anatomiya temalari toplami

DOC 105 pages 10.3 MB Free download

105 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 10.3 MB

File type DOC

Pages 105

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 105

wo’zbekstan respublikasi’ joqari’ ha’m worta arnawli’ bilimlendiriw wa’zirligi ózbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli bilimlendiriw ministrligi kásiplik tálimdi rawajlandiriw hám muwapiqlastiriw aymaqliq basqarmasi nókis abu ali ibn sino atindaġi jámiyetlik salamatliq texnikumi “anatomiya” páninen temalar toplami «ulıwma medicinalıq pánler» kafedrası oqıtıwshısı s.qıdırniyazova 1-tema: normal anatomiya, fiziologiya hám patologiya haqqinda tu’sinik. medicinag’a tiykar salg’an alimlar. sabaqtin’ jobasi: 1. anatomiyanin’ basqa pa’nler ishinde tutqan orni. 2. anatomiya pa’ninin’ tu’rleri. 3. anatomiya pa’nin u’yreniw usillari. 4. anatomiya pa’ninin’ rawajlaniw tariyxi. adam anatomiyasi-organizmnin’ du’zilisin, onin’ rawajlaniwin, ha’mde ha’r bir organ qa’siyetlerin u’yrenedi. anatomiya grekshe “anatome” kesemen degen ma’nisti an’latadi. anatomiya to’mendegi tu’rlerge bo’linedi; 1. sistemali anatomiya – organizmdegi organlardi sistema boyinsha u’yrenedi. 2. topografiyaliq anatomiya - organizmdegi organlardi’n’ jaylasiw proekciyasin, formasin u’yrenedi. 3. plastikaliq anatomiya – denenin’ sirtqi formasin, proporciyasin u’yrenedi. fiziologiya grekshe “phyzis” ta’biyat, “logos” pa’n degen ma’nisti an’latadi. fiziologiya organizmdegi organlar, toqimalar ha’m kletkalardin’ tirishilik waziypalarin u’yrenedi. patologiyaliq anatomiya – organlarda kesellik …

2 / 105

inekciya usi’li’ – ishi gewek organlarg’a mi’sali: qan tamirlarg’a ximiyali’q zatlar jiberip u’yrenedi. 5. jaqtilandiriw usili – organlardi’ kislota yamasa siltili eritpege salip toqi’mag’a tu’rli waqi’tta sin’iwine qarap u’yrenedi. 6. korroziya usilinda - ishi gewek organlarg’a tez qatatug’in zat jiberip, oni kislotag’a salamiz, organ toqimasi ezilip, jiberilgen zat organ formasin saqlaydi. 7. rentgen nuri’ arqali’ u’yreniw. 8. organlardi’ palpaciya islew usili. 9. perkussiya usili. 10. auskultaciya usili. 11. mikroskopta u’yreniw. 12. autopsiya usili – o’lgen organizmdi jarip u’yrenip, keyin gistologik jol menen tekseredi. medicinag’a tiykar salg’an alimlar. anatomiyanin’ rawajlaniw tariyxi a’yemgi grek ma’mleketinen baslanadi. ol jerdegi medicina mekteplerinde gippokrat, pifagor ali’mlar oqig’an. gippokrat uzaq tekseriwler na’tiyjesinde medicina haqqi’nda bir neshe qollanbalar jazg’an. ol ju’rek qan tami’r du’zilisi tuwrali’ mag’li’wmatlar bergen, biraq arteriya qan tami’rda hawa ju’redi degen naduris pikirde bolg’an, aero-hawa, tereo-ali’p baradi’ degen ma’nisti an’latadi’. aristotel – grek ali’mi’. ol nerv penen sin’ir arasindag’i pariqti aniqlag’an. gippokratti’n’ qan tami’r …

3 / 105

shvan organizm quramali kletkalardan du’zilgenligin aytip o’tken. orta aziyada o’zbek alimi abu ali ibn sino (980-1037) 1000 jilda “tib qonunlari” kitabi’n jazg’an. leonardo do vinchi italyan alimi, xudojnik, ol plastic anatomiyaģa tiykar salģan. a.vezaliy - birinshi ma’rte adam anatomiyasi atlasin jazg’an. gabriel fallopiy esitiw, ko’riw, jinisiy organlar du’zilisin u’yrengen. b.evstaxiy (1510-1570) bu’yrek, tis, yesitiw organlarnin’ du’zilisin u’yrengen ali’m, ol birinshi ma’rte jutqi’nshaq penen orta qulaq arasinda esitiw trubasi barlig’in aniqladi.n.i.pirogov topograf anatom, dala xirurgiyasi’ni’n’ tiykari’n saliwshi, ol organizmdegi organlardi’ muzlati’p qabatpa-qabat kesip u’yrengen. i.m.seshenov rus alimi. organizm sirtqi ortaliq penen baylanista yekenligin aytip o’tken, ol 1863-jili “bas miy reflleksleri ” kitabin jazg’an. i.p.pavlov rus fiziologi’, ol orayliq nerv sistemasin u’yrengen. p.f.lesgaft organizmge sporttin’ ta’sirin ayti’p o’tken. v.p.vorobyov xarkov medicina institutinin’ professori, organlardan makro ha’m mikro preparatlar tayarlap u’yreniwge tiykar salg’an. ol 5 tomliq anatomiya atlasin jazg’an. tayanish so’z dizbekleri. organizm, organ, toqi’ma, kletka, sistema, topografiya, gistologiya, mikrosop, funkcional anatomiya, antropometriya, …

4 / 105

adaptaciyasi 2-3 minut, qarang’iliq adaptaciyasi 15-20 minut dawam etedi. buzilg’an funkciyalardin’ tikleniwi. adam kesellikke ushirag’anda onin’ toqimalari ag’zalardin’ du’zilisi ha’m xi’zmeti buzi’ladi’. buzi’lg’an funkciyalardi’n’ basqa organlar ja’rdeminde tikleniwi (kompensaciya) ushin organizmde qa’liplesiw processi payda boladi. kompensaciyanin’ bir neshe tu’ri bar. misali: bir bu’yrek kesellengende ekinshi bu’yrek xizmetin ku’sheytedi. u’lken qan tami’rlar jaraqatlang’anda qan aylaniw mayda qan tami’rlar esabinan rawajlang’an kollateral tamirlar ha’m anastomozlang’an tamirlar arqali tiklenedi. gipertrofiya- ( hyper- artiq, trophe- azi’qlaniw) dep belgili bir jag’daylarg’a beyimlesiw ushin ag’za yamasa onin’ ayrim bo’limlerinin’ u’lkeyiwine ha’m xizmetinin’ ku’sheyiwine ayti’ladi’. gipertrofiya haqiyqiy ha’m jalg’an bolip bo’linedi. haqiqiy gipertrofiya- dep ag’zalardin’ tiykarg’i bo’liminin’ u’lkeyiwine aytiladi. toqima ha’m kletkalardin’ o’lshemi yamasa saninin’ artiwi giperplaziya delinedi. jalg’an gipertrofiya ko’binese ag’za ko’leminin’ u’lkeyiwi may toqi’malarinin’ toplaniwi arqali ju’zege keledi. atrofiya (a- grekshe- biykar etiw, trophe- aziqlaniw)- toqimalardin’ aziqlaniwinin’ buziliwi bo’lip, bunda ag’zalar ko’lemi kishireyip, kletkalardin’ sipati o’zgeredi. atrofiya fiziologiyaliq ha’m patologiyali’q boli’p bo’linedi. fiziologiyaliq atrofiya- ag’zalar …

5 / 105

shi regeneraciya- toliq ha’m toli’q emes bolip bo’linedi. toliq regeneraciyada qayta tiklengen toqi’ma buring’i toqimaday boladi. toliq emes regeneraciya qayta tiklengen toqima biriktiriwshi toqi’mani yaki tirtiqti payda etedi. reaktivlik – organizmnin’ sirtqi ortaliq ta’sirine juwap berip qa’liplesiwi, sol organizmnin’ reaktivligi bolip zat almasiwinda, o’siwde, ko’beyiwde u’lken a’hmiyetke iye. 1. individual reaktivlik- adamnin’ jasina, jinsin’a, awqatlaniwina ha’m organizmnin’ jasaytug’in ortalig’ina ha’m tag’i basqa faktorlarg’a baylanisli bo’ladi. 2. fiziologiyaliq reaktivlik- deni saw organizm reakciyasi bolip, ha’r adamda ha’r tu’rli bo’ladi. sonin’ ishinde bazi bir kesellikler (gripp) ay irim balalarda awir, basqalarinda jen’il o’tedi. 3. patologiyaliq reaktivlik- kesellik da’wrinde (keseliklerde organizmnin’ ha’lsizleniwi) ju’zege keledi. sonliqtan kesellikte qalti’raw, terlew ha’m dene temperaturasi’ni’n’ ko’teriliwi, antitelalar islep shig’ariliwin asirip, organizmdi ha’lsizlendiredi tayanish so’z dizbekleri. adaptaciya, kompensaciya, regeneraciya, atrofiya, gipertrofiya, reaktivlik, individual, fiziyologiyaliq, patologiyaliq. 3-tema: isiniw. isiniw belgileri na’m tu’rleri. sabaqtin’ jobasi’: 1. isiniw mexanizimi. 2. isiniw basqishlari. 3. isiniw belgileri. isiniw- pathogen qozg’atiwshilar ta’sir etken jerde …

Want to read more?

Download all 105 pages for free via Telegram.

Download full file

About "anatomiya temalari toplami"

wo’zbekstan respublikasi’ joqari’ ha’m worta arnawli’ bilimlendiriw wa’zirligi ózbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli bilimlendiriw ministrligi kásiplik tálimdi rawajlandiriw hám muwapiqlastiriw aymaqliq basqarmasi nókis abu ali ibn sino atindaġi jámiyetlik salamatliq texnikumi “anatomiya” páninen temalar toplami «ulıwma medicinalıq pánler» kafedrası oqıtıwshısı s.qıdırniyazova 1-tema: normal anatomiya, fiziologiya hám patologiya haqqinda tu’sinik. medicinag’a tiykar salg’an alimlar. sabaqtin’ jobasi: 1. anatomiyanin’ basqa pa’nler ishinde tutqan orni. 2. anatomiya pa’ninin’ tu’rleri. 3. anatomiya pa’nin u’yreniw usillari. 4. anatomiya pa’ninin’ rawajlaniw tariyxi. adam anatomiyasi-organizmnin’ du’zilisin, onin’ rawajlaniwin, ha’mde ha’r bir organ qa’siyetlerin u’yrenedi. anatomi...

This file contains 105 pages in DOC format (10.3 MB). To download "anatomiya temalari toplami", click the Telegram button on the left.

Tags: anatomiya temalari toplami DOC 105 pages Free download Telegram