xivaning diqqatga sazovor joylari

DOCX 12 pages 28.2 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.2 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

xivaning diqqatga sazovor joylari reja: 1. xiva hozirgi kunda necha yoshda 2. xivaning noyob muzeylari 3. xivaning diqqatga sazovor minoralari xivaning yoshi 2500 yildan oshgan. bu noyob muzey-shahar. undagi asosiy diqqatga sazovor joy esa – uylari va tor ko‘chalari, masjid va minoralari, madrasalari bo‘lgan hamda qalinligi 6 metrli devorlar bilan o‘ralgan qadimiy ichki shahar. asrlar davomida qurilgan (qadimiy me'moriy yodgorliklar xiv asrga to‘g‘ri keladi) istehkomlar va saroylar, masjid va madrasalar, maqbaralar va minoralar, karvonsaroylar va hammomlar ichan-qal’ani noyob shahar-yodgorlikka aylantirdi. xivada shaharning an'anaviy ravishda bir-biridan ikkita alohida qismga bo‘linishi sodir bo‘lgan: ichan qal'a (so‘zma-so‘z: ichki mudofaa doirasi) – ichki shahar (shahriston) va dishon qal'a (tashqi mudofaa doirasi) – tashqi shahar ( rabot). shahriston ichan qal'asi dishon qal'adan balandligi 10 m va uzunligi 2,5 km dan ortiq bo‘lgan qalin devorlar bilan ajralib turadi. ichan qal'aning devorlari xivaning asosiy diqqatga sazovor joyi sifatida ko‘plab sayyohlik suvenirlarida tasvirlangan. arxeologik ma'lumotlarga qaraganda, xiva devorlari …

2 / 12

a arkning eski qal'asi joylashgan. inshoot qurilishining ba'zi qismlari v asrga to‘g‘ri keladi. darvozaning o‘ng tomonida muhammad aminxon madrasasi joylashgan. biroz oldinda ulug‘vor minora kalta-minor bor. shahar markaziga yaqinroq, muhammad rahimxon ii madrasasi joylashgan. polvon-darvoza xix asr boshlarida paydo bo‘lgan va "qullar" nomi bilan mashhur, chunki aynan shu yerda qul savdosi amalga oshirilgan. 1873-yilda rus qo‘shinlari xiva xonligini egallagan paytda shaharda 10 ming qul bo‘lgan. polvon-darvozadan o‘tib, "xiva shahri" yozuvi va darvoza qurilgan sana – 1221 (hijriy) sanasi (1806 yilga to‘g‘ri keladi) bitilgan marmar lavhani ko‘rish mumkin. polvan-darvozaga yaqinroq – tosh hovli saroyi va olloqulixon madrasasi joylashgan. shahar markazining janubida said olovuddin maqbarasi va pahlavon mahmud maqbarasi, sherg‘ozixon madrasasi, shuningdek, islomxo‘ja majmuasi joylashgan. dishon qal'a – tashqi shahar. mazkur diqqatga sazovor joy – ichan-qal’a atrofidagi mahallalar tarmog‘i. devor 1842-yilda dushmanlarning hujumlaridan himoya qilish uchun qurilgan. ularni qurish uchun 3 yil kerak bo‘ldi. ularning qurilishida 200 mingdan ortiq kishi ishlagan va …

3 / 12

va fotosuratlarga muvofiq qayta tiklandi. hazorasp-darvoza (xix asr) 1842-yilda dishon-qal’a devorlari qurilishi paytida pishgan g‘ishtdan qayta qurilgan. ular yon tomonlarda joylashgan ikkita katta kuzatuv minorasidan iborat. o‘tish tepasida yon panjarali ravoqli galereya joylashgan bo‘lib, uning tepasi kunguralar bilan bezatilgan. qosh-darvoza (1912). fasadi mozaikalar bilan bezatilgan uchta tsilindrsimon minoralar, ikkita ravoqli yo‘lak va kungurali panjarali an’anaviy galereya, yo‘lakning har ikki tomonida xizmat ko‘rsatish xonalari mavjud. xeyvak – ichan qal'adagi ota-darvozaning g‘arbiy darvozasi yaqinidagi kichik hovlida hozirgacha saqlanib qolgan eng qadimiy diqqatga sazovor joy. afsonalardan biriga ko‘ra, xivaga injildagi nuhning o‘g‘li som tomonidan asos solingan. cho‘l bo‘ylab ketib borarkan, u uxlab qoladi va tushida olovni ko‘radi va dahshatli tashnalikni his qiladi. uyg‘ongach, sahroda quduq qazishni boshlaydi. va chanqog‘ini qondirib: "xey vak! xey vak!", deb aytadi, bu "qanday yaxshi" degan ma'noni anglatadi (hey vak, xey vaa, xiva). yana bir afsona ham bor. ko‘p asrlar davomida buyuk ipak yo‘li markaziy osiyo orqali o‘tgan. savdogarlar …

4 / 12

orgohi. bu yerda masjidlar, qabulxona, ayol qismi uchun xonalar (haram), zarbxona, otxona, ustaxonalar, yashash xonalari va boshqalar bor edi. hukmlarni ijro etadigan joy – zindon mavjud bo‘lgan. maydonda o‘quv janglari va harbiy ko‘riklar va paradlar o‘tkazilgan. qal'a xon va uning a'yonlar, amaldorlar va harbiylarning hayoti uchun zarur bo‘lgan barcha narsalar bilan ta'minlangan. 1686-1688 yillarda qurilgan birinchi bino 18-asr o‘rtalarida, eronliklarning bosqini paytida vayron qilingan. bugungi kunda mavjud bo‘lgan majmua xix asr boshlarida (1804–1806) qayta ta'mirlangan. u 1688-yilda ichan qal'ada polvon-darvozaning sharqiy darvozasi yonida barpo etilgan. ta'lim muassasasi juda kichik. unda atigi 16 ta xujra va darsxona (gumbazli kvadrat xona) bor edi. kirish eshiklari yog‘och o‘ymakorligi bilan bezatilgan. ichkarida juda zohidona bezaklar mavjud. 1834-yilda olloqulixon yangi katta masjid quradi va mavjudini qisman buzib, qayta tiklaydi. xo‘jamberdibiy madrasasi yaqinida joylashgan shahar devorining bir qismi tugatiladi, yangi binoning fasadi eski binoning hovlisiga kiritiladi. natijada, gorizontal balandligi har xil bo‘lgan ikkita kichik hovli paydo …

5 / 12

m shu yerda tahsil olgan. madrasa qurilishi 1804-1812 yillarda qutlug‘ murod inoq buyrug‘i bilan amalga oshirilgan. xo‘jamberdibiy madrasasi qarshisida joylashgan. ularni faqat savdo qatorlari bo‘lgan maydon ajratib turgan. bu bino shahardagi birinchi ikki qavatli madrasa ekanligi bilan ajralib turadi. uning fasadi tantanali ko‘rinishga ega edi. bu yerda burchakdagi minoralarni bezatgan bo‘rttirma terrakota va kirish joyida stalaktitlarga taqlid singari qiziqarli dekorativ elementlar ishlatilgan. boy tashqi bezakdan farqli o‘laroq, madrasaning ichki qismi juda kamtarona ko‘rinadi, bezaklar mavjud bo‘lganida ham, ular juda cheklangan miqdorda bo‘lgan. ta'lim muassasasi juda katta bo‘lib, bitiruvchilari bilan mashhur edi. ularning orasida olimlar, tarixchilar, shoirlar va oddiy bilimli odamlar bo‘lgan. unda talabalar yashaydigan ko‘plab hujralar mavjud. madrasa hovlisida yer osti suv ombori qurilgan bo‘lib, undan butun ichan qal'a aholisi ichimlik suvi olgan. shuningdek, madrasa hududida yozgi masjid qurilgan. qutlug‘ murod inoq aynan shu madrasada dafn qilinish istagini bildirgan. biroq, u ichan qal'a devorlari tashqarisida vafot etdi. afsonaga ko‘ra, marhumning …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xivaning diqqatga sazovor joylari"

xivaning diqqatga sazovor joylari reja: 1. xiva hozirgi kunda necha yoshda 2. xivaning noyob muzeylari 3. xivaning diqqatga sazovor minoralari xivaning yoshi 2500 yildan oshgan. bu noyob muzey-shahar. undagi asosiy diqqatga sazovor joy esa – uylari va tor ko‘chalari, masjid va minoralari, madrasalari bo‘lgan hamda qalinligi 6 metrli devorlar bilan o‘ralgan qadimiy ichki shahar. asrlar davomida qurilgan (qadimiy me'moriy yodgorliklar xiv asrga to‘g‘ri keladi) istehkomlar va saroylar, masjid va madrasalar, maqbaralar va minoralar, karvonsaroylar va hammomlar ichan-qal’ani noyob shahar-yodgorlikka aylantirdi. xivada shaharning an'anaviy ravishda bir-biridan ikkita alohida qismga bo‘linishi sodir bo‘lgan: ichan qal'a (so‘zma-so‘z: ichki mudofaa doirasi) – ichki shahar (shahriston) va dishon qa...

This file contains 12 pages in DOCX format (28.2 KB). To download "xivaning diqqatga sazovor joylari", click the Telegram button on the left.

Tags: xivaning diqqatga sazovor joyla… DOCX 12 pages Free download Telegram