maxtumquli ijodi

PPTX 5,5 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1489648764_65800.pptx /docprops/thumbnail.jpeg слайд 1 mavzu:: maxtumquli ijodi. turkman shoiri--maxtumquli ulug` turkman shoiri va mutafakkiri maxtumquli 1733 yili atrek daryosi bo`yidagi xojigovshan ovulida tug`ilgan. uning ilk ustozi ozodiy taxallusi bilan she`rlar yozgan otasi davlatmamad edi. oilada xat-savodini chiqargan bo`lajak shoir taxminan olti yoshidan ovul maktabida - niyozsolih mulla qo`lida o`qiy boshlaydi. o`tkir zehni va tirishqoqligi bilan o`quvchilar orasida alohida ajralib turgan maxtumquli keyin qiziloyoq (hozirgi chorjuy viloyati, xalach tumani) dagi idris bobo madrasasida tahsilini davom ettiradi. so`ng xivaning sherg`ozixon madrasasida ilmini kamolga yetkazadi. shuningdek bir muddat buxorodagi ko`kaldosh madrasasida ham o`qigani haqida rivoyatlar mavjud. turkman xalqi tarixining eng notinch va og`ir davrida yashab o`tgan maxtumquli oilaviy xayotda ham halovat topmadi. chovdurxon boshchiligida afg`onistonga vakil qilib junatilgan akalari abdulla va muhammadsafo dushmanlar tomonidan shafqatsiz o`ldiriladi. katta xonadonning butun og`irligi maxtumquli yelkasiga tushadi. u mudarrislik qilish, ota-bobosidan meros yonachilik kasbini davom ettirish bi¬lan birga, temirchilik va zargarlik xunarlarini ham egallaydi. «go`zal sherg`ozi» she`ridan …

yilu uch oy turgan, qaytib farg`ona (andijon, marg`ilon)ni ko`rgan, qozog`istonning turkiston shaxriga borgan. xorazmga - xivadagi sherg`ozi madrasasiga kelib o`qigan, so`ng yana o`z eliga — atrek daryosi vodiysiga, dexistonga qaytgan. maxtumqulining astraxanda bo`lganligi ham, u yerda ruslar xayoti bilan tanishganligi ham ajab emas. xatto eron bilan hindiston orasidagi ummon dengizi bo`ylarida — yo ummon tuprog`ida (arabiston yarim oroli bilan iroq o`rtasida), yo xozirgi pokiston yerlarida bo`lganligini taxmin qilish mumkin, bo`nga uning she`rla¬rida ham shama` bor. maxtumquli kubraviya tarikati shayxlari bilan ham, xojagon-naqshbandiya silsilasi pirlari bilan ham yaqin aloqada edi. otasi davlatmamad ham tasavvuf aqlini do`st tutgan. «she`rlaridan maxtumqulining piri otasi ekanligi anglashiladi. ammo u boshqa ko`plab murshidi komillarni ham zikr etgan». chunonchi, saraxsda naqshbandiya namoyandasi niyozqo`li xalifaga murid tushishni orzu qilgan bo`lsa, otaniyoz oxo`nga ham shogirdlik talabida bo`lgan. sho`ro davridayoq ba`zi tadqiqotchilar maxtumqulining tasavvufga munosabati yuzasidan ayrim muloxazalarni bildirgan edilar. jumladan, g.karpov xayotining muayyan davrlarida maxtumqulining tasavvuf tariqatlari bilan aloqasi …

tolaasidan bizni bebahra qilgan edi. shuning uchun uning asosan shu mavzudagi sherlarini tanlab tarjima qilgan taniqli shoir va zaxmatkash mutarjim mirzo kenjabek o`z tarjimalariga yozgan so`z boshisida: «maxtumquli firog`iy xviii asr ma`rifiy she`riyatining buyuk darg`alaridan bo`lib, butun turkiy xalqlar uchun tushunarli va sevimli shoir, ma`rifatli siymo, orif oshiq, soxibi hikmat bo`lgan valiy zotdir. uning insonparvarlik, xalqparvarlik, vatanparvarlik g`oyalari bilan yugrilgan she`riyatida pok islomiy ma`rifat ruxi gurkirab, yashnab turadi», — degan fikrni bildiradi. maxtumquli «ahli hol, ahli sir, ahli hikmat bo`lgan orif zotdir. ma`no olamida uning bir qancha aziz siymolar bilan irtiboti borligi anglashiladi. bir qancha she`rlarida u haq payg`ambarlar, mashhur avliyolar bilan bog`liq tushlarini farax va shukrona bilan bayon etadi». m.kenjabek xatto u ilmi laduniy soxibi bo`lgan deb yozadi. taniqli sharqshunos olim ye.bertelsning yozishicha, maxtumquli adabiy merosiniig umumiy miqdori taxminan 16—18 ming misraga yetadi. a.boboyev shoirning 700 ga yaqin lirik asarlari bizgacha yetib kelganligi haqida ma`lumot beradi. o`zbek olimasi s.shukrullayeva …

arining nomiga ko`p duch kelamiz. xar yigitning aslin bilay desangiz, ma`rakada utur-turishin ko`ring. birov bilan oshno bo`lay desangiz, avval iqrorinda turishin ko`ring. *** nomardlar ham yaramaslar, nochorlar, to`zing ichib, ishing bo`lsa kocharlar, siringni fosh etib, aybing ocharlar, qadring bilgan ulfatingdan ayrilma! olimga yondashsang, ochilar ko`zing, joxilga yondashsang, ko`rdek bo`larsan. * * * odam bor, ming tuman yedirsang ozdir, odam borki, yegan noniga yetmas. xamidulla xasanov yozadi: «maxtumquli firogiy nixoyatda zur, ta`sirli, xalqka yokadigan, turkmanga ham, o`zbekka ham o`z tilidek tushuniladigan she`rlari bilan butun sharqka mashxurdir. uning asarlarini suriyada ham, irokda ham, turkiya va eronda ham, afg`oniston va xatto o`zoq arabistonda ham turkmanlar faxr bilan kuylaydilar. afg`onistonda bir keksa turkman baxshisi borligini eshitdim, u maxtumquli she`rlarini maxorat bilan ijro etishda nom chiqargani uchun o`zini «maxtumchi» der ekan». maxtumquli barcha turkiy xalqlar qatori, o`zbek xalqining ham o`z shoiriga aylanib ketgan. shoir she`rlari xalqimiz orasida asrlar davomida mashhur bo`lgan. asarlarining qo`lyozmalari keng tarqalib, …

lari, raislari; "nujabo" – "najib" so‘zidan, najiblar – buzurgvorlar va tanlangan aziz zotlar degani. abdollar – valiylikning qutbdan oldingi martabasiga erishgan zotlar, demakdir. aytganimizdek, maxtumquli faqat iste’dodli shoir emas, balki ulkan alloma, ahli hol, ahli sirr, ahli hikmat bo‘lgan orif zotdir. ma’no olamida uning bir qancha aziz siymolar bilan irtiboti borligi anglashiladi. bir qancha she’rida u haq payg‘ambarlar, mashhur avliyolar bilan bog‘liq tushlarini farah va shukrona bilan bayon etadi. bir kecha yotardim, shohi naqshband karami jo‘sh urib, bir non ketirdi; o’ng qo‘lida boda – gulgun sharobi, chap qo‘lida toza biryon ketirdi... she’rda maxtumquli bahouddin naqshband hazratlarining ma’naviy tavajjuh va himmatlariga mazhar bo‘lganini oshkor etmoqda. "boda – gulgun sharob"dan murod ishqi ilohiy, ulug‘ valiy ruhoniyatidan yetgan ma’naviy tavajjuh, "toza biryon" esa hikmat natijasi bo‘lgan ma’naviy nasibadir. boshqa bir she’rida shoir "sayron ichinda" – sulukdagi sayr chog‘ida payg‘ambarlar va aziz avliyolardan iborat nafar siymoni ko‘rganini bildiradi va: turkiston egasi – xoja ahmad …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "maxtumquli ijodi"

1489648764_65800.pptx /docprops/thumbnail.jpeg слайд 1 mavzu:: maxtumquli ijodi. turkman shoiri--maxtumquli ulug` turkman shoiri va mutafakkiri maxtumquli 1733 yili atrek daryosi bo`yidagi xojigovshan ovulida tug`ilgan. uning ilk ustozi ozodiy taxallusi bilan she`rlar yozgan otasi davlatmamad edi. oilada xat-savodini chiqargan bo`lajak shoir taxminan olti yoshidan ovul maktabida - niyozsolih mulla qo`lida o`qiy boshlaydi. o`tkir zehni va tirishqoqligi bilan o`quvchilar orasida alohida ajralib turgan maxtumquli keyin qiziloyoq (hozirgi chorjuy viloyati, xalach tumani) dagi idris bobo madrasasida tahsilini davom ettiradi. so`ng xivaning sherg`ozixon madrasasida ilmini kamolga yetkazadi. shuningdek bir muddat buxorodagi ko`kaldosh madrasasida ham o`qigani haqida rivoyatlar mavjud. turkman xal...

Формат PPTX, 5,5 МБ. Чтобы скачать "maxtumquli ijodi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: maxtumquli ijodi PPTX Бесплатная загрузка Telegram