o’zbek xalqi va uning nomlanish tarixi

DOC 127.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662847775.doc 4-мавзу o’zbek xalqi va uning nomlanish tarixi reja: 1. o’zbek adabiy tilining taraqqiyot bosqichlari: a) ilk davr (xi-xiv) asrlar va yeski o’zbek tili. 2. yeski o’zbek tilining tayanch dialekti masalasi. 3. yeski o’zbek tilida fors-tojik va arab tili unsurlarining yanada kuchayib ketishi. o’zbek adabiy tili tarixini davrlashtirish o’zbek tili uyғur tili bilan birgalikda qarluq tili gruppasiga kiradi. qarluq tili tarixiy jihatdan o’rta osiyo gruppasiga, ayniqsa, ғarbiy xun shaxobchasiga kirgan tillar bilan oiladoshdir. xi asrdan keyingi o’rta osiyo turkiy tillari, shu jumladan, o’zbek adabiy tilining rivojlanishidagi ma’lum davrlarni belgilash mumkin. til tarixini o’rganishdagi yeng muhim masalalardan biri - davrlashtirishdir. davrlashtirish uchun o’zbek tili va unga uruғdosh bo’lgan turkiy tillarning kelib chiqishi, taraqqiyot bosqichlari, o’zaro munosabatlari aniqlanishi lozim. ma’lumki, davrlashtirish turkiy tillarning tasnifi bilan ham boғlikdir. tasnif ma’lum darajada tillar tarixini davrlashtirish demakdir. chunki tasnifda ham, davrlashtirishda ham bir xil printsipga amal qilinadi. turkiy tillarning tasnifi xi asrda m. šoshғariy tomonidan …

n.a.baskakov tasnifida turk tillarining ғarbiy xun tarmoғi qarluq tillari guruhiga kiritiladi; a) qarluq — xorazm guruhi. bunga qoraxoniy - xorazm tili (aќmad yassaviy asarlari), hozirgi uyђur tili va shevalari kiritilgan (bunda ayrim lingvistik belgilar hisobga olingan). iv. a.m.shcherbak tarxi (1957) til tarixini o’rganishdagi yeng muhim masalalardan biri — davrlashtirishdir. davrlashtirish uchun o’zbek tili va unga uruғdosh bo’lgan turkiy tillarning kelib chiqishi, taraqqiyot bosqichlari, o’zaro munosabatlari aniqlanishi lozim. ma’lumki, davrlashtirish turkiy tillarning tasnifi bilan ham boғlišdir. tasnif ma’lum darajada tillar tarixini davrlashtirish demakdir. chunki tasnifda ham, davrlashtirishda ham bir xil printsipga, ya’ni tarixiylik printsipiga amal qilinadi. turkiy tillarning tasnifi xi asrda m. koshғariy tomonidan berilgan bo’lsa ham, xix asrgacha bu tillarning mukammal tasnifi yaratilmagan yedi. xix asrdan boshlab turkiy tillarni rus olimlari tasnif qila boshladilar. bularga ayrimlarini namuna sifatida keltiramiz: i. v.v. radlov turkiy tillarni to’rt guruќga bo’ladi: 1. sharqiy guruh(sibirь tatarlari tili). 2. ғarbiy guruh (qirғiz, qozoq, boshšird, tatar tillari...). …

raqalpoq tillari kiritilgan. ularning ba’zilari turkiy tillarni hududiy - jo’ғrofiy jihatdan tasnif qilsa, boqshalari tshsharning bir xil lingvistik beyagisiga asoslanadi. uchinchilarida turkiy tillar tarixi xalq tarixi bilan etarlicha boғlanmaydi. shular ichida n.a. baskov tasnifi ancha mukammal tuyuladi. a.m. shcherbek tarxi (1953): 1.yeng kadimgi davr o’zbek adabiy tili (x - xii asrlar). 2. o’rta davr o’zbek adabiy tili (x1u-xu1 asrlar). 3. yangi davr o’zbek adabiy tili (xush-x1x asrlar). 4. yeng yangi davr o’zbek adabiy tili (xix asr oxiri va xx asr boshlari). olim usmon tarxi (1957): 1. turk xoqonligi davrida qadimgi tug-yu turk tili (u1-1x asrlar). vi-viii asrlar; viii - ix asrlar). 2. qadimgi o’zbek tili (1x-xn asrlar). 3. yeski o’zbek tilining ilk davri (xiii -xiv asrlar). 4. yeski o’zbek tili (xiv asrning oxiridan xix asr ii yarmigacha). 5. hozirgi zamon o’zbek adabiy tili: a) xix asrning ii yarmidan oktyabrь inqilobigacha bo’lgan davr o’zbek adabiy tili. b) sho’ro davri o’zbek milliy …

v davr. o’rta osiyoning rossiya tomonidan bosib olingandan keyingi adabiy til. . o’zbek tili tarixini uning ichki rivojlanish xususiyatlariga qarab, shuningdek o’zbek xalqi va millatining shakllanishi, ijtimoiy-tarixiy taraqqiyotiga qarab shunday davrlarga bo’lish mumkin. i. o’zbek xalq tili taraššiyotining ilk davri. bu davr xi asrdan xiv asrning yarmigacha bo’lgan davrni o’z ichiga oladi. ii. o’zbek xalq tili taraqqiyotining o’rta davri. bu xiv asrning 2-yarmidan xix asrning 1-yarmigacha bo’lgan davrni o’z ichiga oladi. bu davr yeski o’zbek adabiy tilining shakllangan va ma’lum tarakiyotga yuz tutgan davridir. iii. o’zbek xalq tili taraqqiyotining so’nggi davri. bu davr xix asrning 2-yarmidan oktyabrь revolyutsiyasining ғalabasi va o’zssr barpo yetilgan davrni o’z ichiga oladi. iv.milliy o’zbek adabiy tili. bu davrda o’zbekiston milliy tili shakllandi va taraqqiy yetdi. o’zbek tilining ilk davri va yeski o’zbek tili. x asr qarluq qabilalarining ittifoqi ancha kuchaydi va ular o’zlarining qoraxoniylar davlatini barpo yetadilar. ularning markazi shakllavdi. albatta, bu protsess xi asrdagi …

it turk» asariga kirgan qo’shiq, maqol va boshqa tipdagi tekstlar kiradi. bu davrning manbalariga. m.qoshғariyning «devonu luғatit turk»(x1 asr), a.yugnakiyning «hibatul haqoyiq» (xii asr), alining «qissai yusuf» (xiii asr), rabғo’ziyning «qissasi rabғo’ziy» va «qissasul anbiyo» (xiv) qutbning «xisrav va shirin» (xiv asr) hamda turli davlat yorliqlari, hujjatlari kiradi. yuqorida keltirilgan davrlar o’zaro ichki boғlangan, biri ikkinchisi uchun tarixiy zamon tayyorlagan. bu davrlar ijtimoiy- tarixiy nuqtai-nazardangina yemas, balki o’ziga xos lingvistik xususiyatlariga qarab ham farqlanadi. i davr tili uchun davrlashish hodisasi xarakterli bo’lsa, keyingi davrlar uchun y - lashish xarakterlidir. yeski o’zbek adabiy tilining dialektal asoslari borasida hozirgacha turli munozaralar mavjud . shuni aytish kerakki, lingvistik adabiyotlarda yeski o’zbek tilining xususiyatlari haqida gap borganda buyuk alisher -navoiy asarlariga asoslaniladi, chunki alisher navoiy o’zbek xalqining uluғ mutafakkiri, atošli shoiri va ulkan tilshunosi bo’lishi bilan birga yeski o’zbek adabiy tiliga asos solgan, uni shakllantirish va rivojlantirish ishiga hammadan ko’ra ko’p hissa qo’shgan bir …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbek xalqi va uning nomlanish tarixi"

1662847775.doc 4-мавзу o’zbek xalqi va uning nomlanish tarixi reja: 1. o’zbek adabiy tilining taraqqiyot bosqichlari: a) ilk davr (xi-xiv) asrlar va yeski o’zbek tili. 2. yeski o’zbek tilining tayanch dialekti masalasi. 3. yeski o’zbek tilida fors-tojik va arab tili unsurlarining yanada kuchayib ketishi. o’zbek adabiy tili tarixini davrlashtirish o’zbek tili uyғur tili bilan birgalikda qarluq tili gruppasiga kiradi. qarluq tili tarixiy jihatdan o’rta osiyo gruppasiga, ayniqsa, ғarbiy xun shaxobchasiga kirgan tillar bilan oiladoshdir. xi asrdan keyingi o’rta osiyo turkiy tillari, shu jumladan, o’zbek adabiy tilining rivojlanishidagi ma’lum davrlarni belgilash mumkin. til tarixini o’rganishdagi yeng muhim masalalardan biri - davrlashtirishdir. davrlashtirish uchun o’zbek tili va unga uruғdos...

DOC format, 127.5 KB. To download "o’zbek xalqi va uning nomlanish tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbek xalqi va uning nomlanish… DOC Free download Telegram