g’azal haqida nazariy ma’lumot

PPT 2.2 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1481018993_64955.ppt assalomu alaykum! g’azal haqida nazariy ma’lumot shior: o’quv qunt beradi, bilim – shon-sharafshon, shu ikkov bilan ulug’dir inson (m.qoshg’ariy) g’azal arabcha so’z bo’lib, uning ma’nosi “oshiqona so’z” yoki “xotin-qizlar bilan yoqimli muomulada bo’lish” demakdir. g’azal atamasi dastlab vi – vii asrlarda arab she’riyatida paydo bo’lib, x asrda fors adabiyotiga, xiv asr boshlarida turkiy adabiyotga kirib kelgan. uning turkiy tildagi dastlabki namunalarini xorazmiy va rabg’uziy yaratgan. turkiy adabiyotda g’azalning ilk namunasi “qisas-ar rabg’uziy” asarida uchraydi. g’azal adabiy atama sifatida aruz vaznida ishq-muhabbat haqida yozilgan, a-a, b-a, d-a, e-a … tarzida qofiyalanadigan, matla’ va maqta’ga ega bo’lgan she’rni anglatadi. ilmiy adabiyotlarda g’azallar hajmi o’rtacha 3 baytdan 19 baytgacha bo’lishi qayd etilgan. o’zbek adabiyotida 5 baytdan 21 baytgacha bo’lgan g’azal namunalari bor. g’azalning birinchi bayti matla’ (mabda’, arabcha “boshlanma, chiqish” ) deb atalib, undagi misralar o’zaro qofiyalanadi (a-a), qolgan baytlardagi juft misralar matla’ga qofiyadosh bo’ladi. ba’zan g’azalning ikkinchi bayti ham o’zaro qofiyalanishi …

tuzilgan g’azal xususiyatlariga bego-nadir. navoiy oldingi g’azalnavislar uslubidagi ba’zi xususiyatlarni tanqid qiladi. g’azallarning kompoziysiya jihatdan parokanda (“bir bayt mazmuni visol bahorida”, “yana biri firoq xazonida”) shaklda yaratilishi navoiyni qanoatlantirmaydi. u yakpora g’azalini ma’qul ko’rgan. mustaqil baytlardan tuzilgan g’azal. tarkibida lirik voqea, manzara, fikr va kechinma satrlar silsilasida darajama-daraja (tadrijiy) rivojlanish xususoyatiga ega bo’lgan g’azal. bu g’azallarning eng oliy navidir. misol: a.navoiy “ishq o’ti – azal qismati” (“jong’a chun dermen…”), “yordin ayru ko’ngul…” va boshqalar. musalsal g’azal har bir baytining mazmuni o’zidan oldingi va keyingi baytlarga izchil bog’langan g’azal. yakpora g’azalning mazmuni matla’da ko’tarilgan bir mavzuni izchil yoritish jarayonida vujudga keladi. misollar: a.navoiy “qora ko’zum”, “kecha kelgumdur debon…”, “ne navo soz aylagay bulbul gulistondin judo”, “lolazor emaski, ohimdin jahonga tushti o’t”, “do’stlar, ahli zamondin mehr umidini tutmangiz” va boshqalar. yakpora g’azal . voqelikning bir bo’lagi ifodalanadigan, hamma baytlari bir mavzuni yotirishga, bir g’oyaviy mazmunni ilgari surishga qaratilgan g’azal. sujetli g’azalga nisbatan …

yor, uning go’zalligi chiroyli tashbehlar bilan ifodalanadi. sharq she’riyatida noziklik go’zallikning muhim belgisi sanalgan. oshiq – ishqqa mubtalo bo’lgan, o’zini unitgan kishi. u raqibga o’zining nafratini ochiq bayon etadi, oshiqlik timsollari bo’lmish bulbul, majnun, farhod, vomiq obrazlariga o’xshatiladi. raqib – ma’shuqaning vasliga da’vogar bo’lgan boshqa bir oshiq. bu obraz g’ayr, ag’yor, o’zga nomlari bilan ham yuritiladi. tasavvuf adabiyotida yuqoridagi obrazlar yangicha ma’no kasb etadi: ma’shuqa(yor) – alloh yoki payg’ambar yoxud pir (ustoz), do’st ma’nosida; oshiq – allohga ruhan yaqinlashishga intilayotgan inson, so’fiy banda; raqib esa nafs, dunyo ma’nolarida keladi. sharq mumtoz adabiyotining g’azal shakli yevropa adaboyotida ham shunday shakllar paydo bo’lishiga turtki bo’lgan. mumtoz she’riyatimizda “begona bayt” degan tushuncha bo’lib, u maqta’dan oldingi baytni bildiradi. shoir abdulla oripov aytganidek, “bu baytda shoir kimni maqtagisi kelsa - maqtaydi, kimni yomon ko’rsa alamini oladi, g’azal umumyo’nalishiga u qadar bog’lanmaydiganroq gapi bo’lsa ham, shu yerda aytib qoladi”. “archani bezatamiz” o’yini uyga vazifa: “g’azal …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "g’azal haqida nazariy ma’lumot"

1481018993_64955.ppt assalomu alaykum! g’azal haqida nazariy ma’lumot shior: o’quv qunt beradi, bilim – shon-sharafshon, shu ikkov bilan ulug’dir inson (m.qoshg’ariy) g’azal arabcha so’z bo’lib, uning ma’nosi “oshiqona so’z” yoki “xotin-qizlar bilan yoqimli muomulada bo’lish” demakdir. g’azal atamasi dastlab vi – vii asrlarda arab she’riyatida paydo bo’lib, x asrda fors adabiyotiga, xiv asr boshlarida turkiy adabiyotga kirib kelgan. uning turkiy tildagi dastlabki namunalarini xorazmiy va rabg’uziy yaratgan. turkiy adabiyotda g’azalning ilk namunasi “qisas-ar rabg’uziy” asarida uchraydi. g’azal adabiy atama sifatida aruz vaznida ishq-muhabbat haqida yozilgan, a-a, b-a, d-a, e-a … tarzida qofiyalanadigan, matla’ va maqta’ga ega bo’lgan she’rni anglatadi. ilmiy adabiyotlarda g’azallar hajmi o...

PPT format, 2.2 MB. To download "g’azal haqida nazariy ma’lumot", click the Telegram button on the left.

Tags: g’azal haqida nazariy ma’lumot PPT Free download Telegram

g’azal haqida nazariy ma’lumot

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "g’azal haqida nazariy ma’lumot"

Similar files