotda turli hodisalar, jarayonlar, ular o`rtasidagi aloqalar o`rganilganda, ular konkret sharoitda (masalan, korxonada) tekshirilmaydi, balki umumnazariy, ya'ni qonunkategoriyalar darajasida ilmiy jihatdan izohlab beriladi. har bir fan o`z predmetini kategoriyalar yordamida tekshiradi. iqtisodiy kategoriyalar – bu iqtisodni o`rganishda qo`llanadigan nazariy …

4 / 6

kategoriyalar– iqtisodiy taraqqiyotning muayyan tarixiy bosqichiga xos bo`lgan, ijtimoiyiqtisodiy sistemaning tabiatiga aloqador, o`tkinchi munosabatlarni ifodalovchi maxsus kategoriyalar. davriyoraliq kategoriyalar – umuminsoniy xarakterdagi, lekin bir necha iqtisodiy sistemalar sharoitida amal qiluvchi, uzoq tarixiy davrda saqlanuvchi, ammo o`tkinchi mazmundagi iqtisodiy munosabatlarni ifodalovchi kategoriyalar. iqtisodiyot nazariyasida iqtisodiy hodisalarning belgilari umumlashtirish asosida qonunlarda ta'riflanadi.iqtisodiy qonunlar – iqtisodiy jarayonlarning turli muhim tomonlari o`rtasidagi muhim takrorlanib va yuzaga kelib turadigan uzviy iqtisodiy zaruratni taqozo etuvchi sababoqibat, aloqa bog`lanishlaridir. umumiqtisodiy qonunlar – jamiyat taraqqiyotining hamma bosqichlarida, iqtisodiyotning aniq ijtimoiy shaklidan qat'i nazar amal qiluvchi qonunlar. formatsionmaxsus qonunlar – maxsus iqtisodiy qonunlar – faqat muayyan ijtimoiy – iqtisodiy tizim doirasida amal qiluvchi, shu tizimning o`ziga xos xususiyatlarini ifoda etuvchi qonunlar. davriyoraliq qonunlar – bu turli ijtimoiyiqtisodiy sistemada, ammo ma'lum davrda amal qiluvchi sistemalarning maxsus tuzumiga aloqasi bo`lmagani holda, ularni birlashtirib bog`lab turuvchi munosabatlarga xos qonunlar. iqtisodiyot nazariyasi kategoriya va qonunlarni ular qaysi guruhga mansub bo`lmasin, yaxlitlikda olib qaraydi, …

5 / 6

osaga kelishda abstraktsiyalash usuli asosiy usul bo`lib xizmat qiladi. iqtisodiyot nazariyasi tabiiytexnikaviy fan emaski, u o`z gipotezalarini tajribalar yoxud laboratoriya tahlili orqali tekshirib ko`rsa. u ijtimoiy fan, u iqtisodiyotdagi g`oyat ko`p qirrali, chirmashib ketgan aloqabog`lanishlarga duch keladi. abstraktsiyalash-bu iqtisodiyotning nazariy modelini yaratishdir.iqtisodiyot nazariyasi predmetini o`rganishdagi uchinchi bosqich nazariyani iqtisodiy siyosat bilan bog`lashdir. nazariya iqtisodiyotga qanday tendentsiyalar xos bo`lishi, uning qanday omillari ta'sirida rivojlanishi, unda qanday o`zgarishlar bo`lishini bashorat eta oladi. shu sababli nazariya – iqtisodiy siyosatning ilmiy asosi deb aytish mumkin. siyosat deganda nafaqat davlatning umummilliy, umumjamiyat miqyosidagi siyosatni, balki ayrim korxona, firmaning seminaroti dasturini, uning qanday xattiharakatga qo`l urishini ham tushunmoq zarur.nazariyada induktiv va deduktiv usullar ishlatiladi. induktiv usul deganda empirik bilimdan abstraktsiyaga o`tib, nazariy xulosalar chiqarish, so`ngra ulardan iqtisodiy siyosatga o`tishni tushunish kerak. deduktiv usuli qo`llanganda nazariyadan iqtisodiy faktlar tahliliga o`tiladi. bunda olg`a surilgan xulosa qaytadan faktlar asosida tekshirib ko`riladi. har ikkala usul birbirini to`ldiradi.nazariy xulosalar ikki - …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy qonunlar kategoriyalari"

mavzu: iqtisodiyot qonunlar kategoriyalari iqtisodiy qonunlar — kishilik jamiyatining hamma bosqichlarida moddiy neʼmatlarni i. ch., taqsimlash, ayirboshlash va isteʼmol muno-sabatlarini boshqarib turuvchi obyektiv qonunlar. kishilik jamiyati va i. ch. munosabatlari vujudga kelishi bilan amal qila boshlaydi. iqtisodiy qonunlar munosabatlari tizimidagi muhim, barqaror, ichki, mohiyatli, zaruriy, muntazam takrorlanuvchi aloqadorliklar, bogʻlanishlarni ifodalaydi. iqtisodiy qonunlar doimo bir-biri bilan bogʻliq, biri ikkinchisini taqozo qilgan holda amal qiladi, maʼlum shartsharoitlar yoʻqolgach, iqtisodiy qonunlar ham oʻz kuchini yoʻkrtadi. iqtisodiy qonunlarning taʼsir doirasi va xarakteri jamiyat taraqqiyotining obyektiv shartsharoitlariga, i. ch. vositalariga nisbatan boʻlgan munosabat sh...

This file contains 6 pages in DOCX format (19.6 KB). To download "iqtisodiy qonunlar kategoriyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy qonunlar kategoriyala… DOCX 6 pages Free download Telegram