atom yadrosi va elementar zarralar fizikasidan fizpraktikum

DOC 5 pages 316.5 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 316.5 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

termiz davlat universiteti fizika-matematika fakulteti nazariy fizika kafedrasi atom yadrosi va elementar zarralar fizikasidan fizpraktikum 5 – laboratoriya ishi ( – nurlar energiyasini yutilish usuli bilan aniqlash termiz -2025 5 - laboratoriya ishi ( - nurlar energiyasini yutilish usuli bilan aniqlash kerakli asboblar: 1.radioaktiv manba; 2.yutgich qo’rg‘oshin plastinkalar; 3.kollimator; 4.nai(tl)-kristalli; 5.hisoblash sxemasi; 6.yuqori kuchlanish beruvchi to‘g‘rilagich. nazariy qism ssintillyatsion spektrometrning har qanday konstruksiyasi asosida (-nurlanishni kristallda hosil bo‘ladigan fotoeffekt, kompton sochilish yoki е -, е+-juftlari hosil bo‘lish jarayonlari yordamida ikkilamchi zarralarni qayd qilish bilan erishiladi. kompton effekti jarayonida hosil bo‘lgan elektronlar uzluksiz energetik spektrga ega bo‘lib ularning maksimal energiyasi ga teng, bu yerda me с2 - elektronning tinchlikdagi energiyasi, u 0,511 mev bo‘ladi; h( - (-kvant energiyasi fotoeffekt jarayonida hamma hosil bo‘lgan elektronlar bir xil energiyaga ee.f = h( - ia teng, bu yerda ia - atomning ionizatsiya energiyasi. agar h( ( 2mec2 ((1 mev) bo‘lsa, shunday (-kvantning atom bilan …

2 / 5

n sochilish, fotoeffekt va е--е+-juftlar hosil bo‘lish ehtimolligi yutuvchi jism atom nomeriga har xil bog‘langan. xususan, fotoeffektning z (atom nomeri)ga kuchli bog‘lanishi shunga olib keladiki, z ning katta qiymatiga ega bo‘lgan kristallarda (noorganik kristallar) kompton effektiga nisbatan fotoeffekt o‘sadi. ustanovkaning chiqish nuqtasidagi impulslar spektri formasi kristalldan yorug‘lik chiqishning zarralar energiyasidan bog‘lanish xarakteri kabi aniqlanadi. ammo spektroskopiya talabiga binoan zarra energiyasi bilan chaqnash intensivligi proporsional bo‘lishi hamda kristallning yorug‘lik chiqarish qobiliyati zarra energiyasiga bog‘liq bo‘lmasligi kerak. gamma-spektroskopiya uchun eng qulay noorganik kristallar, xususan nai(tl). (-nurlanishni qayd qilish uchun nai ni tanlash birinchi navbatda nai(tl)ning yorug‘lik chiqarish qobiliyati 1 kev dan 5 mev energiya intervalida elektronlar energiyasiga bog‘liq emas, ya’ni yorug‘lik impulsi amplitudasi elektron energiyasi oshishi bilan chiziqli o‘sadi. kristall zichligi ((=3.67g/sm3) va uning atom nomeri (iod uchun z=53) yetarlicha katta bo‘lib, yetarlicha katta yutish koeffitsiyentiga egadir. ssintillyatsion spektrometrlar tiplari. ssintillyatsion (-spektrometrlarining bir necha tiplari mavjud, masalan: faqat kompton sochilishga yoki fotoeffektga …

3 / 5

ni boshqaradi. amplituda analizatori faqat a va b kristallarda hosil bo‘lgan impulslar mos tushsagina ishlaydi, ya’ni bizning holatda ( burchakka sochilgan (-kvantga mos keluvchi tepki elektronlar spektri qayd qilinadi. е0, ее-elektronlarning tepki energiyasi va ular orasidagi ( burchak o‘rtasida bir tipdagi aloka bo‘lib, impulslar taqsimoti bitta pikga ega bo‘ladi (2-rasm). 2-rasm 3-rasм 2-rasmda keltirilgan “qo‘shaloq” spektrometrning ishlash prinsipi quyidagicha: е0=h( energiyali (-kvant a kristallda yutilganda elektron va pozitron juftlar hosil bo‘ladi. ularning kristallda sekinlashishi natijasida kinetik energiyasi yorug‘lik chaqnashiga aylanadi. sekinlashgan pozitron annigilyatsiya natijasida 2 ta 0,51mev energiyali (-kvantga aylanadi. bu (-kvantlar orasidagi burchak 180( bo‘lib, ular 2 ta b va c sanagichlar (detektorlar) yordamida qayd qilinadi. b va c sanagich fotokupaytirgichidan chikkan impulslar mos tushish sxemasiga uzatiladi. mos tushish sxemasida chikkan impuls esa a sanagichga ulangan amplituda analizatorini ishga tushiradi. a sanagich elektronlar va pozitronlarni qayd qiladi. ularning kinetik energiyalari yig‘indisi ejuft=e0-1,02 mev ni tashkil qiladi. bu sxemada asosiy …

4 / 5

angan (-pikning yarim balandlikdagi kengligi (е bo‘lsa, ajrata olish kobiliyati ni toping. nazorat uchun savollar 1. gamma nurlanishni tushuntiring. 2. multipollik nima? 3. gamma-spektrometrning ishlash usulini ayting. 4. qo‘shaloq spektrometrlar ishlash usuli qanday? 5. fotopik qanday hosil bo‘ladi. _1520515170.unknown _1520515171 _1520515172 _1520515173 _1520515174.unknown _1520515175 hv c m hv e e k e 2 / 1 2 max . . + = r e e = d

5 / 5

atom yadrosi va elementar zarralar fizikasidan fizpraktikum - Page 5

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atom yadrosi va elementar zarralar fizikasidan fizpraktikum"

termiz davlat universiteti fizika-matematika fakulteti nazariy fizika kafedrasi atom yadrosi va elementar zarralar fizikasidan fizpraktikum 5 – laboratoriya ishi ( – nurlar energiyasini yutilish usuli bilan aniqlash termiz -2025 5 - laboratoriya ishi ( - nurlar energiyasini yutilish usuli bilan aniqlash kerakli asboblar: 1.radioaktiv manba; 2.yutgich qo’rg‘oshin plastinkalar; 3.kollimator; 4.nai(tl)-kristalli; 5.hisoblash sxemasi; 6.yuqori kuchlanish beruvchi to‘g‘rilagich. nazariy qism ssintillyatsion spektrometrning har qanday konstruksiyasi asosida (-nurlanishni kristallda hosil bo‘ladigan fotoeffekt, kompton sochilish yoki е -, е+-juftlari hosil bo‘lish jarayonlari yordamida ikkilamchi zarralarni qayd qilish bilan erishiladi. kompton effekti jarayonida hosil bo‘lgan elektronlar uzluksi...

This file contains 5 pages in DOC format (316.5 KB). To download "atom yadrosi va elementar zarralar fizikasidan fizpraktikum", click the Telegram button on the left.

Tags: atom yadrosi va elementar zarra… DOC 5 pages Free download Telegram