o‘zbek tili dialektal korpusi ma’lumotlar bazasini shakllantirish asoslari

DOC 28 pages 269.0 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 269.0 KB

File type DOC

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi dsc.03/30.12.2019.fil.19.01 raqamli ilmiy kengash asosidagi bir martalik ilmiy kengash alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti abdurahmonova sayyora bozorboy qizi o‘zbek tili dialektal korpusi ma’lumotlar bazasini shakllantirish asoslari 10.00.11– til nazariyasi. amaliy va kompyuter lingvistikasi filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (phd) dissertatsiyasi avtoreferati toshkent – 2024 uo‘k: 811.512.133’28 filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (phd) dissertatsiyasi avtoreferati mundarijasi оглавление автореферата диссертатсии доктора философии (phd) по филологическим наукам contents of dissertation abstract of the doctor of philosophy (phd) in philological sciences abdurahmonova sayyora bozorboy qizi o‘zbek tili dialektal korpusi ma’lumotlar bazasini shakllantirish asoslari abdurahmonova sayyora bozorboy qizi основы формирования база данных узбекского диалектального корпуса abdurahmonova sayyora bozorboy qizi basics of creating a database of the uzbek dialectal corpus e’lon qilingan ishlar ro‘yxati список опубликованных работ list of published works ………….………….……….………….……………... alisher navoiy nomidagi toshkent davlat …

2 / 28

a olingan. dissertatsiya alisher navoiy nomidagi toshkent davlat ozbek tili va adabiyoti universitetida bajarilgan. dissertatsiya avtoreferati uch tilda (o‘zbek, rus, ingliz (rezyume)) alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti veb-sahifasining www.tsuull.uz hamda «ziyonet» axborot-ta’lim portalining www.ziyonet.uz manzillariga joylashtirilgan. ilmiy rahbar: xolmanova zulxumor turdiyevna filologiya fanlari doktori, professor rasmiy opponentlar: …………………………………… filologiya fanlari doktori, professor ……………………………………. filologiya fanlari doktori, dotsent yetakchi tashkilot: …………………………………….. dissertatsiya himoyasi alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti huzuridagi dsc.03/30.12.2019.fil.19.01 raqamli ilmiy kengashning 2024-yil «____» ______ soat___dagi majlisida bo‘lib o‘tadi. (manzil: 100100, toshkent, yakkasaroy tumani, yusuf xos hojib ko‘chasi, 103. tel.: (99871) 281-42-44; faks: (99871) 281-42-44, (www.tsuull.uz); e-mail: monitoring@www.tsuull.uz.) dissertatsiya bilan alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universitetining axborot-resurs markazida tanishish mumkin ( ____ raqam bilan ro‘yxatga olingan). (manzil: 100100, toshkent, yakkasaroy tumani, yusuf xos hojib ko‘chasi, 103.tel.: (99871) 281-42-44; faks: (99871) 281-42-44, (www.tsuull.uz). dissertatsiya avtoreferati 2024-yil «____» …

3 / 28

r izlanishlar olib borilmoqda. kompyuter lingvistikasi negizida shakllangan korpus lingvistikasi axborot asrining muhim informatsion ta’minotini shakllantirish masalalari bilan shug‘ullanmoqda. til milliy-ma’naviy merosni asrash va takomillashtirishning asosiy omili hisoblanadi. sivilizatsiya natijasida dunyoning yagona axborot maydoniga aylanib borishi tillar taqdirining turli darajada hal etilishiga ham ta’sir ko‘rsatdi. bugungi kunda tilga ta’sir qiluvchi omillarning mavjudligi, tillarni va unga oid manbalarni saqlab qolish zarurati korpus lingvistikasining asosiy yo‘nalishlarini belgilab beradi. til korpuslari milliy til imkoniyatlarini tarixiy taraqqiyoti, nutqiy ko‘rinishlari, sinxron holati hamda rivojlanish omillarini saqlab qoluvchi, keyingi davrlarga taqdim etishda muhim qiymatga ega. dunyo miqyosida tilning mavjud imkoniyatlarini chuqur o‘rganish, til grammatikasining muammoli tomonlarini kontekstda aniqlash, tilda grammatik qoliplarni belgilash, avtomatik tarjima platformasi, tezaurus, elektron lug‘at sifatida qo‘llash va ularni ilmiy-nazariy jihatdan o‘rganishga asosiy e’tibor qaratilmoqda. shu jarayonda tilning sofligini saqlab qolish, uni avlodlarga yetkazish, va avtomatlashtirish masalasi kun tartibiga chiqdi. ekstralingvistik omil bilan bir qatorda intralingvistik omilni ham unutmaslik korpusini tuzishning dasturiy va …

4 / 28

i sanaladi. tilni qayta ishlash, uni kompyuter tiliga aylantirish, tilni ichki manba hisobiga boyitish xususidagi tadqiqotlar jamlanib shevalar tadqiqi masalasi kun tartibiga ko‘tarildi. o‘zbek tilining keng imkoniyatlarini yoritish va davlat tli mavqeyini oshirishda o‘zbekiston respublikasi prezidenti sh.m. mirziyoyevning “o‘zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeyini tubdan oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 2019-yil 21-oktabrdagi pf–5850-sonli farmoni va “milliy o‘zligimiz va mustaqil davlatchiligimiz timsoli” mavzusidagi nutqi muhim ahamiyatga ega bo‘ldi. “mamlakatimizda o‘zbek tilini yanada rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 2020-yil 20-oktabrdagi pf–6084-sonli farmoni ham dialektologik tadqiqotlar salmog‘ini kengaytirishda metodologik asos vazifasini oʻtamoqda. shu jumladan, bu farmonlar bevosita o‘zbek shevalari korpusini yaratishga, shevalar tadqiqini yangi bosqichga ko‘tarishga asos bo‘ldi. o‘zbek tili dialektal korpusi ma’lumotlar bazasini shakllantirish asoslariga bag‘ishlangani, qarluq, qipchoq va o‘g‘uz shevalaridagi lakunar birliklarning xususiyatlari, fonetik, morfologik xususiyatlari va adabiy tilni ichki imkoniyatlar asosida boyituvchi manba sifatidagi talqini tadqiqotimizning dolzarbligini belgilaydi. o‘zbekiston respublikasi prezidentining 2016-yil 13-maydagi pf-4997-son “alisher navoiy nomidagi toshkent …

5 / 28

sida”gi pq-4479-son qarorlari hamda boshqa me'yoriy-huquqiy hujjatlarda belgilangan vazifalarni amalga oshirishga ushbu dissertatsiya ishi muayyan darajada xizmat qiladi. tadqiqotning respublika fan va texnologiyalari rivojlanishining ustuvor yo‘nalishlariga mosligi. mazkur tadqiqot respublika fan va texnologiyalar rivojlanishining “axborotlashgan jamiyat va demokratik davlatni ijtimoiy, huquqiy, iqtisodiy, madaniy, ma’naviy-ma’rifiy rivojlantirish, innovatsion iqtisodiyotni rivojlantirish” ustuvor yo‘nalishi doirasida bajarilgan. muammoning o‘rganilganlik darajasi. o‘zbek tilshunosligida dialektologiyaga oid tadqiqotlar y.polivanov, gʻ.yunus, a.borovkov, g.blagova, x.doniyorov, a.ishayev, q.muhammadjonov, a.mamatov, m.nosirov, a.mamatqulov, x.joʻrayev, x.alimurodov, d.abdurahmonovlar tomonidan olib borilgan bo‘lsa, korpus lingvistikasiga oid tadqiqotlar xx asrning 60-yillaridayoq boshlangan. dastlabki tadqiqot ishlari va korpuslar ingliz tilida yaratilgan. 90-yillarga kelib esa dunyoning juda ko‘p tillarida korpuslar yaratildi. an’anaviy va kompyuter tilshunosligida korpus lingvistikasining o‘rni, metodologiyasi, obyekti va vazifalari g.lich, r.garsid, j.sink1er, l.floverdev, t.makkenri, a.hardi, m.makkarti, v.n.frensis, g.kennidi kabi olimlarning tadqiqotlarida o‘rganilgan korpuslarning ijtimoiy ahamiyati, korpus lingvistikasining keyingi taraqqiyot bosqichlari, internetdan korpus sifatida foydalanish, internet va korpus o‘rtasidagi o‘xshash va farqli jihatlari a.kilgarrif, k. styuart, g.grefenstette, …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek tili dialektal korpusi ma’lumotlar bazasini shakllantirish asoslari"

alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi dsc.03/30.12.2019.fil.19.01 raqamli ilmiy kengash asosidagi bir martalik ilmiy kengash alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti abdurahmonova sayyora bozorboy qizi o‘zbek tili dialektal korpusi ma’lumotlar bazasini shakllantirish asoslari 10.00.11– til nazariyasi. amaliy va kompyuter lingvistikasi filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (phd) dissertatsiyasi avtoreferati toshkent – 2024 uo‘k: 811.512.133’28 filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (phd) dissertatsiyasi avtoreferati mundarijasi оглавление автореферата диссертатсии доктора философии (phd) по филологическим наукам contents of dissertation abstract of the doctor of philos...

This file contains 28 pages in DOC format (269.0 KB). To download "o‘zbek tili dialektal korpusi ma’lumotlar bazasini shakllantirish asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek tili dialektal korpusi m… DOC 28 pages Free download Telegram