tibbiyotda profilaktika

DOC 7 pages 71.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 71.0 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

16-mavzu: oilaviy tibbiyot amaliyotida profilaktika. mazmuni: tibbiyotda davolash ishlari bilan bir qatorda birinchi o’rinda kasallikni kelib chiqishini, shikastlanishlarni, baxtsiz xodisalarni, zaharlanishlar va boshqalarni sabablarini oldini olish ya'ni profilaktika egallaydi. ba'zi olimlar aytishicha, profilaktika so’zi grekcha prophilacticos so’zidan olingan bo'lib, kasallikdan saqlanish, o’tkazib yubormaslik, ogohlantirish ma'nosini anglatadi. odatda profilaktik tadbirlar ogohlantiruvchi deb, profilaktik tibbiyotni esa ogohlantirilgan deb yuritiladi. (prevetion inglizcha ogohlantirish ma'nosini anglatadi). tibbiyotda profilaktika -har taraflama keng tarqalgan faoliyat bo'lib, u kasalliklarni va jarohatlarni sabablarini aniqlashga yo’naltirilgandir. profilaktikaning individual (shaxsiy) va jamiyat turlari mavjud. olib boriladigan profilaktik tadbirlar qaysi yo'nalishda bajarilishiga ko'ra profilaktika birlamchi, ikkilamchi va uchlamchi bo'lishi mumkin. birlamchi profilaktika deyiladi, agarda profilaktik tadbirlar kasallikni kelib chiqish sabablarini oldini olishga qaratilgan bo’lsa, ikkilamchi profilaktika haqida gap yuritiladi, agarda bu paydo bo'lgan kasallikni chuqurlashib ketmasligi uchun sharoit va omillarni bartaraf etishga qaratilgan tadbirlar bo’lsa. agar profilaktik tadbirlar biror kasallik tufayli nogiron bo'lib qolmaslikka qaratilgan bo’lsa, u haqda bu uchlamchi profilaktika …

2 / 7

lib hisoblanadi. o’tgan zamonlarda ham ulug’ olimlar gippokrat, ibn sino, jurjoniy, bekon va boshqalar shifokor faoliyatida kasallikni oldini olish tadbirlari muhim o’rin egallashini bilganlar. f.bekon shunday yozgan: " tibbiyotning birinchi burchi - bu sog'liqni saqlash ikkinchisi esa - kasallikni davolashdir". oxirgi yillarda ijtimoiy omillarga hamda nafaqat yuqumli kasalliklar, balki noepidemik va surunkali kasalliklarni oldini olishga qaratilgan jamoaviy tadbirlar va dasturlarga ko'proq ahamiyat berilmoqda, ma'lumotlar shuni ko'rsatadiki, yuqumli va epidemiologik kasalliklar qancha keyingi o’rinni egallasa, noepidemik kasalliklar shuncha oldingi planda ko’rinib qoladi va asosiy diqqatni o’ziga qaratadi. keyingi vaqtlarda o'lim tarkibida birinchi o’rinni yurak qon-tomir, onkologik,bronx-o’pka yo'llari kasalliklari, hamda baxtsiz hodisalar,ayniqsa avtotransport, maishiy va kasbiy shikastlanishlar egallamoqda.keyingi vaqtlarda olib borilayotgan tekshiruvlar ko'rsatishicha, yuqorida keltirilgan kasalliklar ekzogen harakterga ega bo'lib, ularni oldini olish uchun salbiy ta'sir etuvchi omillarni bartaraf qilish, sog'lom turmush tarzini shakllantirish, tabiat qo’ynida sog'lomlashtiruvchi tadbirlarni olib borish kerak ekan. yer yuzida texnik jarayonlarning rivojlanib ketishi natijasida ekologiyani yomon tomonga …

3 / 7

b, yuz minglab tonna kimyoviy moddalar, changdagi muallaq moddalar xavoga, suvga, tuproqqa, ovqatga, so'ngra odam organizmiga tushadi. gigienistlar baholashicha, bizning mamlakatimiz shaharlarida 30% kasalliklar atrof-muhitning ifloslanishidan, ularning miqdori ruxsat etilgan me'yordan 10 barovar va undan ham ortib ketganda kelib chiqar ekan. oxirgi yillarda aholi orasida kasallikni oldini olishda "sanalogiya" suzi keng ishlatilmoqda. "sanalogiya" termini - lotincha "sanitas" suzidan olingan bo'lib, salomatlik ma'nosini anglatadi. sanalogiya - salomatlik haqidagi fandir, aniqrog’i, sog'lomlar kishilarni sog'lig'ini muhofaza qilish, mustahkamlash, yuksaltirish demakdir. sanalogiya jamoat salomatligini sifatini oshirishga asoslangan sog'liqni saqlash tizimini strategik konsepsiyasini ishlab chiqishga ko’maklashishi lozim. 1980 yillarda i.i.brexman tomonidan tavsiya etilgan "vedenie v valeologiyu" kitobida (1987) keltirilgan "valeologiya" sanalogiya tushunchasiga yaqindir. "valeologiya" ko'proq ruhiy tinchlik ma'nosiga yaqin bo'lib, shaxsiy salomatlikni anglatadi, ya'ni valeologiya - shaxsiy salomatlikni o'rganadigan fan sifatida, sanalogiya esa - guruh, jamiyat va populyasiya salomatligi haqidagi fan sifatida shakllangandir. sanalogiya gigienik tartib-intizom turkumiga kiradi,ya'ni odamlarning sog'lig'ini shakllanishiga ta'sir etuvchi atrof-muhit omillariga …

4 / 7

va boshqalarni. shunday qilib,sanalogiya-jamoat salomatligi,sog'lomlar salomatligini mustahkamlashga, muhofaza qilishga, salomatlikni jamiyat boyligi sifatida tan olishiga qaratilgan fandir. sanalogiya kasalliklarni kelib chiqish sabablarining (patogenezi)asosiy qonuniyatlarini hisobga olgan holda, sog'liqni shakllantirish yo'llari va mexanizmini (sanogenezi) ishlab chiqadi hamda aholi salomatligiga ta'sir etuvchi omillarni butunligicha chuqur o'rganadi. ko’pgina tekshiruvlar natijasiga ko'ra va maqolalarda chop etilishicha, aholi salomatligini baholovchi omillarning: · 50-55% i turmush tarzi va turmush sharoitiga; · 15-20% i insonni o’rab turgan tashqi muhitning holatiga (uning tarkibi, ifloslanganlik darajasi), ekologik fojiasiga; · 20% gachasi - ichki, nasliy sabablarga (gen-xromosom tarkibining dinamikasi va holati, tug’ma anomaliyalar va boshqalar); · 10-15% i sog'liqni saqlash tizimining holati va rivojlanish darajasiga bog’liq. bu esa o’z yo'lida yanada aholi salomatliga, jumladan bolalar salomatligiga ta'sir etuvchi salbiy omillarni bartaraf etish lozimligini va shundagina sog'lom turmush tarzini shakllantirishga erishish mumkinligini taqoza etadi. sanalogiya, jamiyat salomatligini mustahkamlash va uni yaxshilash yo'lida, kelajakdagi maqsadi strategik profilaktikani ishlab chiqishni o’z zimmasiga oladi. …

5 / 7

ariga bog’liq holda profilaktika ishlarini o'rganish, ijtimoiy iqtisodiy sharoitni hisobga olgan tarzda aholi salomatligini mustahkamlashga qaratilgan profilaktik tadbirlar usullarini va samarali dasturini ishlab chiqish imkoniyatini yaratadi. bu yo'nalishda sanalogiyaning asosiy vazifalaridan biri-boshqa mutaxassislar bilan birgalikda yaxshi ekologik sharoitlar yaratish yo'llarini izlab topishdan iboratdir. birlamchi profilaktika dasturi ("salomatlik" dasturi) tajribasi, hamda bsst (voz) ishtirokidagi dasturlar va boshqa xorijiy birlashmalar ularning samarali ekanligini ko’rsatmoqda.masalan,yurak qon-tomir tizimi kasalliklari profilaktikasining kooperativ dasturi,bsst tarmoqlarida 27ta mamlakat ishtirokida ish olib borib, 10-15 yil ichida ko’pgina davlatlarda (yaponiya, aksh, finlyandiya, kanada va boshqalar) bu kasalliklar sababli yuzaga kelayotgan o'limni 30%, vaholanki 40%ga kamaytirdi. bu esa umumiy o'limni 10%ga kamayishiga olib keldi. shunday qilib, sanalogiyaning asosiy vazifasi - salomatlik rezervini aniqlash va baholashdan iboratdir. bunday muammoning muhim ahamiyat kasb etuvchi masalasi bo'lib, kasallikning klinik belgilari namoyon bo'lmasdan turib kasal shaxsni aniqlashdir. ba'zi bir olimlar bunday holatda insonni sog'lom deb bilsalar, ba'zilar kasallikka chalingan deb hisoblaydilar. bunday insonlar esa …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tibbiyotda profilaktika"

16-mavzu: oilaviy tibbiyot amaliyotida profilaktika. mazmuni: tibbiyotda davolash ishlari bilan bir qatorda birinchi o’rinda kasallikni kelib chiqishini, shikastlanishlarni, baxtsiz xodisalarni, zaharlanishlar va boshqalarni sabablarini oldini olish ya'ni profilaktika egallaydi. ba'zi olimlar aytishicha, profilaktika so’zi grekcha prophilacticos so’zidan olingan bo'lib, kasallikdan saqlanish, o’tkazib yubormaslik, ogohlantirish ma'nosini anglatadi. odatda profilaktik tadbirlar ogohlantiruvchi deb, profilaktik tibbiyotni esa ogohlantirilgan deb yuritiladi. (prevetion inglizcha ogohlantirish ma'nosini anglatadi). tibbiyotda profilaktika -har taraflama keng tarqalgan faoliyat bo'lib, u kasalliklarni va jarohatlarni sabablarini aniqlashga yo’naltirilgandir. profilaktikaning individual (shaxsiy...

This file contains 7 pages in DOC format (71.0 KB). To download "tibbiyotda profilaktika", click the Telegram button on the left.

Tags: tibbiyotda profilaktika DOC 7 pages Free download Telegram