iqtisodiyot tarkibiy tuzilishining mohiyati va tarkibiy o‘zgarishlar siyosati

DOC 27 pages 243.5 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 243.5 KB

File type DOC

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

5- mavzu. iqtisodiy islohotlarni amalga oshirishda tarkibiy siyosat 5.1. iqtisodiyot tarkibiy tuzilishining mohiyati va tarkibiy o‘zgarishlar siyosati. milliy iqtisodiyotda yangi tarmoqlar paydo bo‘lishi, ularning soni ko‘payishi ishlab chiqarilayotgan (eksport qilinayotgan) tovarlar va xizmatlar nomenklaturasi va assortimentining kengayishiga, tarmoq va sohalarning har tomonlama modernizatsiya va diversifikatsiya qilinishiga zamin yaratadi. iqtisodiyotda modernizatsiya va diversifikatsiya darajasi uning tarkibiy tuzilishi qanchalik takomillashganligiga bog‘liq. iqtisodiyotni tarkibiy o‘zgartirish jarayonining mohiyatini chuqur bilib olish va baholash uchun dastlab, iqtisodiyotning tarkibi qanday tuzilmalardan iboratligini aniqlab olish zarurdir. chunki, mamlakat iqtisodiyoti - murakkab tuzilmaviy majmuadir.24 ya’ni u tarkibiy, funksional, algoritmik, boshqaruv va o‘zaro aloqaviy munosabatlar kabi turli xil qirralardan iborat. iqtisodiyotning tuzilmaviy murakkabligi uning birliklarining xilma-xilligi, soni va ular o‘rtasidagi munosabatlarning turliligi, iyerarxik darajasining miqdori, makroiqtisodiyot birliklari xarakteri bilan ifodalanadi. fransuz iqtisodchisi f.perru iqtisodiy tarkibga izoh berar ekan: “iqtisodiy birlikning tarkibi ayni sharoitda va shu lahzada uni tavsiflaydigan proporsiyalar va nisbatlar majmui”- deb ta’riflaydi. iqtisodchi olim m.mutalimovning fikricha esa, …

2 / 27

g hozirgi tarkibiy tuzilishini esa ijtimoiy mehnat taqsimotining uzluksiz jarayoni, jamiyatning ijtimoiy tuzilmasini tashkil topishi, inson ehtiyojlarining o‘sishi va murakkablashuvi, ilmiy texnik taraqqiyot va shu asosda ishlab chiqarish kuchlarining murakkablashuvi ta’sirida shakllangan deb aytishimiz mumkin. iqtisodiyotning tuzilmaviy nisbatlari va mutanosibliklarini ko‘pchilik adabiyotlarda asosan besh turga bo‘lib o‘rganiladi.26 bular quyidagicha: 1) tarmoqlararo nisbat; 2) hududlararo mutanosibliklar; 3) ijtimoiy-iqtisodiy; 4) takror ishlab chiqarish; 5) tashqi iqtisodiy tuzilmaviy nisbatlar. 5.1-rasm. mamlakat iqtisodiyotining tarkibiy tuzilishining turlari27 26 данилов а.с, юлдашев з. ю. «национальная экономика» учебное пособие. т. «янги аср авлоди» 2003г lekin, bu tarkib iqtisodiy munosabatlarning murakkablashuv jarayoni natijasida boshqacha izohlanishi mumkin, ya’ni beshinchi tarkib o‘rniga kapitalning konsentratsiyalashuvi darajasi jihatidan tarkibiy tuzilmaviy mutanosiblikni keltirish mumkin. tashqi iqtisodiy tuzilmaviy nisbatni esa iqtisodiyotning takror ishlab chiqarish tarkibi bilan birga izohlash ma’qulroq. shunga ko‘ra tuzilmaviy nisbatlarning turlarini quyidagicha farqlaymiz: bir qancha olimlar iqtisodiyotni barqaror o‘sishi, aholi farovonligini oshirish borasida izlanishlar olib borishgan. shulardan iqtisodiyot tarkibini, iqtisodiy o‘sishni …

3 / 27

ozor talabi, ishlab chiqarish, ijtimoiy va shaxsiy iste’mol, ilmiyva muhandislik tayyorgarlik, marketing va tarkibiy - tadbirkorlik tayyorgarligi, ishlab chiqarishning investitsion va aqliy tayyorgarligi va boshqa o‘zaro bog‘liqliklarni tuzilmaviy nisbatlarga misol qilib keltirish mumkin. bunday mutanosibliklarni yaim dagi ulushi tahlili iqtisodiy holatni izohlaydi; 4. texnologik. iqtisodiyotning texnik - texnologik tarkibini izohlaydi; 5. resursli munosabatlar. asosiy resurslarni takror ishlab chiqarishning o‘zaro bog‘liq jarayonlari bilan iqtisodiyotda resurlardan samarali foydalanishni tashkil etuvchi aloqalar, munosabatlar majmuidan iborat. 27 “mamlakatimizni modernizatsiya qilish va kuchli fuqarolik jamiyati barpo etish - ustuvor maqsadimizdir” hamda “asosiy vazifamiz - vatanimiz taraqqiyoti va xalqimiz farovonligini yanada yuksaltirishdir” nomli ma’ruzalarni o‘rganish bo‘yicha o‘quv qo‘llanma. toshkent 2010 y. 28 в.и.кушлин “экономическая трансформация: цели, направление, динамика”. москва. издательство рагс 2000 г. fikrimizcha, iqtisodiyot birliklarining o‘zaro munosabatlarini ana shu besh asosiy blokka ajratilishi iqtisodiyotning tuzilmaviy murakkabligini izohlashdagi nisbatan optimal variant hisoblanadi. mamlakat iqtisodiyotining tarkibiy tuzilishi shakllanishida uning tabiiy resurs salohiyati, geografik joylashuvi, ishlab chiqarish kuchlarining …

4 / 27

kichlarda alohida tarmoq mahsuloti yoki mahsulot guruhining ustunlik qilishiga barham berish; · tashqi bozorlardagi kon’yunktura o‘zgarishlariga kam ta’sirchan bo‘lgan tarmoqlar va sohalarning yaim va bandlikdagi ulushining yuqori bo‘lishini ta’minlash; · tayyor mahsulot ishlab chiqaruvchi, shuningdek eksport qiluvchi korxona va tarmoqlarning xom ashyo va butlovchi qismlar bilan ta’minlanishida mahalliy korxonalar ulushining ustunligiga erishish; · yuqori texnologiyalar va zamonaviy texnika bilan bilan qurollangan, arzon va sifatli, tashqi bozorda bemalol raqobatga kirisha oladigan sanoat tarmoqlarining sanoat ishlab chiqarishi ko‘rsatkichlaridagi ulushini oshirish; · kon’yunktura o‘zgarishlariga tez moslashuvchan, kapital sig‘imi past bo‘lgan kichik soha va tarmoqlarning yalpi iqtisodiy ko‘rsatkichlardagi salmog‘ini oshirishga erishish yo‘nalishlarida olib borilmoqda. iqtisodiyotning tarkibiy tuzilishini takomillashtirib borish, chuqur qayta ishlangan, tayyor, qo‘shilgan qiymat hissasi yuqori bo‘lgan mahsulot ishlab chiqaruvchi tarmoqlarni jadal rivojlantirish va ularning yaim hamda mamlakat eksportidagi ulushini ko‘paytirish muhim ahamiyatga ega. shuningdek, iqtisodiyotda tarkibiy o‘zgarishlarni amalga oshirishda iqtisodiyot tarmoqlarini modernizatsiya va diversifikatsiya qilish muhim ahamiyatga egadir. diversifikatsiya - ishlab chiqarilayotgan …

5 / 27

t unumdorligini oshirish; · boshqarish tizimini sifatini oshirish; · qulay ishbilarmonlik muhitini yaratish va boshqalar. iqtisodiyotda tarkibiy o‘zgarishlar esa asosiy tarmoqlarning iqtisodiy samaradorligini oshirish, yuqori qo‘shimcha qiymatga ega bo‘lgan mahsulotlarini ishlab chiqarish, zamonaviy texnika va texnologiyalar kiritish asosida ishlab chiqarish unumdorligini oshirishda o‘z aksini topadi. bunda iqtisodiy, tashqi muhit, ekologiya va innovatsion omillarni inobatga olgan holda raqobatbardosh tarmoqlarni rivojlantirish ko‘zda tutilgan. yuqorida ko‘rib chiqilgan iqtisodiyotning barcha elementlari orasida shakllangan va o‘zgarib boradigan proporsiyalar, o‘zaro nisbatlar tarkibiy o‘zgarishlarni tavsiflaydi. o‘tish davri iqtisodi ham bir necha davlatlarni tashkiliy, siyosiy-iqtisodiy jihatdan o‘zgartirishni taqozo etdi. ma’muriy - boshqaruv tizimidan bozor iqtisodiyoti tizimiga o‘tish jarayonida tarkibiy o‘zgartirishni mohiyati iqtisodiy o‘sish sur’atlarini ta’minlash uchun bozor iqtisodiyoti talablariga to‘g‘ri kelmaydigan ishlab chiqarishni yo‘q qilish yoki qayta tashkil etish; samarali, raqobatbardosh ishlab chiqarish va faoliyat turlarini tashkil etishdan iborat bo‘ldi. ularni o‘sishi samarasiz sohalarni pasayishining o‘rnini to‘ldirib, yaim hajmi, ishlab chiqarish va qishloq xo‘jaligi mahsulotlari hajmi barqarorligiga erishiladi. …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiyot tarkibiy tuzilishining mohiyati va tarkibiy o‘zgarishlar siyosati"

5- mavzu. iqtisodiy islohotlarni amalga oshirishda tarkibiy siyosat 5.1. iqtisodiyot tarkibiy tuzilishining mohiyati va tarkibiy o‘zgarishlar siyosati. milliy iqtisodiyotda yangi tarmoqlar paydo bo‘lishi, ularning soni ko‘payishi ishlab chiqarilayotgan (eksport qilinayotgan) tovarlar va xizmatlar nomenklaturasi va assortimentining kengayishiga, tarmoq va sohalarning har tomonlama modernizatsiya va diversifikatsiya qilinishiga zamin yaratadi. iqtisodiyotda modernizatsiya va diversifikatsiya darajasi uning tarkibiy tuzilishi qanchalik takomillashganligiga bog‘liq. iqtisodiyotni tarkibiy o‘zgartirish jarayonining mohiyatini chuqur bilib olish va baholash uchun dastlab, iqtisodiyotning tarkibi qanday tuzilmalardan iboratligini aniqlab olish zarurdir. chunki, mamlakat iqtisodiyoti - murakkab tu...

This file contains 27 pages in DOC format (243.5 KB). To download "iqtisodiyot tarkibiy tuzilishining mohiyati va tarkibiy o‘zgarishlar siyosati", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiyot tarkibiy tuzilishin… DOC 27 pages Free download Telegram